De sectormonitor wordt elk kwartaal opgesteld en bevat informatie over diverse ontwikkelingen in de vervoersbranche. Bij het opstellen hiervan wordt aan bedrijven onder meer gevraagd wat hun verwachtingen zijn op het gebied van omzet en bedrijvigheid in de nabije toekomst.

De afgelopen jaren was een meerderheid van de deelnemende transporteurs nog positief gestemd, met een piek in het eerste kwartaal van vorig jaar (zie grafiek 1). Voor het nieuwe jaar zijn de verwachtingen minder positief. Het aantal respondenten dat negatief is gestemd, is groter dan het aantal dat rooskleurig naar de toekomst kijkt.

Grafiek 1: Saldo van het percentage optimisten en pessimisten in transport en logistiek (tekst loopt door onder grafiek).

Zo gedeprimeerd als vóór 2014 is de stemming zeker niet. Bijvoorbeeld in de jaren 2012 en 2013 waren veel meer bedrijven negatief over de toekomst, om maar te zwijgen over 2009, toen de stemming inktzwart was. De gevolgen van de kredietcrisis hielden in die tijd flink huis.

Andere kopzorgen

Nu, tien jaar later, heeft de sector andere kopzorgen. De aanstaande ­Brexit doet veel vervoerders twijfelen over de toekomst. Weliswaar is het Britse vertrek inmiddels uitgesteld van 29 maart naar donderdag 31 oktober 2019, maar dat brengt ook met zich mee dat transporteurs nog langer in onzekerheid zitten over hoe de handel met het Verenigd Koninkrijk eruit gaat zien. 33% van de respondenten verwacht dat het vertrek van de Britten hen zal raken.

Ook onvoldoende vraag is voor een minderheid van de bedrijven een probleem. Belangrijkste belemmering is echter het personeelstekort, met name qua chauffeurs. Steeds meer transporteurs hebben hier last van (waarover later meer).

Allerminst slecht

Opvallend genoeg is de daadwerkelijk gerealiseerde omzet in het vierde kwartaal van vorig jaar allerminst slecht. Uit cijfers van het CBS, dat zich baseert op belastingaangiftes van bedrijven, bleek dat de wegtransportsector opnieuw kon profiteren van een omzetstijging. De opbrengsten groeiden met maar liefst 5,9% ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.

Onder andere de toegenomen bedrijvigheid in de bouwsector, de horeca en de online detailhandel zorgden voor het optimisme. Al vijf jaar lang is er sprake van een omzetstijging in het wegvervoer. De negatieve vooruitzichten lijken dus slechts beperkt gebaseerd op omzetontwikkelingen in het laatste kwartaal van vorig jaar.

Dit betekent echter niet dat de winstgevendheid ook crescendo gaat. Veel transporteurs weten dat ze ritten uitvoeren met vaak flinterdunne marges. Toch weten de meeste bedrijven hun rendement op peil te houden. Slechts enkele van de ruim zesduizend werkgevers ging failliet in het laatste kwartaal van vorig jaar, waaronder Kuma Logistics en Heeren De Wit Transport. Het totale aantal gedwongen bedrijfseinden in dat kwartaal kwam uit op 22. Dat was precies evenveel als in dezelfde periode van 2017.

Personeelstekort

Al enige tijd kent de transportsector een groot tekort aan chauffeurs. Door de huidige hoogconjunctuur, in combinatie met het hoge aantal ­truckbestuurders dat met pensioen gaat, hebben veel bedrijven grote moeite om de cabines van hun vrachtwagens gevuld te krijgen. 38% van de transporteurs zegt hier last van te hebben. Het probleem speelt in vrijwel alle regio’s van Nederland. Uitzonderingen hierop zijn de provincie Groningen en Noord-Drenthe.

In het vierde kwartaal van vorig jaar waren er 7.600 openstaande vacatures voor chauffeurs. Dat waren er negenhonderd meer dan in dezelfde periode een jaar eerder. Echter, in vergelijking met het tweede en derde kwartaal van 2018 was het tekort juist lager. Het lijkt er dus op dat langzaamaan de tekorten op de chauffeursmarkt ietsje minder groot worden (bekijk figuur 1).

Grafiek 2. Tekst loopt door onder grafiek

Dat komt mede door de campagne Ikwordvrachtwagenchauffeur.nl van het Sectorinstituut Transport en Logistiek. De doelstelling was om afgelopen jaar vijftienhonderd nieuwe chauffeurs te werven en dat doel is gehaald. Het gaat hierbij zowel om werknemers die al in de logistiek zaten als om personeel uit andere sectoren.

Aantal chauffeurs

Inmiddels zijn er meer dan 86.000 Nederlandse vrachtwagenchauffeurs. Dat is 3,7% meer dan een jaar eerder. Het is het hoogste aantal sinds het sector­instituut begon met de metingen (zie hieronder grafiek 3). Al sinds begin 2015 neemt het aantal chauffeurs toe. Toch geeft het UWV aan dat de tekorten op de logistieke arbeidsmarkt de komende jaren hoog blijven.

Grafiek 3.