Hij zei dat voor de microfoon van BNR Nieuwsradio. Opmerkelijk, aangezien de eigenaar van ‘s werelds grootste schip, de roemruchte ‘Pioneering Spirit’, zich zelden tot nooit live laat interviewen. De ‘PS’ was bezig met de aanleg van de laatste 70 kilometer van de dubbele pijpleiding naar het Duitse kustplaatsje Greifswald, toen het Nederlandse bedrijf op 20 december bekendmaakte te moeten stoppen met het megaproject. Reden: het Amerikaanse dreigement om Allseas te straffen als de groep zich niet onmiddellijk uit het Russische Nord Stream 2-project zou terugtrekken.

Daarbij stond aanmerkelijk meer op het spel dan eergevoel, erkent Edward Heerema in het interview. Het bedrijf zou niet meer kunnen werken in de Golf van Mexico, een van ‘s werelds grootste offshore-markten, en andere Amerikaanse wateren. Maar de Amerikaanse sancties, gebaseerd op de National Defense Authorization Act, gaan nog veel verder.

Sleutelfunctionarissen, onder wie zeker ook Heerema zelf, zouden door de VS tot ongewenste vreemdeling worden verklaard, en er zou beslag worden gelegd op Amerikaanse bezittingen van Allseas. Al die sancties gelden overigens ook voor de TurkStream-pijpleiding van Rusland naar Turkije, waar Allseas ook bij betrokken was (zie kader onderaan dit artikel).

Opmerkelijk genoeg gaat BNR in het interview volledig voorbij aan de financiële kant van de zaak. Nord Stream 2 is een enorm project met een investeringswaarde van naar schatting zo’n tien miljard euro.

Schadeloosstelling

De ‘Pioneering Spirit’ is ‘s werelds duurste installatieschip en heeft meer dan tweeënhalf miljard euro gekost. De huur ervan ligt vermoedelijk boven de miljoen euro per dag. Allseas heeft laten doorschemeren dat er contractuele afspraken zijn gemaakt over schadeloosstelling als het bedrijf zich uit het project moest terugtrekken, omdat van meet af aan duidelijk was dat de regering van Trump sancties zou kunnen treffen. Over de hoogte van die vergoeding is niets bekendgemaakt.

Volgens Heerema heeft de VS de kant van Oekraïne gekozen met het besluit om Nord Stream 2, bijna letterlijk, in het zicht van de haven te laten stranden: ‘Als het Russische gas niet door de Oostzee naar West-Europa komt, dan komt het wel door landpijpleidingen via Oekraïne’, aldus de Allseas-topman.

Op de laatste dag van 2019 werd hij op zijn wenken bediend: de Oekraïense president Volodymyr Zelensky maakte op de ochtend van oudjaarsdag na een nachtje doorhalen in Wenen bekend dat Rusland en Oekraïne een akkoord hadden bereikt over het transport van Russische gas naar West-Europa via de Oekraïense landleidingen. Daar waren vijf dagen van taaie onderhandelingen aan vooraf gegaan.

Dankzij het akkoord kunnen de Russen ook de komende vijf jaar weer ongestoord enorme hoeveelheden gas op de Europese markt afzetten. Die deal levert Oekraïne gedurende de contractperiode minstens zeven miljard dollar op.

Edward Heerema sluit uit dat Allseas nog betrokken wordt bij Nord Stream 2. Volgens hem hebben de Russen een plan B, maar het is voor hem duidelijk dat de afbouw veel tijd gaat kosten. Volgens het Russische staatspersbureau Tass heeft het land twee pijpenleggers, die weliswaar niet van het kaliber ‘PS’ zijn, maar het werk wel aankunnen.

De eerste is de ‘Fortuna’, maar die heeft geen dynamic positioning en moet met ankers in positie worden gehouden. Het laatste stuk van Nord Stream gaat deels door Deense wateren en Denemarken stelt het gebruik van dynamic positioning verplicht bij het leggen van pijpleidingen in de zeebodem.

