Elke chauffeur en eigenaar van een vrachtauto is verplicht om een bestuurderskaart voor de tachograaf te hebben. Deze worden uitgegeven door Kiwa, die honderd euro per kaart vraagt. Jaarlijks worden er zo’n vijftigduizend kaarten verstrekt. Dit kost de wegtransportsector dus ongeveer vijf miljoen euro per jaar.

Met het bedrag van 100 euro is Nederland de nummer 3 in Europa. Alleen in Finland en Griekenland zijn de kaarten, die in elk land identiek zijn, nog duurder. In de overige 24 onderzochte landen zijn de kaarten allemaal goedkoper. Transporteurs betalen in bijvoorbeeld België 65 euro en in Duitsland 40 euro. Goedkoopste is Zweden, met een bedrag van slechts 10 euro (zie grafiek verderop in dit artikel).

Minister

Waarom de kaarten in Nederland tienmaal zo duur moeten zijn als in Zweden, is voor belangenorganisaties Evofenedex, TLN en KNV dan ook een raadsel. Zij willen dat verantwoordelijk minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) snel iets aan deze situatie doet.

‘Wij geven al sinds 2010 bij het ministerie aan dat de tarieven te hoog zijn’, zegt TLN-directeur Jan Boeve. ‘Het is niet uit te leggen aan onze leden dat de prijzen in de landen om ons heen veel lager liggen, terwijl zij zelf de hoofdprijs moeten betalen. En dan te bedenken dat we als brancheorganisaties de afgelopen jaren de prijsstijgingen nog wisten af te zwakken, anders was de Nederlandse prijs nu nog 15 euro hoger.’

Onderzoek

In juni zei Van Nieuwenhuizen dat zij ook vindt dat de prijzen omlaag moeten. Maar vorige maand nam ze gas terug. ‘Wij moeten nog maar zien dat de prijzen daadwerkelijk omlaag gaan’ aldus Boeve. ‘Het ministerie belooft namelijk al jaren de prijzen te laten dalen. Bovendien ligt er sinds 2014 een Kamerbreed aangenomen motie die de minister daartoe oproept. Steeds wordt gesteld dat er eerst onderzoek gedaan moet worden naar de prijs in andere EU-landen.’

Dat onderzoek zou in de zomer klaar zijn, zei de minister in juni. Maar in recente beantwoording van Kamervragen over de prijzen van tachograafkaarten, stelde ze dat het onderzoek ná de zomer klaar is. Boeve: ‘Omdat het zo lang duurt, hebben we zelf maar eens op een rijtje gezet wat die kaarten in het buitenland kosten.’

Tekst loopt door onder grafiek.

‘Het prijsverschil is enorm’, zegt verenigingsmanager Carlo Cahn van KNV. ‘Hoe kan het dat de kaart in bijvoorbeeld Groot-Brittannië 35 euro kost en in Zweden slechts 10 euro? Het is niet te begrijpen dat Kiwa voor diezelfde kaart 100 euro rekent en dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat accepteert.’

In Nederland is de prijs 70% hoger dan het Europese gemiddelde van 59 euro. ‘De prijs kan in Nederland dus flink dalen’, aldus adjunct-directeur Joost Sitskoorn van Evofenedex. ‘Met de huidige prijs van 100 euro kost dit Nederlandse ondernemers dus 5 miljoen euro per jaar. In Duitsland zouden ondernemers 2 miljoen euro kwijt zijn en in Zweden slechts 500.000 euro. Dan moeten we helaas vaststellen dat we in Nederland al die jaren te veel hebben betaald. En daar komt bij dat Kiwa niet de vereiste kwaliteit levert en jaar op jaar steken laat vallen’, aldus Sitskoorn.

Fouten

Volgens de drie brancheverenigingen maakt uitgifte-instantie Kiwa al jarenlang fouten, waar de minister ook van op de hoogte zou zijn. Ze wijzen onder meer op de problemen bij de levering van diverse kaarten voor de recent ingevoerde nieuwe, slimme tachograaf.

De bestuurders-, bedrijfs- en werkplaatskaarten konden niet op tijd worden geleverd. Oorzaak hiervan waren vertragingen bij kaartproducent Idemia. Uiteindelijk moesten kaarten uit Kroatië en Groot-Brittannië worden gehaald. ‘Voor die kaarten heeft Kiwa weer 100 euro gevraagd, terwijl dezelfde kaarten in Kroatië 58 euro kosten en in Groot-Brittannië 35 euro’, aldus Boeve.

In een eerder stadium maakte de instantie ook al fouten. Zo gaf het in 2016 tachograafkaarten uit waarbij de pasfoto door een productiefout onvolledig was. En door vertraging bij de invoering van een nieuw aanvraagportaal kwamen chauffeurs in 2017 noodgedwongen thuis te zitten, omdat de instantie hun bestuurderskaart niet tijdig kon verlengen.​

​Contract voor veertig jaar

Kiwa is de enige instantie die de kaarten mag uitgeven en kreeg in 2009 een contract voor veertig jaar, met een grondige evaluatie na de eerste twintig jaar. Eerder probeerde KNV via een wob-verzoek inzage te krijgen in het contract, maar kreeg die inzage toen niet. Als de overheid het contract niet openbreekt, blijft Kiwa dus monopolist tot 2049.

Keurings- en vergunningverleningsbedrijf Kiwa heeft via de houdstermaatschappij ACTA vorig jaar een royaal dividend van veertig miljoen euro uitgekeerd aan de eigenaars, waaronder grootaandeelhouder NPM Capital (78%) en Nearland Management (directie).

De forse winstuitkering, die blijkens de jaarrekening ten laste komt van de agioreserve, is vier keer de nettowinst van de groepsholding over 2018. Door het dividend daalde het totale balansvermogen van ACTA Holding van 178 miljoen euro naar 148 miljoen euro.

Critici

De holding omvat tachtig dochterondernemingen die algemeen directeur en minderheidsaandeelhouder Paul Hesselink van Kiwa sinds de privatisering in 2006 heeft verzameld rond het bedrijf via acquisities in binnen- en buitenland. De winstuitkering aan de aandeelhouders is koren op de molen voor de critici van de privatisering van de oude overheidsdiensten.