In de brief aan de Tweede Kamer licht staatssecretaris Menno Snel (Financiën) een tipje van de sluier op. Het antwoord: de buik van het passagiersvliegtuig. Door die belly-capaciteit meer mee te nemen in het totale vrachtplaatje van Schiphol valt de volumeschade bij de komst van de vrachttaks in 2021 best wel mee. Bij een florerende economie rolt er zelfs een plusje van 0,3% uit, heeft het onderzoeksbureau CE Delft uitgerekend. Bij wat conjuncturele tegenwind is het verlies slechts 1,5%.

Compenserende factor

Deze analyse roept de vraag op waarom tien jaar geleden die compenserende factor van de bellyvracht niet of nauwelijks werd meegenomen in de schade-analyse bij een introductie van een vrachtaks. Het antwoord daarop zou weleens bij de vrachtbelangen van home-carrier KLM kunnen liggen. In 2009 beschikte de luchtvaartmaatschappij met dochterbedrijf Martinair over een forse vloot van vijftien vrachtvliegtuigen. Daar zijn er na een ingrijpende reorganisatie in 2017 nog maar vier (B747-400F’s) van over. Het gros van de vracht, zo’n 85% vervoert KLM tegenwoordig dan ook aan boord van passagiersvliegtuigen zoals de B777. Een vrachttaks op vrachtvluchten is voor de KLM, dat in Den Haag over een effectieve lobby beschikt, dan ook geen halszaak meer.

KLM Cargo profiteert juist van de maatregel doordat de eigen bellycapaciteit buiten schot blijft bij de vrachttaks. Een belasting op de bellyruimte zou ‘leiden tot uitvoeringstechnische complicaties’, schrijft de staatssecretaris in toelichting op de vrachttaks. Daarmee is vliegbelasting eigenlijk een verkapte steun aan de vrachtactviteiten van de homecarrier, dat sinds de ontmanteling van de vrachtvloot van Martinair zijn vrachtbeleid grotendeels baseert op de verkoop van de bellyruimte. Zelfs de krimpende KLM-vloot aan B747-combi’s, waar de achterste helft van het vliegtuig bestaat uit vrachtruimte, komt niet voor in de calculatie van de staatssecretaris. De vrachttaks treft dan ook hoofdzakelijk de grote buitenlandse vervoerders, die makkelijk kunnen uitwijken naar het buitenland.

Verliespercentage

Een ander punt blijft het verliespercentage dat de vrachttaks oplevert voor de ongeveer 16.000 vrachtvluchten per jaar op Schiphol. Volgens Snel valt die schade door de halvering van de tarieven best mee. In het meest negatieve groeiscenario zou er sprake zijn van een afname van 3,4% in 2021. Dat percentage roept in de luchtvrachtsector vraagtekens op. Schiphol heeft immers ook te maken met een tekort aan vrachtslots, dat over de eerste vier maanden al een volumeverlies van 8,5% opleverde. In dezelfde periode daalde het aantal vrachtvluchten met 14,4%. Een combinatie van schaarste en de vrachttaks, dat geen enkel ander land kent, zal dat erosieproces op Schiphol alleen maar versnellen.