De douane is van groot belang voor Servië, omdat de dienst voor een groot gedeelte bijdraagt aan de inkomsten van de Servische staat door het innen van invoerrechten en btw voor inkomende goederen. Naast deze economische taak is de douane uiteraard verantwoordelijk voor controles om te waarborgen dat er geen illegale goederen Servië worden binnengesmokkeld, zoals drugs, wapens of radioactief materiaal.

De douane gebruikt een profileringssysteem die een risicoanalyse doet op basis van verschillende gegevens, zoals bijvoorbeeld herkomst- en bestemming van de goederen. Op basis daarvan kan er besloten worden om de vrachtwagen door een mobiele scanner te laten rijden, waar de Servische douane er enkele van heeft. Als een vrachtwagen door de scanner gaat dan zijn de resultaten binnen 10 tot 15 minuten bekend. Naast deze hulpmiddelen heeft de douane ook nog een hondenbrigade die controles kan uitvoeren.

NCTS

In januari 2015 sloot de Servische douane zich aan bij het digitale NCTS (New Computerised Transit System). Dit is een pan-Europees systeem gebaseerd op elektronische douane declaraties. De ‘gemeenschappelijke regeling douanevervoer’ wordt gebruikt voor het goederenverkeer tussen de EU-lidstaten, de EVA-landen (IJsland, Noorwegen, Liechtenstein en Zwitserland), Turkije (sinds 1 december 2012), de Republiek Noord-Macedonië (sinds 1 juli 2015) en Servië (sinds 1 februari 2016).

Het NCTS en het feit dat Servië de gemeenschappelijke regeling douanevervoer heeft geïmplementeerd, maakt het nu mogelijk dat goederen bijvoorbeeld vanuit Nederland naar Turkije kunnen worden geëxporteerd met één document met een barcode erop. Dit zogenaamde ‘T1-document’ is een geldige elektronische douane verklaring voor alle landen die worden doorkruist, aldus Olga Protić, hoofd van de transit afdeling van de douane.

Steeds meer transporteurs maken gebruik van het NCTS-systeem en de douane werkt nu aan een plan om een speciale ‘T1-lijn’ te openen aan de grensposten om zo het transit vervoer door Servië verder te versnellen. Door invoering van het nieuwe NCTS-systeem is de gemiddelde controletijd afgenomen van 5 naar 2,5 minuten, aldus Protić en Nataša Mirković, hoofd van de douaneprocedures bij de Servische Douane.

Minder capaciteit

Toch zijn de wachttijden voor het vrachtverkeer in de praktijk nog altijd erg fors. Een onderzoek van de Wereldbank uit 2017 (helaas zijn de cijfers niet verbeterd sindsdien) geeft aan dat de totale wachttijden voor het wegvervoer gemiddeld 2 uur en 45 minuten bedragen om Servië binnen te komen en voor uitgaand wegvervoer gemiddeld 3 uur en 11 minuten.

Dat komt vooral doordat de Hongaarse en Kroatische douanes veel minder capaciteit hebben dan de Servische. Zo kan de Hongaarse douane slechts rond de 450 vrachtwagens per dag controleren, terwijl dat aantal aan de Servische kant van de grens zo’n 700 vrachtwagens op een dag bedraagt. Kortom: ook al duurt de controle slechts een paar minuten, het duurt nog altijd uren voordat je aan de beurt bent.

Tekst loopt door onder foto.

Het grootste gedeelte aan goederen wat Servië binnenkomt zijn transit goederen (ongeveer 80%, vooral van/naar Turkije), maar er is ook vervoer van en naar Nederland en België. Veel transport gebeurt overigens niet door Nederlandse of Belgische vrachtwagens, aldus Nenad Vukčević het hoofd van de douane in Batrovci, dat de grootste grensovergang met Kroatië is.

Hij geeft aan dat het vervoer meestal door Servische, Bulgaarse of chauffeurs uit andere Oost-Europese landen wordt gedaan. Het vervoer wat door Nederlandse of Belgische chauffeurs wordt gedaan is vaak specialistisch en dan gaat het om goederen met een hoge waarde. Maar dergelijk vervoer komt maar eens in de zoveel maanden voor.

In de lift

In totaal bedroeg de uitvoer vanuit Nederland naar Servië 546,6 miljoen euro in de periode januari-september 2019, wat een stijging is van 10% ten opzichte van dezelfde periode in 2018 (496,4 miljoen euro). Het hele jaar 2018 kende ook al een forse stijging ten opzichte van 2017 jaar, de handel tussen beiden landen zit dus in lift. De invoer vanuit Servië was overigens een stuk lager, namelijk 214 miljoen euro in 2018 aldus de cijfers van het CBS.

Vanuit Servië importeert Nederland diverse machines, ander vervoermaterieel (zoals schepen die gemaakt worden in een scheepswerf) en ook diverse landbouwproducten. Vukčević vult aan dat exportproducten naar Servië voornamelijk voertuigen voor het wegvervoer, medicinale en farmaceutische producten, kunststof in primaire vormen en bloemen zijn.

De uitvoer vanuit België naar Servië bedroeg met 860 miljoen euro een stuk meer dan de Nederlandse uitvoer naar Servië. België exporteert vooral chemische producten, machines en plastic naar Servië. Servië exporteert naar België vooral landbouwproducten, textiel en machines en had in 2018 een waarde van 159 miljoen euro.

Advies

Vukčević geeft de Nederlandse en Belgische vervoerders graag nog advies mee: het allerbelangrijkste is natuurlijk om goed voorbereid op reis te gaan. Zorg dat alle benodigde papieren in orde zijn zoals de import, export of transit documenten en uiteraard een geldige Eurovergunning of een Servische transportvergunning als de bestemming Servië is. Die laatste twee zijn te verkrijgen via het NIWO (Nationale en Internationale Wegvervoer Organisatie) in Nederland en in België via het ITLB (Instituut weg Transport & Logistiek België).

Mocht er iets niet in orde zijn (een zegel verbroken bijvoorbeeld), of mocht het vermoeden bestaan dat er migranten in de vrachtwagen zijn geklommen, meld dit dan direct bij de autoriteiten zo benadrukt Vukčević. De drukste dagen vanuit Servië zijn vooral zaterdag en zondag, omdat de goederen vaak op maandag bij de klant geleverd moeten worden. De drukste dagen om Servië binnen te komen zijn dinsdag woensdag en vrijdag.