Voor 2018 voorspelde ING dat het wegtransport een plus van 3,5% tegemoet kon zien. En inderdaad, de volumes namen in het voorbije jaar toe. De kosten echter ook. Vooral in de eerste helft van het afgelopen jaar gingen de brandstofuitgaven de hoogte in. Gekoppeld aan hogere kosten voor personeel leidde dit tot dunne marges. Voor veel verladers is transport immers nog steeds een post waarop vooral bezuinigd moet worden.

Vervoerders konden daardoor de stijgende volumes niet of nauwelijks omzetten in betere tarieven. Niet toevallig waren er in vergelijking met andere sectoren relatief veel faillissementen in het wegtransport afgelopen jaar. Een van de grootste wegvervoerders van Europa, Waberer’s, zei in het najaar al dat een tariefverhoging onvermijdelijk was om rendabel te blijven.

Concurrentie groot

Ondanks de faillissementen blijft het aantal bedrijven onverminderd hoog. Volgens het CBS waren er alleen al in Nederland aan het begin van het vierde kwartaal bijna twaalfduizend bedrijven actief in het vervoer over asfalt. Weliswaar zitten daar veel eenpitters bij, maar het is al voor het vijftiende kwartaal op rij dat het aantal bedrijven groeide. De toename in het vierde kwartaal was zelfs de grootste sinds de Haagse rekenmeesters zijn begonnen met registreren (begin 2007). Ter vergelijking, het spoorgoederenvervoer telt in Nederland ongeveer 25 bedrijven. De concurrentie voor wegvervoerders blijft dus enorm, terwijl een grote consolidatieslag uitblijft.

Toch lijkt langzaam de zon door te breken. Zo wist het eerdergenoemde Waberer’s zijn prijzen in het internationale vervoer met gemiddeld 7% te verhogen. En ook in Nederland en België gaan steeds meer geluiden op dat verladers niet uitsluitend naar het geld kijken. Ze willen ook zekerheid dat hun goederen daadwerkelijk geleverd worden. En op tijd. Het kost verladers immers meer geld als ze nee moeten zeggen tegen hun klanten dan wanneer ze wat extra’s moeten betalen. Vreemd genoeg is een ander sectorprobleem hier de oorzaak van: het chauffeurstekort. Zou Johan Cruijff dan toch gelijk hebben toen hij zei dat elk nadeel zijn voordeel heeft?

Niet dat vervoerders nu meteen de winst flink kunnen opdrijven. Maar kostenstijgingen kunnen in ieder geval weer deels worden doorberekend. En dat is geen overbodige luxe, aangezien de uitgaven het komend jaar waarschijnlijk verder stijgen. Zo becijferde onderzoeksbureau Panteia dat de kosten voor wegtransport in 2019 toenemen met een percentage tussen de 3,6 en 5,2. Belangrijkste oorzaak is de groei van de loonkosten. Door een tekort aan arbeidskrachten, zowel voor rijdend personeel als voor overige logistieke banen, zijn werkgevers eerder geneigd de lonen te verhogen. Dit terwijl mankracht de grootste kostenpost is voor vervoerders.

Files

Ook de files zullen de komende tijd extra kosten met zich meebrengen. De congestie op de Nederlandse wegen was het voorbije jaar fors hoger dan in 2017. Zo noteerde de ANWB in het derde kwartaal een plus van 13% in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder. Over de eerste drie kwartalen nam de filezwaarte zelfs met 20% toe. En dit jaar wordt het mogelijk nog drukker op de wegen.

Die opstoppingen zouden rondom de Rotterdamse haven zelfs naar ongekende hoogte kunnen stijgen na 29 maart 2019. Die datum zal inmiddels bij velen in de transportsector een bel doen rinkelen. Dan stapt het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Hoe de Brits-Brusselse vechtscheiding er precies uit gaat zien, is nog volstrekt onduidelijk. Maar een rimpelloze overgang lijkt zeer ver weg.

Voor vervoerders die veel zakendoen met de andere kant van de Noordzee wordt het spannend. Gaan de Britse volksvertegenwoordigers later deze maand akkoord met het voorstel van premier Theresa May? Komt er misschien een overeenkomst naar Noors model? Gaat een overgangsfase voorlopig voor rustig vaarwater zorgen? Niemand die het precies weet. De Britse politiek laat zich in het Brexit-spektakel van haar grilligste kant zien.

Vergroening

Overigens tovert Den Haag ook nog weleens een onverwacht konijn uit de hoge hoed. In oktober werd bekend dat het kabinet de accijnsteruggave-regeling voor LNG-vrachtwagens niet verlengt. Uit onderzoek bleek dat de maatregel wel werkte, maar toch vond staatssecretaris van Financiën Menno Snel dat de duurzaamheidswinst niet groot genoeg was. Dat het vloeibare aardgas momenteel het enige alternatief is voor langere afstanden mocht niet baten. Eind 2018 is de stimuleringsregeling komen te vervallen.

Geen prettig bericht voor transporteurs die kortgeleden hebben geïnvesteerd in vrachtwagens op LNG. Zij moeten het voorlopig zonder deze accijnsteruggave doen. Of het Nederlandse vrachtwagenpark over twaalf maanden veel duurzamer is dan het huidige, is daarom twijfelachtig. De extra terugverdientijd van aardgastrucks wordt immers langer. En alternatieven zoals elektriciteit, waterstof en HVO (diesel uit plantaardige oliën) zijn onhaalbaar of onbetaalbaar. Voorlopig blijven we dus nog wel even dieselen.

Lees ook de andere vooruitblikken: