‘Toen wij in 2002 ons magazijn hier opzetten, stond er in de vroege avond één uur file. Als je nu naar buiten kijkt, is het bijna de hele dag aanschuiven.’ Aan het woord is Gino Van Leuven, ceo van logistiek dienstverlener Scanfor. Het hoofdkantoor en magazijn van de Scandinavië-speler is gelegen aan de E313 in Wommelgem, tien kilometer ten oosten van Antwerpen.

Kosten congestie

Dat is althans nu nog de locatie. Vanaf 2022 betrekt het bedrijf een nieuw magazijn in Gent. ‘We zijn de files beu’, stelt Van Leuven. Uit een onderzoek dat Scanfor in 2015 liet uitvoeren, bleek het bedrijf jaarlijks 1 miljoen euro kwijt te zijn aan de congestie, puur door vrachtwagens die uren in de files staan. ‘Op een drukke dag is een vrachtwagen vijf tot zes uur onderweg van Wommelgem naar Kallo en terug, een ritje van 50 kilometer’, vertelt de ceo van Scanfor.

De congestie op de Antwerpse ring is een terugkomende ergernis bij de dagelijkse transportplanning. Scanfor probeert zo veel mogelijk om de files heen te plannen, maar dat is niet altijd mogelijk. ‘Je zit bijvoorbeeld met de deadlines van ferry’s. Ook de mogelijkheden van nachttransport zijn beperkt, want dan zit je met de bemanning van het magazijn voor ladingen en lossingen’, zegt Van Leuven.

Gino Van Leuven van Scanfor
Gino Van Leuven van Scanfor

Weinig hoop

Alhoewel de coronacrisis het leed op de Antwerpse ring verzachtte, heeft Scanfor weinig hoop op structurele verbetering. ‘Door de wegwerkzaamheden aan de Oosterweelverbinding zullen de files alleen maar toenemen’, aldus Van Leuven. Hij moet ook erkennen dat een verhuizing van het magazijn naar Gent om geografische redenen logisch is.  ‘Voor onze trafieken naar Zweden en Noorwegen via Zeebrugge en Gent en naar Finland via Kallo, is Gent een logischere locatie.’

Scanfor voert twintigduizend verschepingen op jaarbasis uit. In de loop der jaren heeft het ook in andere Europese landen voet aan de grond gekregen met Scandinavië-vervoer en opende het bijvoorbeeld twee vestigingen in Spanje. Ook de vestiging Bilbao wordt met de ro/ro-ferry vanuit Zeebrugge bediend. Door de verhuizing naar Gent worden de afstanden van het magazijn naar de terminals verkleind en dalen ook op deze manier de transportkosten.

Scanfor is het zoveelste bedrijf in recente jaren dat Antwerpen wegens de congestie de rug toekeert, hoewel het hoofdkantoor wel in Wommelgem blijft. In 2013 verhuisde de Wim Bosman Groep, onderdeel van de internationale groep Mainfreight, zijn Wommelgemse activiteiten al naar Gent en Oostende. ‘Door de files in en rond Antwerpen is onze logistieke hub in Wommelgem onbetrouwbaar’, verklaarde het bedrijf destijds in de Vlaamse media.

Thuisbasis vaarwel

Kort hierna maakte ook het Antwerpse familiebedrijf Corneel Geerts bekend haar thuisbasis vaarwel te zeggen wegens het fileleed. ‘De files kostten ons destijds 600.000 euro per jaar’, vertelt zaakvoerder Marc Geerts, die zegt nog geen moment spijt te hebben gehad van de verhuizing. Door een andere inrichting van het logistieke proces zijn ze er in geslaagd de files in en rond Antwerpen te omzeilen.

‘We hebben vestigingen geopend in Brugge en in Maasmechelen’, aldus Geerts. In Brugge bundelt het bedrijf lading voor ro/ro-vervoer van en naar de UK, Ierland en Scandinavië, en in het Limburgse Maasmechelen wordt lading verzameld van en voor Duitsland, Italië en Zwitserland. ‘En alles wat vanuit Antwerpen op export gaat, brengen we met nachtvervoer naar ons oude magazijn in Wijnegem’, legt hij uit. Import in de haven van Antwerpen wordt uitsluitend per barge naar Genk vervoerd, waarna er vijftien kilometer over de weg resteert naar Maasmechelen.

Artikel gaat verder onder de foto

bron: Corneel Geerts

Op deze manier slaagt Corneel Geerts erin de files op de drukke E313 en E34 te vermijden. ‘In Wijnegem wordt de afgezette trailer door een andere trekker in de vroege ochtend naar de haven gereden. Ook weer zonder files’, vervolgt Geerts. ‘Op deze manier kunnen we altijd buiten de files werken en is onze operatie sneller en betrouwbaarder geworden.’

Mede als gevolg van de verhuizing naar Maasmechelen, waar het een bedrijventerrein van 20.000 vierkante meter van Ziegler kon overnemen, is het zwaartepunt van het Antwerpse bedrijf naar Limburg verhuisd. 75 procent van de activiteiten worden nu uitgevoerd vanuit de vestigingen in Maasmechelen en Venlo. In Venlo nam het familiebedrijf twee jaar geleden Jacob Meijer over. ‘Limburg wordt echt ons zwaartepunt. Het is geografisch goed gelegen en je hebt er nauwelijks files’, stelt Geerts.

Veel schade

Ook sectororganisatie Transport en Logistiek Vlaanderen (TLV) vertelt dat het Vlaamse – en dan met name het Antwerpse – fileleed de sector veel schade en hinder berokkent. ‘Behalve een laatste uitbreiding met de A11, minder dan vijftien kilometer snelweg, is de capaciteit van het wegennet zowat dezelfde als 35 jaar geleden en sindsdien is er niets gebeurd’, aldus Lode Verkinderen, directeur van TLV. En omdat het verkeer de afgelopen jaren enorm is toegenomen, is de maximale capaciteit van veel wegen volgens hem op een haar na bereikt.

Verkinderen stelt dat de werken aan de Oosterweelverbinding de situatie er de komende jaren alleen maar slechter op zullen maken. Hij constateert dat de alternatieven en mogelijkheden voor logistieke dienstverleners vaak beperkt zijn. ‘Voor veel bedrijven is een verhuizing naar het achterland geen optie, omdat klanten zich in Antwerpen bevinden en je toch op de een of andere manier de ring over moet.’

Nachttransport

Veel transporteurs zijn volgens hem bezig met nachttransport, hoewel ook hiervoor beperkingen gelden. ‘Sommige Antwerpse containerterminals zijn s’ nachts open en vervoerders kunnen hun container uithalen, maar als ze dan om vijf of zes uur bij de klant arriveren, moeten ze alsnog wachten tot deze open gaat.’

Verkinderen besluit dat de oplossing voor het fileleed vaak niet zo simpel en eenduidig is als in het geval van Scanfor en Corneel Geerts. Zelf pleit de sectororganisatie al jaren voor meer wegenbouw in Vlaanderen en België. ‘Dat zou de nodige verlichting kunnen bieden.’