Met de nieuwe vormen van fraude komt de handhaving op de rij- en rusttijden in het geding, denkt de inspectiedienst. De ILT uit daarom haar zorgen over de arbeidsomstandigheden van vrachtwagenchauffeurs en de verkeersveiligheid. ‘Niet voldoen aan de wettelijk voorgeschreven tijden kan invloed hebben op het rijgedrag. De fraude tast ook de eerlijke concurrentie in de branche aan.’

De inspectie merkt dat er een daling is van het aantal geregistreerde overtredingen van rij- en rusttijden. De dienst vermoedt dat dit komt door de moeilijk op te sporen fraude met tachografen. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) heeft een rapportage van ILT hierover donderdag naar de Tweede Kamer gestuurd.

Controleresultaten

Bij diverse controles in de voorbije jaren liep het fraudepercentage nogal uiteen. Bij een inspectieronde in Zeeland werd bij ‘slechts’ 11 van de 222 gecontroleerde voertuigen manipulatie aangetroffen (5%). Maar bij een andere controle in Nederland werd bij 10 van de 33 trucks fraude geconstateerd (30%). Andere inspecties lieten een percentage zien dat hier tussenin ligt.

In 2017 en 2018 voerde de inspectiedienst een strafrechtelijk onderzoek uit naar tachograaffraude in vrachtwagens, in samenwerking met de politie en het Openbaar Ministerie. Uit dit onderzoek bleek dat fraudeurs nu printplaten en software aanpassen om handhaving te bemoeilijken.

Erkende installateur

De ILT nam vijf gemanipuleerde tachografen onder de loep. Deze zijn geïnstalleerd door een bij de RDW erkende installateur. De eigenaar bleek de softwarematig gemanipuleerde tachografen te hebben gekocht bij een Oost-Europees bedrijf.

De installateur moest de tachografen uitlezen, ijken, onderzoeken en de resultaten melden aan de RDW. Hierbij moet hij ook melden of hij manipulaties heeft aangetroffen. Dat heeft de installateur in deze gevallen niet gedaan. De ILT heeft het proces- verbaal van het onderzoek aan het OM overgedragen. De Officier van Justitie moet nog besluiten of en wanneer hij tot vervolging overgaat.

Conclusies

De belangrijkste conclusies uit de onderzoeken van 2017 en 2018 zijn:

  • Eenvoudige fraude was eerder makkelijk op de sporen. Dit zijn fraudes met bijvoorbeeld magneten of het rijden met andermans bestuurderskaart;
  • Nieuwe vormen van tachograaffraude zijn bij weginspecties niet of nauwelijks zichtbaar, maar soms pas na een uitgebreid onderzoek;
  • Fraudeurs passen printplaten en software aan bij het inbouwen van de tachografen, waardoor manipulaties moeilijker te ontdekken zijn en de pakkans kleiner is;
  • Chauffeurs, eigenaren van vrachtwagens en installateurs van tachografen zijn actief betrokken bij de fraudes;
  • Er staat geen straf op het bezit van een gemanipuleerde tachograaf;
  • Straffen voor fraude met tachografen staat niet in verhouding tot de winst die criminelen met de manipulaties behalen.

De recent aangetroffen manipulaties zijn niet beperkt tot Nederland. Euro Controle Route (een samenwerkingsverband van Europese handhavingsdiensten) trekt dezelfde conclusies naar aanleiding van soortgelijke gevallen in andere lidstaten.

Het heeft hiervoor recentelijk aandacht gevraagd bij de Europese Commissie. Die gaat daarom in gesprek met de fabrikanten van tachografen om de beveiliging verder te verbeteren en informatie over nieuwe detectietechnieken beter met elkaar te delen.

Nederlandse aanpak

Minister Van Nieuwenhuizen wil fraude met de tachograaf stevig aanpakken. Ze kijkt naar hardere sancties voor fraudeurs, zoals het intrekken van vergunningen of de bestuurderskaart. Daarnaast werkt de minister aan een regeling die het mogelijk maakt om de bevoegdheidspas van monteurs bij overtredingen te schorsen of in te trekken. In dat laatste geval kunnen ze hun beroep niet meer uitoefenen.

Tevens wil de bewindsvrouw later dit jaar starten met het uitfaseren van mobiele werkplaatsen, omdat deze fraudegevoelig kunnen zijn. Ook wil ze bekijken of een koppeling met andere nieuwe wetgeving, zoals de kilometerheffing, mogelijkheden biedt om fraude beter op te sporen. Daarnaast moet training van inspecteurs extra aandacht krijgen.

Onbewust

Belangenorganisatie TLN wijst op het belang van meer capaciteit bij de inspectiedienst. Ook is de transporteursvereniging blij met de extra maatregelen die de minister heeft aangekondigd. Ze storen zich wel aan het beeld dat door het ILT-rapport kan ontstaan. Het lijkt nu net alsof veel bedrijven bewust sjoemelen met de tachograaf. Volgens TLN is dat niet het geval. In een aantal gevallen is sprake van onbewuste overtreding van de regels.