Tesla, de ontwerper en fabrikant van elektrisch aangedreven automobielen, begint volgend jaar aan de productie van de Tesla Semi, een trekker die met een oplegger een actieradius heeft van 300 of 500 mijl, pakweg 450 tot 750 kilometer, afhankelijk van het type. De start van de productie was aangekondigd voor dit jaar, maar is dus een jaar uitgesteld omdat de fabriek in Sparks, bij de stad Reno in Nevada, nog niet gereed is.

Genoeg verkocht

Het bedrijf van grootaandeelhouder en topman Elon Musk zegt op papier al voldoende Semi’s te hebben verkocht om er straks in Nevada, in de zogenoemde Gigafactory 1, zo’n honderdduizend per jaar van te produceren. In 2023 zou deze jaarproductie moeten worden gehaald. Het prototype van de nieuwe elektrisch aangedreven, lichte vrachtauto werd in 2017 aangekondigd. Aangenomen werd toen dat de truck in 2019 in productie zou worden genomen.

De nieuwe trekker is niet goedkoop. Er zijn twee varianten. De ene heeft een batterij die goed is voor 300 mijl en gaat 150.000 dollar kosten. De andere, zwaardere uitvoering, die een actieradius heeft van 500 mijl, kost 180.000 dollar. Dit dan op grond van de catalogusprijs uit 2017. Voor het gebruik van zulke voertuigen in de praktijk is het nodig dat er voldoende laadstations en andere afneempunten voor stroom langs de wegen komen.

Geldigheid

Een volger van Tesla, het Amerikaanse vakblad Electrek, wijst erop dat de voorlopige orders voor het nieuwe type elektrische truck geen oneindige geldigheid hebben. Veel bedrijven willen wel investeren in elektrisch vervoer, bijvoorbeeld over kortere afstanden in en rondom steden, maar zijn genoodzaakt hun vloot geleidelijk te vernieuwen. Uitstel van de productie van de Tesla Semi zou ertoe kunnen leiden dat deze potentiële afnemers toch maar kiezen voor een conventionele vrachtauto en hun reservering voor de elektrotruck intrekken.

Tesla heeft de afgelopen jaren tal van nieuwe lichte elektrische voertuigen met succes op de markt gebracht, maar er nog altijd niets aan verdiend. De resultaten over het eerste kwartaal van dit jaar spraken opnieuw boekdelen. Het bedrijf behaalde een omzet van 4,5 miljard dollar en leed een verlies van 4,10 dollar per aandeel. Analisten hadden gerekend op een kwartaalomzet van 5,8 miljard dollar, bij een verlies per aandeel van 1,21 dollar.

Dat werd dus een enorme tegenvaller. Tesla weet dit tijdens de presentatie van de resultaten aan de vertraagde productie van het Model 3, bestemd voor de automobielmarkt in de Verenigde Staten, Europa en China. Wegens de productieproblemen concentreerde Tesla zich eerst op aflevering van dit nieuwe type op de eigen Amerikaanse markt. Het bedrijf verwacht dat de schade in het tweede kwartaal kan worden ingelopen, als ook de bestellers in Europa en China hun aankoop krijgen geleverd.

Aandeelhouders

De aandeelhouders van Tesla zijn de laatste tien jaar bepaald niet verwend. In 2009 leed het bedrijf een verlies van 55,7 miljoen dollar op een omzet van 112 miljoen dollar. In 2013 was het verlies verhoudingsgewijs iets minder: 74 miljoen dollar op 2,01 miljoen dollar omzet. Vorig jaar moest Tesla 976 miljoen dollar toeleggen, maar was de omzet inmiddels tot 21,5 miljard dollar toegenomen.

Wat Tesla het meest zal bezighouden is niet eens de prozaïsche winst- en verliesrekening.

Er zijn overigens niet veel aandelen Tesla in vrije omloop op de effectenbeurs van New York. Een grote meerderheid is in bezit van Elon Musk, die zich graag tot de oprichters rekent, en het Japanse technologieconcern Panasonic. De meeste Tesla-aandeelhouders zijn geduldig en blijven zitten op hun stukken, die gemiddeld nu zo’n 255 dollar moeten kosten.

Wat Tesla in al die jaren wel is gelukt, is de introductie en productie van elektrische personenauto’s. In 2017 bijvoorbeeld rolden er daarvan 120.000 van de band, vorig jaar waren het er al 350.000. De tophit is de Tesla Model 3, die in standaardversie 35.000 dollar moet kosten. Er is een meer luxueuze uitvoering à 44.000 dollar.

Nieuwe markten

Brengt Tesla dus geen auto’s met verbrandingsmotor op de markt, het bedrijf heeft sinds zijn ontstaan wel ontstellend veel kapitaal verbrand. Daarbij richt het zijn blik op steeds nieuwe markten, zoals het automatisch rijden, uiteraard met elektrisch aangedreven auto’s. Het wil daarmee nu ook de taximarkt betreden en de concurrentie aangaan met Uber.

Elon Musk begeeft zich, op persoonlijke titel, ook in de ruimtevaartmarkt, met zijn bedrijf SpaceX, dat al succesvol goederen van de aarde naar het internationale ruimtevaartuig ISS bracht en zelfs grote delen van de raket heel terug op de aardbodem heeft laten landen. SpaceX lanceerde vorig jaar ook – letterlijk – de Tesla Roadster, een elektrisch voertuigje dat zich nu in een baan om de aardbol bevindt.

Wat Tesla het meest zal bezighouden is niet eens de prozaïsche winst- en verliesrekening, die in al die jaren nog altijd geen zwarte cijfers onder de streep heeft vertoond. Het is het probleem met de grondstof lithium, benodigd voor de productie van de huidige generatie batterijen. Lithium is een schaars artikel en een belangrijk deel van de nu bekende wingebieden wordt door bedrijven uit China beheerst of, iets vriendelijker gezegd, beheerd.

Problemen

Er zijn met lithium eigenlijk twee problemen. Ten eerste is het volgens de huidige inzichten beperkt leverbaar. De elektrische auto moet bijvoorbeeld concurreren met de smartphone. In de batterij van een auto op stroom wordt evenveel lithium verwerkt als in tienduizend smartphones.

Ten tweede nemen de prestaties van batterijen voorlopig onvoldoende toe om de actieradius van een (vracht)auto snel te vergroten. Dat een lichte truck een bereik kan hebben van vijfhonderd kilometer of meer, is al een geweldige vooruitgang. Maar die truck kost ook nog steeds aanzienlijk meer dan een dieseltruck, terwijl het bereik van de laatste nog altijd groter is.

Misschien komt de oplossing uit de buurt van het hoofdkwartier van Tesla in Palo Alto, een stadje bij San Francisco. Gene Berdichevsky was een van de mannen van het eerste uur bij het bedrijf van Elon Musk. Maar hij koos zijn eigen weg en is tegenwoordig de topman van Sila Technologies in Alameda, een voorstad van Oakland.

Dit bedrijf begon, met een startkapitaal van zeventig miljoen dollar, onderzoek naar een efficiënte batterij die op silicium als grondstof werkt. De stof waarnaar het Californische Silicon Valley is genoemd, zand feitelijk. Een partner van Sila is alvast de Duitse autobouwer BMW.