De Unie moet niets weten van de voorstellen die de Britse premier, Boris Johnson, heeft gedaan om het vraagstuk van een grens op het Ierse eiland op te lossen. Die komen erop neer dat er officieel wel douanecontroles tussen de Ierse Republiek en Noord-Ierland worden ingevoerd, maar dat er op het eiland geen harde grens wordt aangelegd.

Dat plan wordt in de EU weggewuifd. Bij een Brexit wordt deze binnengrens een EU-buitengrens, die altijd zal moeten worden bewaakt. Onder meer de Ierse premier, Leo Varadkar, heeft gesuggereerd dat Noord-Ierland lid kan blijven van de Europese douane-unie, maar dat wijst Johnson af.

Nieuw uitstel

Een mogelijkheid is dat het opnieuw tot uitstel komt, bijvoorbeeld tot eind januari 2020. Het Britse Lagerhuis heeft een wet aangenomen, de ‘Benn Act’, die Johnson ertoe dwingt zo’n uitstel bij de EU aan te vragen ingeval er de komende dagen geen behoorlijk uittredingsakkoord ligt. Verder uitstel kan evenwel ook worden afgewezen door de overige 27 EU-lidstaten. Elk van deze staten afzonderlijk zou daar zelfs al een stokje voor kunnen steken.

In deze volslagen politieke chaos hebben de grote Nederlandse havens, de Douane en de betrokken gemeenten de noodscenario’s die begin dit jaar al klaarlagen, nieuw leven ingeblazen. Voorkomen moet worden dat het verkeer naar de ferryterminals na 31 oktober in chaos ontaardt.

Voorop staat dat lading van en naar het VK vooraf digitaal wordt voorgemeld via Portbase, ofwel door de importeur of exporteur zelf, ofwel door diens vervoerder, douane-agent of expediteur. Dat verzekert ook bij een Brexit een vlot verkeer van en op de ferry. Voormelding wordt ook verplicht gesteld door de ferryterminals zelf en een groot deel van de shortseaterminals.

Geen oversteek

De regel is dat wie geen voormelding pleegt en niet over geldige douanedocumenten beschikt, de oversteek niet mag maken. Nederlandse partijen hebben zich hierop al goed voorbereid in de aanloop naar de vorige data waarop de Brexit zou plaatsvinden. Ook veel vaste buitenlandse klanten zijn begin dit jaar nog uitvoerig geïnformeerd, maar dat zich straks bij de terminals alsnog vervoerders komen melden die aan geen van de voorwaarden hebben voldaan, is niet uitgesloten.

Om chaotische taferelen bij de ingang van terminals te voorkomen, hebben de havenbedrijven, de gemeenten en Rijkswaterstaat voor elke terminal een verkeersplan uitgewerkt, dat voorziet in tijdelijke extra parkeerplaatsen. Ze zijn allemaal voorzien van omheining, verlichting, sanitair en beveiliging.

Nabij de terminal van Stena in Hoek van Holland bijvoorbeeld is een terrein ingericht voor tweehonderd trucks. Het grootste opstelterrein vinden we in Rotterdam, aan de Moezelweg, met ruimte voor 280 vrachtauto’s, bedoeld voor de terminals in de havengebieden Europoort en Rozenburg.