De ITF, dat zichzelf omschrijft als de denktank van de OESO op transportgebied, vindt dat de de drie grote allianties (2M, Ocean Allianties en The Alliance) een te groot deel van de markt in handen hebben. Dat percentage ligt volgens het forum rond de 80, wat zou leiden tot allerlei negatieve gevolgen voor klanten, havens en uiteindelijk voor consumenten.

Instabiel

De denktank van OESO, ‘de club van rijke landen’, somt een hele reeks negatieve effecten op van de blokvorming in de containervaart. Zo zou er een link zijn met de overcapaciteit in de markt, omdat sommige rederijen geen megaschepen hadden kunnen laten bouwen als ze niet lid waren geweest van een alliantie. Ook zorgen allianties er volgens het ITF voor dat er voor verladers minder te kiezen valt, dat afvaartfrequenties worden teruggeschroefd en dat de betrouwbaarheid van diensten vermindert.

Daarnaast zouden de samenwerkingsverbanden ‘inherent instabiel’ zijn: als een alliantie van samenstelling verandert, heeft dat impact op het hele systeem. Verder zou de blokvorming van de carriers zorgen voor ‘destructieve concurrentie’, waarvan terminal-operators en andere dienstverleners het slachtoffer kunnen worden.

Dwang

Een ander, volgens het forum, zeer ongewenst effect is dat de allianties havenbeheerders min of meer dwingen om zwaar te investeren in nieuwe infrastructuur, waarvan de rekening bij de gemeenschap terecht komt.

Het ITF zegt zich te realiseren dat blokvorming in de lijnvaart bijna even oud is als de sector zelf, maar stelt dat de situatie nu wezenlijk is veranderd: ‘het marktaandeel van 19% van de grootste carrier (Maersk – red.) is groter dan dat van alle wereldwijde lijnvaartallianties van vóór 2012. Dat gegeven onderstreept het veranderde karakter van de huidige allianties’.

Verlenging

De publicatie van het lijvige rapport komt op een gevoelig moment. Brussel moet in de loop van volgend jaar beslissen of de zogenoemde Block Exemption Regulation (BER) wordt verlengd. Het is deze collectieve vrijstelling van de anti-kartelwetgeving die de samenwerking van lijnvaartrederijen mogelijk maakt, althans van en naar Europa. De huidige ontheffing loopt eind april 2020 af en Brussel heeft belanghebbenden al uitgenodigd om ‘zienswijzen’ over het al dan niet voortzetten van de BER in te dienen.

Ondanks de felle kritiek formuleert het OESO-gremium zijn standpunt tegen verlenging van de blokvrijstelling diplomatiek: ‘De Europese Commissie zou zorgvuldig moeten overwegen om de groepsvrijstelling, zoals gepland, in april 2020 af te laten lopen, in plaats van deze te verlengen’.