Maar giraffen, aardvarkens, kamelen, tijgers en ijsberen – om maar een paar bijzondere dieren te noemen – gaan ook geregeld op transport. En vaak worden ze gehaald en gebracht door een specialist in dierentuin-dierenvervoer.

Mareille van den Brink en Ernst Kip, oprichters en eigenaren van Ekipa uit De Krim (Overijssel), hebben het vak van dierentuin-dierenvervoer geleerd van Van den Brink’s vader én in de praktijk. Vooral als het gaat om de regelgeving omtrent het vervoer van levende dieren. ‘In de wet staat namelijk wel aan welke eisen het transport van vee en huisdieren moet voldoen, maar niet hoe je een zeekoe, olifant, ijsbeer, tijger of giraffe vervoert’, vertelt Van den Brink.

Als ze de eerste keer een nieuwe diersoort vervoert, wint ze daarom altijd informatie in bij de dierentuinen. Inmiddels hebben Van den Brink en Kip zoveel kennis opgedaan dat ze precies weten hoe je ieder dier veilig van A naar B brengt. De grote transporten worden nog steeds door Kip gedaan, terwijl Van den Brink alles regelt vanaf kantoor.

Speciale transportkisten

Om de dieren veilig te vervoeren, gaan ze in een goed geventileerde transportkist of speciale trailer. Omdat ieder dier anders is, staan er in de grote loods van Ekipa allerlei kisten. Het is een indrukwekkend gezicht om de hoge stellages met de verschillende vervoerskisten te zien. Helemaal wanneer je weet dat alles in de loods, van de buidelmuiskistjes tot aan de imposante olifantentrailer voor twee volwassen olifanten en een kleintje, helemaal zelf gebouwd en ontworpen is door Kip. Ook de in hoogte verstelbare giraffentrailer. Echter zijn deze vervoerskisten niet dagelijks nodig, waardoor een grote opslagplek geen overbodige luxe is.

Tekst loopt door onder foto.

De dieren worden onderweg goed verzorgd door de chauffeurs, die vaak al een dierentuinachtergrond hebben. De rest leren ze tijdens de opleiding van Kip en Van den Brink. Zo hoeven er geen dierentuinverzorgers mee. ‘Alleen bij mensapen gaat de vaste verzorger mee. Dit is belangrijk voor de overdracht in de andere dierentuin, maar verder doen wij alles zelf’, aldus Kip.

Verder is het zaak dat dieren zo snel mogelijk van A naar B worden gebracht. Lange ritten worden daarom altijd met zijn tweeën gereden. De chauffeurs laten de dieren nooit alleen in de wagen. In ieder transport is er een slaapplek geregeld. Om het welzijn van de dieren in de gaten te houden, zijn trailers en wagens voorzien van camera’s.

Ekipa is een erkend bedrijf voor het vervoeren van levende dieren. Daarvoor heb je verschillende vergunningen nodig. Allereerst een normale transportvergunning. Het bedrijf heeft ook een vergunning om langer dan acht uur achtereenvolgend te mogen rijden. De chauffeurs worden regelmatig bijgeschoold en de auto’s gekeurd door de RDW. Ook heeft Ekipa een certificaat voor diertransport.

Voordat een dier wordt opgehaald in een dierentuin is er al veel aan voorafgegaan. Dit kan soms maanden duren, waardoor een transport al lang op de kalender staat. ‘Sommige dieren hebben speciale papieren nodig’, vertelt Marleen Giesen, curator zoogdieren van Koninklijke Burgers’ Zoo. ‘Zo hebben beschermde diersoorten als olifanten en neushoorns CITES-documenten nodig. Het aanvragen van deze documenten kan soms een maand in beslag nemen.’ Wat er allemaal aan papieren nodig is, verschilt per dier en per land.

Tekst loopt door onder foto’s.

Maar dat is niet alles: om de stress bij de dieren te verlagen tijdens het transport, is het belangrijk om ze aan de nieuwe situatie te laten wennen. ‘Wij proberen dieren de zogeheten kisttraining te geven, waarbij we een dier leren zelf een transportkist in te lopen. Deze kisten lenen we in veel gevallen van Ekipa.’ De training maakt het inladen van de dieren een stuk gemakkelijker. Tijdens het inladen en uitladen is er altijd een dierenarts aanwezig die de dieren, indien nodig, iets geeft om rustig te zijn.

In alle rust

Ekipa verzorgt zo’n 1.200 transporten per jaar van en naar dierentuinen in de EU en er zelfs buiten. Burgers’ Zoo heeft zelf gemiddeld 300 transporten. Maar de dierentuin schakelt niet voor alle ritten een vervoerder in. ‘Voor klein transport binnen Nederland en in het grensgebied met Duitsland hebben wij een eigen chauffeur’, aldus Giesen. ‘Maar voor al het overige transport huren we Ekipa in, zo weten we zeker dat onze dieren professioneel worden verzorgd.’ Het ophalen en brengen van dieren gebeurt buiten openingstijden, zodat dit in alle rust verloopt.

Het komt voor dat dieren niet meteen doorgaan naar hun nieuwe dierentuin. Bijvoorbeeld omdat de ene dierentuin geen ruimte meer heeft en in het ontvangende park het verblijf nog niet klaar is. In die tussentijd blijven de dieren dan gewoon bij Ekipa. Hier zijn speciale, professionele verblijven voor gebouwd op het terrein. Is het verblijf klaar of zijn andere problemen opgelost? Dan brengt Ekipa de dieren naar hun eindbestemming.

Dierentuin-dieren vervoeren is natuurlijk al heel bijzonder. Maar er is altijd wel een reis of een dier dat net even iets specialer is. Voor Giesen is het toch wel de verhuizing van een neushoorn-mannetje geweest. ‘Hij liep zelf de vervoerskist in, zonder verdoving. Dat was mooi om te zien. Ook hoe hij vervolgens de wagen in werd getild. Maar ook het aardvarken vond ik heel bijzonder.’

Tekst loopt door onder foto’s.

Van den Brink denkt nog graag terug aan de allereerste zeekoe die ze in Frankrijk ophaalde om naar Burgers’ Zoo te brengen. ‘Hij ging steeds op zijn rug liggen en dat mocht niet. Kip en ik hebben hem meerdere malen moeten omdraaien. Maar wij hebben hem gezond en wel in Arnhem gebracht.’

Het vervoeren van dieren die minder vaak voorkomen, zoals een aardvarken of dwergnijlpaard, vindt ze ook heel bijzonder. En zo zijn er duizenden verhalen te vertellen over het verhuizen van dieren van de ene dierentuin naar de andere. Allemaal gepassioneerd en bijzonder.