Op de website van inspectiedienst ILT valt te lezen dat deze vorm van controle, één van de toezichtvormen is die men inzet in het wegvervoer. Het kan op initiatief van de dienst zelf, maar is ook op eigen initiatief van de onderneming mogelijk. Bij systeemtoezicht wordt door middel van audits onderzocht in hoeverre een bedrijf aantoonbaar zijn processen beheerst. Voorafgaand aan een audit toetst de inspectie de mate van geschiktheid. Hiervoor voert het bedrijf een zogeheten self-assessment uit.

Vertrouwen vormt de basis van systeemtoezicht, aldus de ILT. Het sluit aan bij de wens van bedrijven om rechtvaardig en niet als nummer te worden behandeld. Of, zoals ik in mijn praktijk vaker hoor, het sluit aan bij de wens van bedrijven ‘om ook eens bij de buurman langs te gaan’. Bedrijven worden bijvoorbeeld gestimuleerd meer eigen verantwoordelijkheid te nemen voor veiligheid en duurzaamheid. Ook moet het leiden tot vermindering van de toezichtlast bij bedrijven.

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Minder toezicht, minder boetes en minder tijd kwijt aan al die weg- en bedrijfscontroles. Toch dient er niet al te lichtvaardig over dit systeemtoezicht te worden gedacht. Om in aanmerking te komen voor systeemtoezicht wordt immers van bedrijven een behoorlijke inspanning verwacht. Zo dient de onderneming te voldoen aan zeven criteria, waaronder het continu monitoren, beheersen en evalueren van bedrijfsprocessen om de naleving van wet- en regelgeving te borgen.

Is de uitkomst uiteindelijk positief, dan gaat de onderneming verder in het traject en krijgt zij een audit. Wordt dat ook met goed gevolg doorlopen, dan komt het bedrijf in een doorlopend proces van horizontaal toezicht waarin het zijn eigen bedrijfsprocessen beheerst en de inspectie nog slechts op afstand een oogje in het zeil houdt. Maar is de uitkomst negatief, dan komt het bedrijf in een van de andere vormen van toezicht terecht en liggen er weer controles en mogelijke boetes op de loer. Dat is iets waarop u als ondernemer bedacht moet zijn.

Systeemtoezicht kan lonend zijn. Wel dient de onderneming zich er goed op voor te bereiden. Dat vereist een investering. Echter, een investering in begeleiding en advies is nog altijd beter dan een ‘investering’ in boetes. Of dit systeemtoezicht een bestendige manier van controle is, zal de toekomst moeten uitwijzen. De theorie is veelbelovend, maar ik heb er ook zo mijn bedenkingen bij.

Systeemtoezicht doet mij denken aan de handhavingsconvenanten die de ILT een aantal jaar geleden nog met transportbedrijven afsloot. Inderdaad, in de verleden tijd, want dit convenant stierf een stille dood. De huidige handhavingsconvenanten, waarvan 22 in het goederenvervoer, lopen door tot 31 december 2021.

Ik ben benieuwd of het systeemtoezicht een waardig opvolger zal zijn. Tijdens de Multimodaal Online 2020 van vrijdag 26 juni zullen wij dit onderwerp nader analyseren en toelichten.

Kijk voor meer informatie over het evenement op www.multimodaal.nl/

Kevin Vierhout, advocaat