Hoe was het eerste halfjaar voor u persoonlijk?

Ik ben sinds januari bij Lineas in dienst en kom uit de luchtvaart. De coronacrisis betekende een onverwacht en hectisch begin. Het was alle hens aan dek, waardoor ik Lineas binnen no time leerde kennen. Treinvervoer is voor mij de transportmodus van de 21ste eeuw, ik kijk ernaar uit om een bijdrage te leveren aan de verdere groei van dit bedrijf.

Wat heeft corona teweeg gebracht?

Wij hebben verschillende stadia meegemaakt, het was als een rit in de achtbaan. Een eerste reflex van verladers was, om lading over te hevelen van truck naar trein wegens het instellen van grenscontroles. Toen zagen we kort een stijging van de vraag. In maart en april, toen tijdens de piek van de crisis vele van onze klanten hun productie moesten verminderen of staken, liepen de volumes met 30% terug. In de maanden daarop zagen we gelukkig een herstel. Inmiddels liggen de volumes nog 10 tot 15% lager dan normaal.

Kunt u concrete voorbeelden noemen?

In het intermodale vervoer naar Italië werden we bijvoorbeeld gelijk na het uitbreken van de coronacrisis door verladers benaderd die vervoer van de weg naar de trein wilden overhevelen om problemen aan de grens te voorkomen. De sluiting van de grens tussen Polen en Duitsland betekende ook een kickstart van onze nieuwe Poland Xpress, een regelmatige treinverbinding tussen Antwerpen en Polen. Deze was gelijk goed gevuld, en loopt tot op vandaag goed. Vervoer over land was ineens onzeker en onvoorspelbaar.

Lineas introduceerde de laatste maanden tal van nieuwe routes. Vanwaar deze ijver?

We hebben ons Green Xpress Netwerk onder de loep genomen, ons netwerk waarbij we alle types vracht bundelen op regelmatige treinen. Dit doen we ongeacht de crisis regelmatig. Door de coronacrisis zagen we dat bepaalde trafieken en routes harder achteruit liepen dan andere. Vooral automotive en staaltransport maakt moeilijke tijden door. Als private spooroperator kunnen wij niet afwachten, daarom gingen wij op zoek naar nieuwe opportuniteiten. Zo hebben we bijvoorbeeld onze Lyon Xpress, voorheen alleen gebruikt voor conventionele volumes, uitgebreid met intermodale volumes met een frequentie van drie keer per week. Daarnaast hebben we ook de capaciteit op Zwitserland en Oostenrijk, langs de Rijnroute, verhoogd. Door de opwarming van het klimaat zien we dat de waterstanden van de Rijn steeds vaker problematisch worden. Daardoor kunnen verladers op de binnenvaart met hun bevoorrading in de problemen komen, en komen wij als spoorvervoerders om de hoek kijken.

Hoe gaat het nu dan met die Rijnroute van jullie?

We hebben pieken in de vraag gezien, maar de waterstanden zijn nog niet zo dramatisch als in 2018. Bovendien is er sprake van een overaanbod op de markt, waardoor verladers tot het laatste moment wachten om lading van barge naar de trein over te hevelen. Maar misschien is er volgend jaar weer sprake van ondercapaciteit, en staan er ook geen treinen te wachten op lading. Daarom willen wij een structurele discussie aanzwengelen.

Draagt corona bij aan de modal shift? Het milieu komt vaak niet op de eerste plaats tijdens crises.

Dat klopt. Op dit moment merken we dat op bepaalde lijnen er sprake is van een reversed modal shift. Door het overaanbod bieden wegvervoerders hun diensten tegen dumpprijzen aan. Maar we moeten de lange termijndoelstellingen niet uit het oog verliezen. Als we naar een vergroening van het transport willen en een verminderde CO2-uitstoot, dan is de modal shift essentieel. Momenteel wordt 18% van het binnenlandvervoer per trein afgewikkeld, 75% met de vrachtwagen en 7% met de barge. Wij als treinsector willen naar een aandeel van 30% in 2030. Als private onderneming willen wij bovengemiddeld kunnen groeien.

Dit betekent minimaal een verdubbeling van de Lineas-volumes. Is dat realistisch in deze crisistijd?

Als bedrijf kijken we vijf jaar vooruit. De komende vijf jaar willen wij groeien, maar het is niet zo dat groei alleen maar mogelijk is door investeringen in materieel. Wij menen dat we met efficiencyverbeteringen grote stappen kunnen zetten. Hierbij zien we ook veel kansen voor digitalisering, want veel dingen gebeuren nu nog manueel terwijl het ook digitaal mogelijk is.

Heeft u hulp van de overheid nodig om de crisis door te komen?

Wij hebben als bedrijf niet aangeklopt bij de overheid voor staatssteun. Om de corona door te komen en de modal shift-ambitie kracht bij te zetten, is er sectorbreed, voor alle spoorvrachtoperatoren, wel gevraagd om overheidssteun. Het gaat daarbij concreet om een kwijtschelding van de rijpadkosten vanaf 1 juli 2020 en een halvering van de rijpadkosten in 2021. Het gaat daarbij telkens om 15 miljoen euro, dertig miljoen in totaal dus. Andere landen, zoals Frankrijk, hebben soortgelijke stappen gezet. Het is hoog tijd voor een Masterplan in België, niet alleen om onze sector door de coronatijd te loodsen, maar vooral ook om ons te helpen de modal shift te realiseren en klimaat, mobiliteit en economie te bevorderen. Kwesties die net zo actueel blijven als de coronacrisis dadelijk voorbij is.