Wegvervoer is een van de belangrijkste sectoren in Europa en is absoluut cruciaal voor het verplaatsen van personen en goederen over het hele continent. Het raakt elk aspect van ons leven. Zonder wegvervoer zouden de schappen in de supermarkt leeg zijn en zouden mensen moeilijk kunnen reizen.

We kampen echter met een acuut tekort aan datgene wat deze vitale sector in beweging houdt, namelijk chauffeurs. Ons recente IRU-rapport over het aanpakken van het chauffeurstekort in Europa, Tackling Driver Shortage in Europe, toonde aan dat een vijfde van alle chauffeursvacatures momenteel niet gevuld is in de subsectoren voor vracht, bussen en touringcars.

En het probleem wordt alleen maar groter. Zo verwachten busvervoerders in België dat ze, afgezien van het huidige aantal, ongeveer een derde aan extra chauffeurs moeten inhuren om aan de vraag te voldoen. In het Verenigd Koninkrijk zeggen vervoerders dat het tekort met vijftig chauffeurs per dag toeneemt.

Wat is de oorzaak van het chauffeurstekort?

Een van de belangrijkste factoren is dat de wegvervoersector gewoon niet divers genoeg is. Het huidige personeelsbestand bestaat hoofdzakelijk uit mannen, met een gemiddelde leeftijd van vijftig jaar. Jongere mensen en vrouwen, die op alle terreinen van de economie steeds belangrijker worden, maken nog steeds geen opmars in het wegvervoer.

Wat houdt jongere mensen en vrouwen tegen?

Deze twee groepen worden voornamelijk door dezelfde kwesties tegengehouden. Velen hebben een negatief beeld van de sector en de werkomstandigheden. Met name jonge mensen hebben er moeite mee om het beroep van chauffeur als een ambitieuze loopbaankeuze te zien en worden tegengehouden door de opleidingskosten. In veel Europese landen kan het duizenden euro’s kosten om een gekwalificeerd chauffeur te worden.

Sommige vervoersorganisaties zijn al bezig de trend om te buigen.

In Nederland werkt ons lid TLN samen met de overheid en vakbonden aan zijn eigen campagne, ikwordvrachtwagenchauffeur.nl. TLN wist dat het moeilijk was om jonge mensen als chauffeurs te werven, maar wist uit eigen onderzoek ook dat veel jonge mensen chauffeur als een veilige baan beschouwen die een hoge mate van onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid biedt, een kans om ergens te komen.

De wens bestond al, en voor TLN was het een zaak van een aantal barrières wegnemen. Via deze campagne hebben TLN en de sociale partners aanzienlijke subsidies verstrekt als bijdrage in de kosten van chauffeursopleidingen. Tegelijkertijd wilden ze een baan garanderen aan het einde van het opleidingsproces. Het resultaat? In 2018 werden er 3000 extra chauffeurs aangenomen en waren er bijna 1000 extra studenten die school met werk combineerden om toekomstig chauffeur te worden.

Ook over de grens wordt succes geboekt, in België. Onze collega’s bij FBAA hebben BEchauffeur.BE opgezet, een openbare portal die gericht is op het verstrekken van begrijpelijke informatie over alles wat met wegvervoer te maken heeft. De portal bevat een contactformulier om gewillige kandidaten in contact te brengen met vervoerders, en er zijn al veel geïnteresseerden geweest die een aanvraag hebben gedaan.

Om het probleem echt op te lossen is een gezamenlijke aanpak nodig.

Deze voorbeelden geven aan dat er al fantastisch veel vooruitgang is geboekt. Maar we kunnen alleen écht een verschil maken door op alle niveaus samen te werken. Voortdurende actie van de Europese Unie en nationale overheden is nodig om de wet- en regelgeving vorm te geven waardoor de sector effectieve en duurzame veranderingen kan aanbrengen. Bedrijven en landelijke vervoersorganisaties moeten ook een rol spelen en al het mogelijke doen om ervoor te zorgen dat banen toegankelijk en aantrekkelijk zijn voor mensen uit alle delen van de samenleving. Tot slot moeten samenwerken vakbonden, onderwijs- en klantenorganisaties, de wereld van onderzoek en media, en alle betrokken openbare of particuliere belanghebbenden.

IRU zal een toonaangevende rol spelen om deze samenwerking te faciliteren. We hebben ook een draaiboek over chauffeurstekorten samengesteld, de Road Map on Driver Shortage, waarin een reeks maatregelen op korte, middellange en lange termijn worden beschreven die zijn bedoeld om de sector te diversifiëren en uiteindelijk de trend te keren. Het gaat hierbij om:

  • Verbetering van de werkomstandigheden om het beeld dat mensen van de sector hebben te verbeteren en meer kandidaten aan te trekken – IRU heeft al een gezamenlijkewerkgroep gelanceerd met de European Shippers’ Council (ESC) met als doel om de behandeling van chauffeurs bij laad- en lospunten te verbeteren.
  • Het opzetten van een panel van deskundigen aangaande chauffeursopleiding om onder meer de impact van wetgeving op het gebied van chauffeurstraining te onderzoeken.
  • Het opzetten van een netwerk voor vrouwen in het transportwezen, het Women in Transport Network, om voornamelijk het genderevenwicht aan te pakken – en aanbevelingen te doen over hoe de sector getalenteerde vrouwen beter kan aantrekken en behouden.

Samen kunnen we ons inzetten om ervoor te zorgen dat de omstandigheden en faciliteiten worden verbeterd en dat werken in de sector aantrekkelijker is. Alleen dan zullen we in staat zijn om meer mensen tot de sector aan te trekken en vooruitgang te boeken met het oplossen van het tekort. Alleen samen zullen we een verschil maken.

Boris Blance, algemeen directeur IRU, de internationale organisatie voor wegvervoer.