Het onafhankelijke onderzoeksbureau deed in opdracht van ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzoek naar de oorzaken en mogelijke oplossingen voor de problemen op het Nederlandse goederenspoor. Uit delen van het rapport die al zijn uitgelekt, blijkt dat Crisislab vaststelt dat lange termijn onderhoud en investeringen in de afgelopen jaren werden uitgesteld en het beheer versnipperd en daardoor weinig effectief was.

Aandacht

Operationeel directeur bij ProRail, Ans Rietstra, gaf eerder dit jaar al toe dat er in de afgelopen tien tot vijftien jaar bij de spooorbeheerder inderdaad meer aandacht was voor het reizigersnet dan voor het goederenspoor. Dit heeft onder meer geleid tot een steeds grotere onderhoudsachterstand op de Havenspoorlijn, stelt nu ook Crisislab vast.

Verder valt in het rapport te lezen dat de klanten van ProRail te maken hebben met grote gebruiksbeperkingen doordat ProRail niet aan geldende vergunningseisen voldoet. Crisislab constateert daarbij dat de eisen die door de veiligheidsregio’s worden gesteld aan bluswatervoorzieningen en de bedrijfsbrandweer onevenredig zwaar zijn en veel geld kosten.

Aanbevelingen

Naast het benoemen van de pijnpunten, biedt het Crisislab-rapport ook een aantal aanbevelingen voor verbeterpunten om de problemen aan te pakken. Zo zouden het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het ministerie Justitie en Veiligheid de bestuurlijke afspraken over harmonisering van de voorzieningen en maatregelen ter bestrijding van incidenten met gevaarlijke stoffen op emplacementen wettelijk moeten verankeren. Hier wordt door het ministerie van I&W al aan gewerkt.

Daarnaast zouden er betere prestatie-indicatoren moeten worden gehanteerd voor een effectief management van de prestaties van de spoorwegen voor goederenvervoer. De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat heeft ProRail inmiddels gevraagd in de rapportages over de staat van de infrastructuur ook aan te geven hoe deze daadwerkelijk in de praktijk is.

Reacties uit de markt

Goederenvervoerder DB Cargo Nederland laat in een reactie weten het door Crisislab geschetste beeld te herkennen en vertrouwen te hebben in de nieuwe aanpak van infrabeheerder ProRail. ‘Om herhaling van de ontstane situatie te voorkomen zal het instrument van de beheerconcessie sterk verbeterd moeten worden. Een situatie waarbij de concessieverlener door de gehanteerde KPI’s onvoldoende zicht heeft op de daadwerkelijke staat van de infra mag niet meer voorkomen. Hier is nadrukkelijk een rol voor de concessieverlener (de minister) weggelegd.’

Tegelijkertijd pleit DB Cargo pleit voor een generieke korting op de gebruiksvergoeding tot aan het moment dat de kwaliteit direct vergelijkbaar is met die van het gemengde net. Verder moet er wat de vervoerder betreft een passende vergoeding komen voor alle keren dat spoorwegondernemingen worden geconfronteerd met de onvoldoende beschikbaarheid van de infrastructuur.

Daarnaast wil de vervoerder dat er plannen worden ontwikkeld om onverwachte stremmingen het hoofd te bieden en de leveringsbetrouwbaarheid van het systeem spoor te garanderen. Ook wil DB Cargo dat er een communicatiecampagne komt om het geschade vertrouwen in de modaliteit spoor te herstellen.

‘De grootste schade is niet in geld uit te drukken en heeft te maken met het geschade vertrouwen in de modaliteit spoor in de Rotterdamse haven bij de opdrachtgevers van het vervoer.’ In de campagne moet het eerlijke verhaal worden verteld en perspectief op verbetering worden geboden. ‘Een soort van ‘A naar Beter’ maar dan voor het goederenspoor.’

Mismanagement

Ook branche-organisatie RailGood zegt verheugd te zijn dat er nu openheid van zaken wordt gegeven over de oorzaken en de noodzakelijke verbeterpunten. ‘De Chief Executive Officer van ProRail heeft recentelijk aangegeven dat herstel van de infrastructuur voor het spoorgoederenvervoer en realisering van de modal shift hoge prioriteit heeft in zijn beleid. Om die woorden ook echt waar te maken, moet ProRail per direct een einde maken aan het jarenlange mismanagement van het spoorbeheer in Europa’s grootste haven.’

RailGood zegt te verwachten van ProRail dat deze nu snel door pakt om intern orde op zaken te stellen en de prestaties van de Rotterdamse Havenspoorlijn zo spoedig mogelijk zichtbaar en continu te verbeteren voor de spoorgoederenklanten. ‘Belangrijk is dat de ProRail-directie de uitkomsten van het onderzoeksrapport omarmt en heeft beloofd opvolging te geven aan de aanbevelingen. De spoorgoederenvervoerders en hun klanten dienen volledig te worden gecompenseerd voor de miljoenenschade die zij hebben geleden en nog gaan lijden als gevolg van de wanprestaties van ProRail’, aldus Hans-Willem Vroon van RailGood.

ProRail zelf geeft aan met een uitgebreide reactie te komen op het rapport zodra het daadwerkelijk is aangeboden aan de Tweede Kamer. Dat zal volgens het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat later vandaag (maandag) gebeuren.