In Brussel leek er in het overleg tussen EU-Brexit-onderhandelaar Michel Barnier en de Britten dinsdagavond een akkoord op tafel te liggen over een mogelijke oplossing van de ‘Ierse kwestie’. Er zou een harde Europese buitengrens komen tussen het Ierse eiland en Groot-Brittannië.

Daarmee zou Noord-Ierland in de praktijk deel blijven uitmaken van de Europese douane-unie. Ook de Britse premier, Boris Johnson, leek zich daarmee kunnen verzoenen, maar stuitte woensdag op verzet van zijn Noord-Ierse coalitiegenoot, de DUP. Steun was er wel uit het kamp van de oppositiepartijen Labour en de Liberal Democrats. Inmiddels is in alle kampen het optimisme weer sterk afgenomen.

Alle partijen in het Britse parlement hebben hun eigen agenda. Zo wil Labour eerst een nieuw referendum organiseren. Beide partijen streven in elk geval naar uitstel van de Brexit tot drie maanden na de nu geplande datum, 31 oktober. Johnson, de leider van de Conservatieve Partij, wil in geen geval een nieuw referendum. Hij wil eerst nieuwe verkiezingen.

Agenda overvol

Om uitstel van de Brexit zal hij alleen met een parlementair pistool op de borst gaan vragen aan de Europese Unie. De Unie lijkt zo’n verzoek te willen inwilligen, liever dan de 31-ste oktober zonder nette scheidingsovereenkomst voorbij te laten gaan. Vrijwel alle waarnemers van het onderhandelingsproces, zowel aan Britse als aan continentale kant, verkeren in totale verwarring over wat er nu feitelijk zal gebeuren.

De politieke agenda zit voor de resterende dagen van deze week overvol. Johnson zal eerst zijn eigen partij over de stand van zaken moeten inlichten. Donderdag begint de top van staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie. Deze raad had een finaal besluit willen nemen over de Brexit, maar kan daartoe nu niet overgaan, zolang een duidelijke scheidingsovereenkomst er nog niet ligt.

Mogelijk zal het Britse Lagerhuis op zaterdag, in een bijzondere vergadering bijeenkomen om zich op de toestand te beraden. Als Johnson daarbij geen concrete voorstellen kan inbrengen, heeft het Lagerhuis feitelijk alleen maar opties over als vervroegde verkiezingen, een nieuw referendum en, op de eerste plaats, een uitstel.

Schotland

Ook een motie van wantrouwen tegen de huidige regering is denkbaar. Het is zelfs mogelijk dat Labour-leider Jeremy Corbyn door een meerderheid tot tijdelijk premier wordt uitgeroepen om het Brexit-proces te begeleiden. Diens eerste taak zou dan zijn het Verenigd Koninkrijk feitelijk bijeen te houden. Zo wil Schotland liever bij de EU blijven en willen de meeste Noord-Ieren in elk geval de voordelen van de EU, in de vorm van vrijhandel met de Unie, binnenboord houden.

Als Johnson uitstel aanvraagt, zou dit betekenen dat de Brexit van de agenda van de Europese Raad van de komende dagen kan worden geschrapt. Komt het tot hernieuwd uitstel, waarmee de resterende 27 EU-lidstaten waarschijnlijk zullen instemmen, dan zal dit tot eind januari zijn. Het VK zou dan al met al een jaar langer EU-lid zijn gebleven dan bij de aanvrage tot beëindiging van het lidmaatschap de bedoeling was.