Aan de Amsterdamse grachten, heb ik heel mijn hart voor altijd ‘ verpand. Amsterdam vult mijn gedachten, als de mooiste stad in ons land.’ Wim Sonneveld zong er in 1962 al een liedje over. Onze nationale hoofdstad, een toeristentrekker vanwege de vele grachten en smalle straatjes. Diezelfde grachten en wegen maken de truckers het werk echter bijna onmogelijk. De gemeente heeft een heel arsenaal aan regels opgesteld, waar de bevoorraders van de binnenstad zich aan moeten houden. De eerste regels omtrent bevoorrading werden in 1996 ingevoerd via het project ‘stedelijke distributie’. Sander Smit, beleidsmedewerker bij het Stadsdeel Centrum, legt uit waarom.

‘Het vrachtverkeer veroorzaakte veel overlast in de smalle straten en op de grachten. De straten dreigden kapot te gaan en er ontstonden veel opstoppingen door het laden en lossen van vrachtwagens.’ In de binnenstad zijn vrachtroutes vastgelegd, waar alle types voertuigen mogen komen. Buiten deze routes is een tonnagebeperking ingesteld voor vrachtwagens zwaarder dan 7,5 ton.

Op het verbod voor zware voertuigen is een ontheffing mogelijk. De vervoerder moet dan met zijn voertuig wel aan vier ontheffingscriteria voldoen. Smit: ‘Minstens 80 procent van het maximale laadgewicht moet bestemd zijn voor de binnenstad of uit de binnenstad komen. De truck mag maximaal tien meter lang zijn, met een maximale wielbasis van 5,5 meter.’ Tevens moet de motor van de wagen milieuvriendelijk zijn. ‘Omdat de hoeveelheid fijnstof en stikstofdioxide in Amsterdam te hoog lag, zijn de milieueisen in de loop der jaren steeds verder aangescherpt. We zijn gestart met een euro-1 norm, dat is opgerekt naar euro-2 en in 2003 wilden we een euro-3 norm opleggen.’ Die maatregel stuitte echter op bezwaar van de brancheorganisaties. ‘Daarop hebben we de eis ingesteld dat een truck maximaal acht jaar oud mag zijn, en niet de motoreis verscherpt.’ Ondanks al deze maatregelen voldeed de luchtkwaliteit in Amsterdam nog altijd niet aan de landelijke en Europese normen. Daarom stelden de verschillende gemeentelijke diensten in april 2006 gezamenlijk het Actieplan Luchtkwaliteit Amsterdam op. In dat plan staan vijftig actiepunten, die gezamenlijk de uitstoot van fijnstof tegen moeten gaan. ‘Actie 22′ is het opstellen van het Actieplan Goederenvervoer dat ervoor moet zorgen dat de hoeveelheid fijnstof in 2010 met 15 procent is verminderd.

Projectleider Micha Sijtsma heeft allereerst een bevoorradingsprofiel op laten stellen. ‘Om hoeveel trucks gaat het, waar en wanneer rijden ze in de stad.’

In het actieplan, met de werktitel ‘Schoner en slimmer goederenvervoer door Amsterdam’ worden een aantal mogelijke maatregelen op een rijtje gezet. In overleg met de brancheorganisaties kijkt de projectleider naar de mogelijkheid de bevoorradingsregels voor de binnenstad naar een groter stadsdeel uit te breiden. Daarnaast wordt getracht de doorstroming te verbeteren. ‘Continu optrekken en stoppen zorgt immers voor extra veel uitstoot. Misschien kunnen we een Kwaliteitsnet opstellen.’ Verder is het de bedoeling dat vanaf 2010 alleen nog vrachtwagens met minimaal euro 5-norm de stad in mogen en kijkt de gemeente naar innovatieve oplossingen. ‘In Utrecht vaart een bierboot, waar veel mee wordt vervoerd. A msterda m heeft veel meer water, maar wij kennen alleen het particuliere initiatief van de DHL-boot. We gaan uitzoeken waarom die boot in Utrecht wel functioneert.’ Verder houdt Sijtsma nauwgezet de proef met het distributiesysteem Stadsbox in de gaten, dat binnenkort in Eindhoven start. ‘En er zijn verschillende particuliere initiatieven om de bevoorrading te verbeteren, zoals de fietskoerier, een stedelijk distributiecentrum en bevoorrading per tram.

De gemeente participeert niet financieel in die projecten en treedt ook niet op als exploitant, maar juicht het wel van harte toe.’ Zo start City Cargo Amsterdam deze maand met een proef met de vrachttram in de Amsterdamse binnenstad. De route van de proef, die zes weken gaat duren, loopt vanuit stadsdeel Osdorp naar het centrum van Amsterdam. Er zal voornamelijk getest worden op de veiligheid en efficiëntie van de vrachttram. Als de proef slaagt, kan CityCargo Amsterdam vanaf 2008 voor een periode van minimaal zes jaar met ruim vijftig speciale vrachttrams gaan rijden, grotendeels op het bestaande tramnetwerk. Deze vrachttrams zorgen voor de bevoorrading van winkels, supermarkten en de horeca in de binnenstad en worden beladen op vier grote overslagstations aan de rand van de stad. De fijndistributie naar afleveradressen wordt uitgevoerd door 400 elektrische auto’s (e-cars). Indien het project doorgaat, is de gemeente Amsterdam de eerste stad ter wereld die op dergelijke schaal de stadsdistributie per vrachttram gaat uitvoeren. De stad verwacht de komende zes jaar zo’n 160 miljoen euro voor het concept nodig te hebben.

Verladersorganisatie EVO toont zich positief over het plan. ‘Ieder initiatief dat zorgt voor efficiëntere bevoorrading en minder vervuiling moet serieus onderzocht worden. Er mogen echter geen maatregelen worden genomen die de tram bevoordelen, bijvoorbeeld door gebieden in de Amsterdamse binnenstad af te sluiten voor vrachtauto’s.

De proef moet gezien worden als aanvulling op de bestaande bevoorradingsmethoden.’