De klap veroorzaakte een schokgolf, die volgens seismologen vergelijkbaar is met een aardbeving met een kracht van 3,5. Op de plek waar de partij was opgeslagen zijn de gebouwen en de kade volledig verdwenen en ligt nu een, met water gevulde, krater met een doorsnee van zo’n 200 meter. Volgens sommige bronnen zou die meer dan veertig meter diep zijn.

Voorlopig onderzoek wijst uit dat de autoriteiten waarschijnlijk zwaar nalatig zijn geweest. Reuters citeert een bron uit de haven volgens wie een onderzoeksteam zes maanden geleden nog waarschuwde dat het ‘heel Beiroet zou kunnen opblazen’. Het persbureau heeft verder documenten ingezien die aantonen dat de douane de rechterlijke macht in 2016 en 2017 heeft gevraagd om de ‘betrokken maritieme instantie’ te verzoeken het ammoniumnitraat af te voeren om de veiligheid van de haven te waarborgen.

Schimmig transport

De aanwezigheid van de enorme partij springstof in een daarvoor volkomen ongeschikte loods in de Libanese haven is het treurige resultaat van een schimmig transport in 2013. In oktober van dat jaar liep het Moldavische stukgoedschip ‘Rhosus’ de haven binnen, waarschijnlijk wegens technische problemen, toen het met het ammoniumnitraat onderweg was van Georgië naar Mozambique. Na een inspectie door de havenautoriteiten werd het wegens een reeks tekortkomingen prompt aan de ketting gelegd.

De ‘Rhosus’ bleek eigendom te zijn van een Russische zakenman, ene Igor Grechushkin, rapporteerde de Russische maritieme onderzoeksjournalist Mikhail Voytenko al in 2014. Die trok zijn handen na de aanhouding van het schip af, communiceerde niet, betaalde geen salarissen en liet de bemanning aan zijn lot over. Een deel daarvan heeft nog maanden aan boord gebivakkeerd, omdat de havenautoriteiten weigerden hen te laten gaan. Uiteindelijk heeft de havenbeheerder zich toch over het schip moeten ontfermen en belandde de levensgevaarlijke lading in de nu beruchte loods twaalf.

Speculatie

Inmiddels is duidelijk dat de brand die tot de explosie leidde, is ontstaan in een aangrenzende loods. Wat de brand veroorzaakt heeft, is onduidelijk en onderwerp van veel speculatie. Op foto’s is te zien dat de kade waar ze op stonden volledig is weggeslagen en dat er op die plek een enorme, uiteraard met water gevulde, krater is ontstaan.

Ze stonden naast de enorme betonnen graansilo, die het centrale havengebied domineert en nog grotendeels overeind staat. Het gevaarte heeft een deel van de klap richting het stadscentrum opgevangen en daarmee waarschijnlijk nog ernstiger gevolgen voorkomen. De ramp heeft aan zeker 137 mensen het leven gekost. Ook raakten minstens 5000 mensen gewond.

Cruiseschip gezonken

Inmiddels is ook duidelijk dat het cruiseschip ‘Orient Queen’ in de haven is gezonken. Twee bemanningsleden verloren daarbij het leven. Volgens het nationale persbureau NNA was het 121 meter lange schip aan het aanleggen en raakte het zwaar beschadigd waardoor het water begon te maken. Alle pogingen om het passagiersschip te redden, mislukten.

De regering van Libanon heeft havenfunctionarissen die sinds 2014 toezicht hebben gehouden op opslag en beveiliging onder huisarrest laten plaatsen, melden lokale media. Ook heeft de regering voor een periode van twee weken de noodtoestand uitgeroepen. Het leger houdt toezicht op het huisarrest totdat de verantwoordelijkheid is vastgesteld voor de verwoestende explosie, zeggen bronnen volgens de Arabische nieuwssite al-Arabiya.

Belangrijkste maritieme toegangspoort

De haven van Beiroet is de belangrijkste maritieme toegangspoort van Libanon. Volgens Lloyd’s List Intelligence ontvangt de haven jaarlijks zo’n 600 schepen, waarvan een kwart containerschepen. De tweede haven van het land, Tripoli, behandelt jaarlijks rond de 300 schepen. De autoriteiten vrezen dat de aanvoer van veel basisgoederen spaak zal lopen, nu de haven Beiroet zwaar beschadigd is. Libanon importeert jaarlijks voor ruim zestien miljard euro aan goederen, de export bedraagt slechts 3,5 miljard.

Gevreesd wordt dat de graanimport van het land ernstig in gevaar komt. Het nu zwaar beschadigde silocomplex speelde daarin een sleutelrol. Libanon importeert jaarlijks ongeveer een miljoen ton graan, zoals mais en gerst, vooral uit Rusland en Oekraïne.

Gevaarlijke lading

De containerterminal van Beiroet is weer operationeel, maar draait nog op halve kracht. Op de terminal staan minstens twintig containers met gevaarlijke lading die nader onderzocht moeten worden. Een aantal is doorboord en minstens een ervan lekt. Volgens de gezagvoerder van de ‘Electra A’  van 2670 teu, die inmiddels is gelost, is het oostelijke deel van de terminal in redelijke conditie en verliep de afhandeling vrijwel normaal.