Het is even wennen voor de inwoners van Amsterdam. Zien ze in de verte een tram aankomen, blijkt die niet te stoppen bij de halte. Ook de afgeschermde ramen wekken verbazing. Er kan niet naar binnen worden gekeken. De vreemde voertuigen blijken goederentrams die winkels en horeca in de binnenstad moeten bevoorraden. Het project is een initiatief van City Cargo Amsterdam, dat het idee weer afkeek van de Duitse stad Dresden waar Volkswagen de tram gebruikt om zijn fabriek te bevoorraden. Charles Vaanhold, directeur van City Cargo Amsterdam heeft grootse plannen. ‘Over een paar jaar moeten er 53 goederentrams in de stad rijden. Die vervangen 2.500 vrachtwagens, de helft van het aantal trucks die Amsterdam nu dagelijks aandoen. De hoeveelheid fijnstof vermindert dan met 16 procent.’ De vrachttram moet tevens 1.200 banen in de overslag, goederentrams en fijndistributie creëren.

Zover is het echter nog lang niet. Om van de gemeente een tienjarige concessie te krijgen, moet de huidige proef succesvol worden afgesloten. City Cargo moet in de vier weken durende pilot aantonen dat de goederentrams het personenvervoer niet hinderen. Vaanhold: ‘Bij de proef zetten we omgebouwde trams van het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf in. We hebben bij de verschillende deuren een aantal stoelen weggehaald. Hierdoor is plek voor een container’.

De trams rijden tot 19 maart zonder lading. Daarna wordt met twee soorten lading geëxperimenteerd. ‘We gaan voor Heineken de horeca bevoorraden. Dan heb je direct de zwaarste lading getest. En voor de kledingmerken Mexx, Mc Gregor en Gaastra gaan we hangende kleding vervoeren.’ Volgens Vaanhold was het lastig verladers over de streep te trekken ‘We hebben met diverse ondernemers gesprekken gevoerd. Alle verladers zijn nieuwsgierig. Ze beseffen heel goed dat er in Amsterdam iets moet gebeuren. Maar dan blijkt vaak dat ze de test even willen aanzien. Even afwachten of we wel een concessie krijgen.’

Als die concessie er eenmaal is, is er nog maar een beperking. De afmetingen van de goederen. ‘De containers hebben vaste afmetingen.Tapijten kun je bijvoorbeeld lastig met de tram vervoeren. hetzelfde geldt voor grote bouwmaterialen’, geeft Vaanhold als voorbeeld. De doelstelling is dat de helft van de verladers de truck de rug toekeert.

Volgens Vaanhold zullen veel verladers gedwongen worden de overstap te maken. ‘Amsterdam heeft een complexe infrastructuur. Het kost altijd een uur om de stad in en uit te komen. Dat zijn dure uren. Daarnaast is de verwachting dat de gemeente ons actieve steun geeft. Ze zal het gebruik van de tram niet gaan verplichten. Er staat echter wel een aantal milieugerelateerde maatregelen op stapel, waardoor vervoer per truck nog lastiger wordt.’

Milieuwethouder Marijke Vos bevestigt dat goederenvervoer per tram de voorkeur heeft: ‘Het college wil een schoon en duurzaam Amsterdam, waar mensen rustig en veilig kunnen lopen en bedrijven hun werk kunnen doen. City Cargo is daarbij een goede stap. In ons luchtkwaliteitplan staan vijftig acties omschreven om de hoeveelheid fijnstof terug te dringen. Het terugdringen van zwaar dieselverkeer is er daar een van.’ Wethouder Tjeerd Herrema (Verkeer) valt haar bij: ‘Er zijn innovaties nodig om de stad leefbaar te houden. In het begin was er bij de gemeente veel weerstand tegen het plan, het personenvervoer zou in de knel komen. Maar er is geen tijd om jarenlang te gaan polderen. Zo’n plan moet je snel uitvoeren. Het is passen en meten geweest. Op sommige plaatsen is nu al filevorming van personentrams. Het kan niet zo zijn dat een kratje pils voorrang krijgt op een passagierstram. We moeten kijken hoe het in de praktijk uitpakt.’

Aan de rand van de stad worden straks vier overslagpunten ingericht. De bevoorrading van die overslagpunten gebeurt door grote trucks. De goederen worden daar gegroepeerd per aflevergebied en per tram afgeleverd op binnenstedelijke overslagstations.

‘Er moeten ongeveer vijftien van deze hubs komen waar de containers worden overgeslagen op smalle elektrische voertuigen (e-cars), die de containers afleveren op de eindbestemming.’

Voordeel voor de verladers is dat ze geen rekening meer hoeven te houden met de venstertijden. ‘De trams mogen van zeven uur ‘s ochtends tot elf uur ‘s avonds komen. Maar de piek zal in de ochtenduren liggen. In de Kalverstraat is het ‘s middags gewoon te druk.’ Nog veel werk Nadat City Cargo een concessie heeft gekregen, moet er nog veel gebeuren voordat de goederentrams daadwerkelijk dagelijks zullen rijden. ‘We moeten dood spoor opknappen, overslagpunten bouwen, sporen verlengen en trams verbouwen. De verwachting is dat de definitieve trams pas eind 2008 gaan rijden.’ Eén goederentram kan straks vijftien containers vervoeren met elk zes rolcontainers. ‘De asverdeling van de trams moet speciaal aangepast worden aan het zware goederenvervoer. Anders zak je door de eerste de beste brug heen.’ Mexx, Heineken, McGregor en Gaastra willen niet reageren zolang de proef loopt. Verladersorganisatie EVO ziet de vrachttram als goede aanvulling op andere bevoorradingsmethoden, maar waarschuwt voor te hooggespannen verwachtingen. ‘Het zal niet meevallen om met een concurrerend tarief te komen omdat er sprake is van extra overslag.’

Malini Witlox