Het huidige kabinet is van plan om een kilometerheffing voor vrachtwagens in te voeren. De maatregel staat gepland voor 2023 en is een vervanger van het huidige eurovignet en de wegenbelasting. Vooruitlopend hierop heeft verantwoordelijk minister Cora van Nieuwenhuizen een onderzoek laten uitvoeren naar de gevolgen van een dergelijke maatregel.

Verlies

Hieruit kwam naar voren dat het wegvervoer rekening moet houden met een volumeverlies. Dit kan variëren van 0,1 tot 4,8%. ‘Een vrachtwagenheffing vermindert de hoeveelheid over de weg vervoerde tonnen met tussen de 0,1 tot 2,1%, afhankelijk van de gekozen heffingsvariant en het economische groeiscenario’, schrijven de onderzoekers. Het aantal vervoerde tonkilometers daalt met een percentage tussen de 0,4 en 4,8, eveneens afhankelijk van beide factoren.

Het verlies in aantal tonkilometers is dus groter dan de afname van het aantal tonnen. Oorzaak hiervan is dat binnenvaart en spoor voor langere ritten een reëler alternatief zijn dan voor kortere afstanden. De onderzoekers verwachten dat het spoorgoederenvervoer maximaal met 3,2% toeneemt, terwijl de binnenvaart een maximale plus kan verwachten van maar liefst 5,2%.

Files

De kilometerheffing heeft een klein positief effect op de filedruk op snelwegen, doordat het aantal trucks vermindert. Op het onderliggende wegennet neemt het aantal vrachtwagens toe, wat meer opstoppingen tot gevolg heeft. Zeker als de heffing alleen voor snelwegen geldt, heeft dit extra gevolgen voor de drukte op secundaire wegen.

De heffing heeft weinig invloed op de uitstoot van schadelijke stoffen. Er wordt maximaal 1,9% CO2-emissie gereduceerd. De uitstootbeperking van stikstof en fijnstof is nagenoeg even groot. Ook de impact op de verkeersveiligheid is minimaal.

Terugvloeien

Door diverse partijen is geopperd om de opbrengst van de kilometerheffing te laten terugvloeien naar de transportsector. Vervoerders kunnen het geld dan gebruiken om te vergroenen. Ook de politiek heeft daar wel oren naar. De verwachte opbrengst van de heffing is jaarlijks 1,1 miljard euro.

Daar staat een verlies van 220 miljoen euro aan gederfde inkomsten tegenover. Het eurovignet brengt jaarlijks 190 miljoen euro op, de wegenbelasting 30 miljoen. Of de resterende 900 miljoen euro inderdaad naar de transportsector gaat, al dan niet gedeeltelijk, is nog onduidelijk.

Regeerakkoord

Belangenorganisatie TLN benadrukt het belang van een goede terugvloeiregeling. ‘De voorgenomen vrachtwagenheffing dringt de uitstoot van CO2 terug en hoeft geen negatief economisch effect te hebben. Maar alleen als de opbrengst van de heffing gaat naar verduurzaming van het transport.’ Dit laatste is ook vastgelegd in het regeerakkoord.

‘Belgische en Duitse studies laten zien dat de terugsluis, mits goed vormgegeven, de negatieve effecten van de vrachtwagenheffing meer dan volledig kan compenseren. Daardoor profiteert de economie als geheel’, aldus TLN in een reactie op het verschijnen van het rapport.