‘Mede door het grote aantal partijen dat meedoet en de instelling van logistiek Nederland, gaan we er ook echt vanuit dat in 2025 in de deelnemende steden de logistiek geen uitstoot meer aan de uitlaat produceert’, zegt Gert-Jan Prummel van Green Deal ZES (Zero Emissie Stadslogistiek). ‘Het kan. Zero emissie voor stadslogistiek is geen rocket science en zeker geen science fiction.’

Living Labs

Via de Green Deal ZES zijn er op dit moment op zeventien plaatsen in Nederland proeftuinen, de zogenaamde Living Labs. Daarin werken verschillende partijen samen, zoals verladers, brandstofleveranciers, voertuigproducenten, kennisinstellingen en gemeenten. ,’We hebben nu al enige tijd ervaring opgedaan in deze Living Labs. In de komende jaren gaan we doorpakken’, kondigt Prummel aan.

Green Deal ZES stelt geen subsidiegeld ter beschikking, maar stimuleert het reduceren van de CO2-uitstoot door samenwerking tussen de verschillende partijen. Begin volgend jaar komt er vanuit het Klimaatakkoord wel een subsidieregeling voor bedrijven die hun dieselbestel- en vrachtwagens vervangen door elektrische. Het Rijk betaalt dan 40% van de meerkosten.

Voorhoede

De redenen waarom bedrijven meedoen lopen uiteen, maar aansluiting bij Green Deal ZES biedt onmiskenbaar voordelen. Bedrijven zitten daarmee in de voorhoede, wisselen kennis uit en doen er nieuwe contacten op. Wie duurzaam onderneemt, maakt een grotere kans op opdrachten. Zo letten gemeenten, provincies en Rijk bij eigen aanbestedingen steeds meer op duurzaamheid. In 2050 mogen diesel- en benzinevoertuigen sowieso de steden niet meer in.

Begin volgend jaar moet duidelijk zijn welke initiatieven kansrijk zijn en breed toegepast kunnen worden. ‘Als een Living Lab een succes blijkt, schalen we op’, vertelt Prummel. Van alle deelnemende partijen vraagt Green Deal ZES inspanningen. Zo moeten branche- en belangenorganisaties bijvoorbeeld hun leden enthousiast maken en ondernemers en voertuigproducenten nieuwe ontwikkelingen bevorderen. De Rijksoverheid spant zich in om wet- en regelgeving zo nodig aan te passen.

‘,Living labs zijn anders dan pilots. Bij een pilot kom je soms tot de conclusie dat iets niet werkt en dan stop je ermee. Maar we willen juist dat je op zo’n moment twee stappen terug doet en het opnieuw probeert en dat gebeurt ook.’

We willen juist dat je op zo’n moment twee stappen terug doet en het opnieuw probeert.

Amsterdam is volgens Prummel een goed voorbeeld van een vooruitstrevende gemeente. De hoofdstad besloot al in 2015 dat alle in- en externe verhuizingen van de gemeente zero emissie moesten zijn. Daarvoor is een contract gesloten met vier verhuisbedrijven. ‘Als de overheid die rol oppakt, wordt het interessant voor ondernemers om daarin te investeren.’

Rotterdam geeft met Logistiek 010 een van de Living Labs inhoud. Daarin zitten zeshonderd partijen die werken aan een emissievrije en gezondere binnenstad. Een van de actiepunten is het opstellen van een petitie voor producenten van elektrische vrachtvoertuigen, zodat die een indruk krijgen hoe groot de vraag is. Verder heeft de Maasstad sinds eind mei een elektrische vuilniswagen en al langer twee hybride vuilniswagens. Binnenkort komen er in Rotterdam nog eens twee elektrische vuilniswagens bij.

Klimaatakkoord

De stadslogistiek is ook benoemd in het deze zomer gesloten Klimaatakkoord. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat begeleidt gemeenten in de richting van een uitstootvrije stadslogistiek. Irma Kemp, coördinator Zero Emissie Stadslogistiek bij het ministerie: ‘Sommige steden zijn er al ver en ervaren in, andere niet. We ondersteunen nu 24 gemeenten.’ Ze benadrukt dat gemeenten de taak hebben om de nieuw opgedane kennis en ervaring te delen en in de regio samen te werken. ‘Ondernemers zijn gebaat bij afstemming in de regio.’

Green Deal ZES bestaat al sinds 2014. ‘In het begin ben ik onder andere met veel ondernemers en branchepartijen gaan praten’, zegt Prummel. ‘In eerste instantie spraken we alleen over het terugbrengen van de CO2-uitstoot, maar dat verbreedde zich tot het verbeteren van de luchtkwaliteit en de leefbaarheid van binnensteden.’

De logistiek stond niet afwijzend tegenover het streven. Prummel: ‘Er lag al een Energieakkoord en daar moeten we wat mee, was de gedachte. Het was in het begin aftasten hoe concreet we het zouden gaan maken. Het was een zoektocht: wat gaat het betekenen en wat moeten we veranderen?’

Afschrijvingstermijn

Meteen werd al duidelijk dat de beschikbaarheid en de prijs van uitstootloze bestel- en vrachtvoertuigen cruciaal zou worden om het doel te halen. ‘Er is gekozen voor een periode van tien jaar om ondernemingen de tijd te geven om in te spelen op de ontwikkelingen. Dat heeft onder andere te maken met de afschrijvingstermijnen van dergelijke voertuigen. Die zijn vaak zo’n acht jaar.’

Kemp en Prummel benadrukken echter dat het niet alleen gaat om het vervangen van dieselvoertuigen door bijvoorbeeld elektrische, maar ook om andere slimme oplossingen. ‘Je kijkt bijvoorbeeld of je oude logistiek principes nog van toepassing zijn. Moet je nog wel met hetzelfde aantal wagens de stad in, of elke ondernemer apart? Denk aan knooppunten waar goederen worden overgeladen naar ander vervoer of aan boxen waar consumenten hun pakjes ophalen. Er zijn veel meer oplossingen en die kunnen en moeten wij van bovenaf niet allemaal bedenken.’

Met het aanbod van emissievrije bestel- en vrachtwagens gaat het volgens Prummel de goede richting op. ‘De prijzen voor diesel en elektrisch rijden komen steeds dichter bij elkaar. En je neemt natuurlijk niet alleen de prijs van het voertuig mee, maar ook die van de energie. Daarnaast is in het Klimaatakkoord afgesproken dat er een stimuleringsregeling komt voor bestel- en vrachtwagens, mede om kleinere ondernemers tegemoet te komen. Elektrisch wordt steeds aantrekkelijker.’

Groene afspraken

De Green Deal Zero Emissie Stadslogistiek is een van de ruim vierhonderd milieu-overeenkomsten tussen Rijk en onder andere bedrijven. De meeste deals zijn gesloten in de energiesector (134). Daarna volgen biobased economy (66) en grondstoffen (62). Op gebied van mobiliteit zijn er 35 afspraken.

Naast emissieloze logistiek in stadscentra zijn dat bijvoorbeeld duurzaamheidsdeals voor zeevaart, havens en binnenvaart, luchtvaart, een laadnetwerk voor elektrisch rijden en autodelen.

Met de maatregelen wil de overheid de uitstoot van broeikasgassen verminderen, duurzame energie stimuleren, energie besparen en daarmee onder andere de CO2-uitstoot beperken en zorgen dat minder fossiele brandstoffen gebruikt worden.