Dat heeft het Europese Hof van Justitie bepaald in een geding dat was aangespannen door Oostenrijk, met steun van Nederland en Luxemburg. Het Hof beoordeelt de Duitse aanpak als ‘discriminerend’, omdat weliswaar ook Duitse automobilisten deze tol moeten betalen, maar daarvoor een evenredige verlaging van hun motorrijtuigenbelastingen terugkrijgen.

De uitspraak verraste Berlijn. De vorige verkeersminister, Alexander Dobrindt, die de tol voor personenwagens en licht vrachtverkeer ontwikkelde, had voldoende signalen om zijn plan door te zetten. Er zijn in de Europese Unie genoeg voorbeelden van vignetten die ervoor bedoeld zijn om ook buitenlandse verkeersdeelnemers voor hun weggebruik in een bepaalde lidstaat ‘naar de kassa’ te nodigen. Wie naar Oostenrijk, Zwitserland, Slovenië reist, dokt mee voor het wegenonderhoud. Volkomen geaccepteerd.

In Frankrijk kennen we het systeem van de ‘péage’. U betaalt een handvol euro’s en kunt – snelheid 130 kilometer per uur – over perfect onderhouden niet-overheidswegen verre bestemmingen bereiken. Ook elke Franse automobilist betaalt dezelfde tol, maar doet dat in veel gevallen liever dan op een route nationale uren in files te staan. Over de ‘Maut’ voor alleen vrachtverkeer is er in Europees verband ook geen onenigheid, mits de tolexploitatiesystemen in de verschillende landen op elkaar aansluiten en onze ‘on-board units’ het in al die landen doen. Dat laatste lukt steeds beter. Op zijn Duits gezegd: ‘Keine Frage’. ‘Pas de problème’, voegt iemand uit Frankrijk er aan toe.

Het lastige van het project-Dobrindt, nu voortgezet door zijn opvolger Andreas Scheuer (ook CSU, ook Beieren), is de koppeling met de fiscaliteit. De Europese Unie kent geen communautaire wegenbelasting; die zou ook een onding zijn, omdat de toestand van wegen en de kosten van het onderhoud in alle lidstaten verschillen. Feitelijk zou Duitsland, de redenering van het Europese Hof volgend, als het verkeersplein van Europa weggebruikers gerust hoger mogen aanslaan voor de kosten van aanleg en onderhoud van infrastructuur dan, pakweg, het noorden van Zweden.

Het ontbreekt echter aan een Europees systeem voor ‘eerlijke beprijzing’ van het feitelijke weggebruik door alle autoverkeer, gecombineerd met een navenante verlaging van de vaste autolasten. Nederland hannest al ruim drie decennia met deze materie en de Europese Unie gaat er ook nog zeker twintig jaar over doen om hier uit te komen. De gemakkelijkste manier om nationaal de schatkist te vullen, blijft voorlopig de trucktaks. Die is op zich niet oneerlijk en heeft enorm bijgedragen aan het schoner maken van het wegvervoer.

Maar het knaagt. Waarom wordt de zwaardere vrachtauto wel en de personenwagen niet aangeslagen voor het feitelijke weggebruik? Het is waar dat vrachtauto’s meer schade aanbrengen aan infrastructuur. Maar het zijn er op de weg veel minder, en samen zijn ze ook veel minder vervuilend dan de rest van het wegverkeer. Goed, plan-Duitsland voor eerlijke afrekening van alle wegverkeer dus afgekeurd door het Hof. Terug naar de tekentafel. Een Europese wegenbelasting (laat staan een systeem voor rekeningrijden) is voorlopig een illusie, maar innovatievere plannen dan de Duitse Pkw-Maut blijven welkom.