De politieke structuur van België maakt de procedure hiervoor enigszins bizar. Snelwegen zijn immers een Vlaamse bevoegdheid, justitie een federale. Vlaams Parlementslid Maaike De Vreese, die de problematiek van doorreizende vluchtelingen op Vlaams niveau volgt, heeft een wetsvoorstel geschreven. Een federale partijgenoot dient het in bij het federale parlement.

‘Honderden transmigranten willen niet in België blijven, maar koste wat kost het Verenigd Koninkrijk bereiken. Zij klimmen in vrachtwagens en breken in op haventerreinen. Vlaanderen heeft sinds 2017 fors geïnvesteerd om de snelwegparkings veiliger te maken, met hekwerken en de inzet van privébewaking en camera’s’, aldus De Vreese.

‘Maar de transmigranten maken gaten in de omheining om daarna in de vrachtwagens te kunnen klimmen. Ze gebruiken slijpschijven op batterijen om de meer robuuste hekwerken onderaan los te slijpen. Er zijn ook ladders en andere materialen gevonden die gebruikt werden om door of over het hekwerk heen te komen. In het beste geval kan de Vlaamse overheid de schade in eigen beheer herstellen, maar bij ernstige schade zoals in Rotselaar, Peutie, Kalken en Wetteren moet ze een aannemer aanstellen.’

Strafbaar

Als vluchtelingen betrapt worden in vrachtwagens, is het onmogelijk om vast te stellen wie van hen het hekwerk heeft beschadigd. De daders kunnen dan niet bestraft worden. Daarom wil De Vreese het inklimmen zelf strafbaar maken, net zoals het binnendringen van haventerreinen dat al sinds juni 2016 is. ‘Op basis hiervan heeft de rechtbank van Brugge recent zes transmigranten veroordeeld tot gevangenisstraffen en een geldboete’, weet De Vreese.

Volgens Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) zijn er op de parkeerplaats langs de E40 in Mannekensvere sinds begin 2020 geen noemenswaardige schadegevallen aan het hekwerk gemeld. ‘Het aantal schadegevallen is er enorm gedaald sinds de verdieping van de gracht. Wel wordt het prikkeldraad aan de uitloopstrook (honderd meter voorbij de parkeerplaats) regelmatig losgemaakt om door te kruipen. Dat wordt drie of vier keer per week in eigen regie hersteld’, aldus Peeters.

In Peutie is na diverse kleinere schadegevallen recent een ernstig schadegeval vastgesteld dat niet door de overheidsdiensten zelf kan worden hersteld. In Rotselaar is de situatie vergelijkbaar. ‘Daar zijn ook de funderingen en de bevestigingspalen van een aantal panelen ernstig beschadigd’, bevestigt de minister. ‘In Kalken zag de concessiehouder zich na verschillende incidenten verplicht het volledige hekwerk te vervangen door een robuuster type.’

Volgens Peeters blijft de kostprijs van de lichte herstellingen op de parkeerplaatsen die Vlaanderen zelf beheert, beperkt tot de kosten van het eigen personeel en het materieel uit de opslag. De kosten van de ingrepen door externe aannemers zijn nog niet bekend. De aanbestedingsprocedure loopt immers nog.

‘Naast schade door transmigranten wordt er ook vaak schade door foutgeparkeerde vrachtwagens vastgesteld’, geeft ze nog mee. Bij het manoeuvreren is er namelijk een risico dat de oplegger uitzwenkt en tegen het hekwerk botst.

Afname

Ondertussen is het aantal inklimmers in Nederland in het eerste kwartaal wel iets afgenomen. Tot nu toe hebben 130 vreemdelingen geprobeerd via de havens illegaal het Verenigd Koninkrijk te bereiken. In dezelfde periode vorig jaar ging het om 240 inklimmers. Dat meldt de Koninklijke Marechaussee.

Het merendeel van deze migranten heeft de Albanese nationaliteit, maar ook Afghanen en Vietnamezen wagen de oversteek. Oorzaak van de daling zoekt de Marechaussee in de coronamaatregelen, die zorgen voor veel reisbeperkingen en gesloten grenzen.

Innovatief

Wel maakt de handhaver melding van het feit dat mensen innovatief te werk gaan. Zo hield de Marechaussee in Hoek van Holland op 10 mei een 31-jarige Brit aan op verdenking van mensensmokkel. In de laadruimte van zijn bus werden twee vreemdelingen aangetroffen die verstopt zaten in een kast en in een doos.

Wel nam het aantal inklimmers in 2019 over het hele jaar gezien toe. De Koninklijke Marechaussee heeft vorig jaar 910 inklimmers betrapt. Dat zijn er vijftig meer dan in 2018. Het aantal inklimmers dat de marechaussee aantrof is daarmee terug op het niveau van 2017. In 2016 waren het er nog 1280.

De Marechaussee heeft verschillende hulpmiddelen tot haar beschikking, zoals migratiehonden (honden die zijn getraind in het herkennen van menselijke geur) en CO2-meetapparatuur. De hond is nog altijd de belangrijkste hulpkracht waarmee het opsporingswerk wordt gedaan.

Schade

Bij schade aan het voertuig gaat het nogal eens om bijvoorbeeld opengesneden zeilen, gemiddeld goed voor circa achthonderd euro schade, of schade aan het dak van het voertuig. Maar belangrijker nog: de schade aan de lading. Transporteurs hebben die lading dan wel verzekerd, maar hebben te maken met een eigen risico, bijvoorbeeld duizend euro eigen risico per incident.

Ook als er niet direct schade zichtbaar is, moet de lading vaak worden afgekeurd als er verstekelingen in de wagen hebben gezeten. Bijvoorbeeld in het geval van voedsel en kleding. Ontvangers weigeren de lading omdat er verstekelingen in de auto hebben gezeten. En de verzekeraar vergoedt alleen bij zichtbare schade.