De zogenoemde ‘anderhalvemeter-economie’, in de vrachtwagenfabrieken wordt-ie al in de praktijk gebracht. Met de nodige veiligheidsmaatregelen hebben veel grote truckfabrikanten, van Europa tot in Amerika, hun productielocaties weer op gang gebracht, alsof ze het met elkaar hebben afgesproken. En allemaal drukken ze het gaspedaal zeker niet meteen hard in; de productie wordt mondjesmaat begonnen, om te kijken hoe de nieuwe werkmethodes in de praktijk bevallen. De eendrachtige opstart heeft onder meer te maken met de verbeterde beschikbaarheid van belangrijke onderdelen. Ernstige haperingen in de logistieke keten waren medio maart een belangrijke reden voor de vrachtwagenfabrikanten om hun fabrieken met hetzelfde soort eensgezindheid en masse op slot te doen.

De wekenlange coronapauze is benut om de fabrieken geschikt te maken voor virusbestendig productiewerk. DAF splitste in zijn fabrieken in Eindhoven (Nederland), Westerlo (België) en Leyland (Verenigd Koninkrijk) handelingen zo veel mogelijk op, paste routes aan en vernieuwde de werkschema’s. De heilige anderhalve meter afstand wordt volgens DAF nageleefd, terwijl schoonmaakmiddelen juist nooit ver weg zijn. Bovendien – maar vertel dat niet door aan RIVM-directeur Jaap van Dissel – dragen de productiemedewerkers van DAF uit voorzorg mondkapjes.

‘Het gaat nu niet om het behalen van aantallen,’ zei president Harry Wolters van DAF Trucks over de heropening. ‘De veiligheid van de medewerkers van DAF en Leyland Trucks staat voorop. Daarom ligt het productievolume nog relatief laag. We schakelen pas op als dat verantwoord is. Het voelt voor ons allemaal goed dat we weer trucks kunnen afleveren omdat transport een vitale rol speelt in het soepel laten functioneren van de maatschappij.’

Ook MAN Truck & Bus heeft de productie met een gereduceerde capaciteit hervat en zal de werkzaamheden geleidelijk opschalen. Bij MAN zijn in de fabriek evenzeer routes aangepast, beschermingsmiddelen binnengebracht en veilige werkafstanden gecreëerd. Scania heeft zichzelf weer op gang getrokken door dagproducties voorlopig te spreiden over twee werkdagen. Scania heropende eerst zijn fabrieken in Zweden en Nederland (Zwolle, Meppel), gevolgd door productielocaties in Frankrijk en Brazilië.

Beschermingsmiddelen

Traton, het moederbedrijf van MAN, Scania én Volkswagen, stelt dat de gezondheid van het personeel op alle bedrijfslocaties de topprioriteit is en dat bijvoorbeeld met shifts en pauzes wordt geschoven om contact tussen werknemers zo veel mogelijk te beperken. Maar het concern spreekt ook van ‘plekken waar het onmogelijk zal zijn om een afstand van 1,5 meter te handhaven’. In die gevallen wordt voor persoonlijke beschermingsmiddelen gezorgd.

Maskers, handschoenen, overalls, desinfectiemiddelen voor de machines: Renault Trucks heeft ze allemaal in huis gehaald om de fabrieken weer te kunnen laten functioneren. Het Franse bedrijf, dat uitgaat van een meter afstand tussen de medewerkers, bereikte verder overeenstemming met de vakbonden over het salaris van de werknemers die de afgelopen weken thuis hebben gezeten. Feitelijk hadden ze tijdelijk ontslag gekregen, maar door een constructie waarin het management een ‘solidaire’ bijdrage doet, krijgen de werknemers nu bijna 100% salaris voor de afgelopen arbeidsloze periode.

De Italiaanse vrachtwagen- en bussenbouwer Iveco gebruikt in zijn Spaanse fabrieken momenteel 3D-printers om mondkapjes te produceren. Het bedrijf leverde al mondkapjes aan het Rode Kruis, verzorgingstehuizen en de Spaanse politie. Maar Iveco start net als zijn concurrenten ook de productie van bedrijfsvoertuigen weer geleidelijk op.

Joachim Drees, ceo van MAN Truck & Bus, stelt dat de betrouwbaarheid van de aanvoer van onderdelen een uitdaging blijft. Omdat leveranciers verspreid zitten over alle EU-landen, pleit Drees voor een gecoördineerde Brusselse aanpak om een soepele bevoorrading te garanderen. Ook verwacht hij van de Europese politiek maatregelen om de vraag naar commerciële voertuigen te stimuleren.

Want zo hangt de vlag erbij. De vrachtwagenproducenten hebben in hun fabrieken voorlopig genoeg fysieke ruimte om hun productie behoedzaam op te voeren, omdat de vraag naar nieuwe trucks momenteel niet enorm is. De verkopen van bedrijfsvoertuigen zijn de afgelopen maanden flink gedaald. Volgens statistieken van de RAI Vereniging werden in Europa in het eerste kwartaal van dit jaar een kwart minder vrachtwagens aan de man gebracht dan in dezelfde periode van vorig jaar. In Nederland was de teruggang 21,4%. Met bestelwagens ging het nauwelijks beter, daar gingen er in Nederland 18,1% minder van over de spreekwoordelijke toonbank.

Nieuwe regels

Daimler zag zijn Europese vrachtwagenverkopen in het eerste kwartaal met 30% dalen. De teruggang is volgens de fabrikant niet helemaal toe te schrijven aan het coronavirus: een jaar geleden kochten transporteurs relatief veel trucks met het oog op aankomende nieuwe regelgeving. De cijfers stemmen de fabrikant hoe dan ook niet vrolijk. Zo daalde de operationele winst naar 247 miljoen euro, ruim een halvering na de 553 miljoen euro van het eerste kwartaal van vorig jaar. Concurrent Traton zag zijn operationele winst in het eerste kwartaal nog harder onderuit glijden: van 490 miljoen naar 160 miljoen euro.

En het kan nog erger worden voor de fabrikanten. Consultancybedrijf Oliver Wyman verklapte aan een Duits magazine dat er in het tweede kwartaal rekening moet worden gehouden met een achteruitgang van de Europese vrachtwagenverkopen met 67 procent. Daimler ziet de bui ook al hangen: ‘Zoals we het nu kunnen inschatten, zullen de belangrijke vrachtwagenmarkten zich dit jaar door de coronacrisis ongunstig ontwikkelen.’

Zelfs de evenementen die in een ander soort crisis misschien nog voor een beetje troost hadden kunnen zorgen, worden in het vrachtwagenwereldje door het coronavirus genadeloos getorpedeerd. Het NK Veiligste Chauffeur, een initiatief van Volvo Trucks en TVM, gaat in navolging van grote broers als de Olympische Spelen en het EK Voetbal niet door en wordt doorgeschoven naar 2021, in de hoop dat de zon ook in de truckwereld dan wél weer schijnt.