Gazprom

De andere is de nog maar vier jaar oude ‘Akademik Cherskiy’ van staatsgasbedrijf Gazprom. Die heeft wel dynamic positioning, maar ligt op dit moment in de Russische haven Nachodka in het uiterste oosten van het enorme land. Overvaren naar de Oostzee, via het Suezkanaal, zou naar schatting twee maanden in beslag nemen. Heerema gaat ervan uit dat de Russen het enorme project hoe dan ook afmaken: ‘We weten dat ze het kunnen, maar het gaat wel aanzienlijk langer duren dan wanneer wij het zouden doen’.

Het is overigens onduidelijk wat de Amerikanen willen bereiken met hun oekaze, behalve Moskou een hak zetten. Het is ondenkbaar dat de Russen de geïnvesteerde miljarden als verloren zullen beschouwen en de Russische buitenlandminister Lavrov liet daags na de Amerikaanse aankondiging dan ook weten dat Nord Stream 2 en Turkstream gewoon in gebruik zullen worden genomen. Premier Medvedev voegde daar weer een dag later aan toe te verwachten dat de Amerikaanse actie hooguit voor enkele maanden vertraging zal zorgen.

De regering-Trump voert aantasting van de Europese veiligheid aan als argument, maar Rusland en Duitsland nemen dat niet serieus. Volgens hen probeert de VS het project te dwarsbomen ten faveure van de exportkansen voor het eigen schaliegas. De Amerikanen zijn bezig met de aanleg van verschillende LNG-exportterminals aan hun oostkust en zouden het vloeibare gas maar wat graag in Europa willen afzetten. Voorlopig kan het Amerikaanse schalie-LNG echter nog niet concurreren met het Russische pijpleidinggas en het lijkt er niet op dat de late poging om Nord Stream 2 te torpederen daar veel verandering in zal brengen.

Records voor Allseas bij aanleg Turkstream

Nord Stream 2 is volledig in handen van het Russische staatsgasbedrijf Gazprom. Die beschikt over ‘s werelds grootste netwerk van gaspijpleidingen met een totale lengte van maar liefst 171.200 kilometer.

Aanvankelijk zouden ook Shell, het Duitse Uniper (voormalig E.On), het Oostenrijkse OMV en het Franse Engie een aandeel nemen, maar dat werd in 2015 met een beroep op de Europese kartelwetgeving getorpedeerd door Polen, dat fel tegen het project is. Sindsdien staat het West-Europese viertal, aangevuld met het Duitse Wintershall DEA, te boek als ‘financial partner’, wat in de praktijk vermoedelijk weinig verschil maakt.

Nord Stream 2 beschikt over een uitgebreide website, waarop hoog wordt opgegeven van de milieueffecten van het megaproject, maar waarop ook veel niet valt te zien. Zo komt de naam Allseas er niet één keer op voor en is het zoeken naar basale gegevens, zoals de diameter van de pijpleidingen. Die bedraagt volgens de site 1153 millimeter. Dat zou overeenkomen met vier voet, hetgeen onjuist is.

Oekraïne

Hoe dan ook, de 1230 kilometer lange onderzeese verbinding krijgt een capaciteit van 55 miljard kubieke meter aardgas per jaar, wat overeenkomt met het gemiddelde verbruik van 26 miljoen Europese huishoudens. Forse getallen, maar de capaciteit van het leidingennetwerk via Oekraïne is aanmerkelijk groter. De pijpleidingen Northern Lights/Yamal, Brotherhood en Sojoez zijn samen goed voor 240 miljard kuub per jaar.

Turkstream, die via de bodem van de Zwarte Zee naar Turkije loopt, voegt daar nog eens 31,5 miljoen kuub per jaar aan toe. Deze 930 kilometer lange eveneens dubbele gaspijp is ook door Allseas gelegd en is sinds 1 januari dit jaar in gebruik. Het Russische deel van Turkstream is in handen van Gazprom, het Turkse deel in die van het Turkse staatsbedrijf Botas.

Turkstream geeft Allseas wel de credits voor gedane arbeid. De website meldt met enige trots dat ‘s werelds grootste werkschip, de ‘Pioneering Spirit’, de verbinding in vijftien maanden heeft gelegd. Dat komt neer op een gemiddelde van vijf kilometer per dag in tot twee kilometer diep water. Op een mooie augustusdag werd er zelfs een ‘wereldrecord’ van 6,3 kilometer gevestigd.

Dat kunnen de Amerikanen Allseas en diens Edward Heerema in elk geval niet meer ontnemen.