Het gaat om een aanpassing van de Europese regelgeving rondom de gebruikersvergoedingen van de spoorinfrastructuur. In de huidige opzet is geen rekening gehouden met noodsituaties als de covid-19-pandemie. De aanpassing zou met terugwerkende kracht moeten gaan gelden vanaf 1 maart dit jaar tot en met december, met een mogelijkheid om maatregelen te verlengen als de effecten van het coronavirus op spoorvervoer langer aanhouden.

De verordening moet nog worden aangenomen door het Europees Parlement en de Europese Raad, maar de Europese Commissie heeft gevraagd om het voorstel met spoed te behandelen. Ook daarna is niet zeker in hoeverre lidstaten en infrabeheerders daadwerkelijk gebruik gaan maken van de mogelijkheid om tarieven bij te stellen of kwijt te schelden.

Faillissementen

Volgens de Europese Commissie en brancheverenigingen in de spoorsector heeft de pandemie ongekende gevolgen voor het transport in het algemeen en de spoorsector in het bijzonder. De enorme terugloop van reizigers- en goederenvolumes kan volgens de Commissie leiden tot een groot aantal faillissementen en liquiditeitstekorten en gevolgen hebben voor de hele toeleveringsketen.

ERFA, de Europese branchevereniging van spoorgoederenbedrijven, becijferde dat het volume van het goederenvervoer per spoor momenteel zo’n 25% lager ligt dan normaal. ‘Met gebruikersvergoedingen die tussen de 20 en 35% van de totale operationele kosten uitmaken voor spoorgoederenvervoerders, heeft de sterke vermindering van de volumes gevolgen voor de levensvatbaarheid van de lopende diensten’, aldus ERFA-voorzitter Dirk Stahl.

Radicale maatregel

In april maakte de Europese Commissie al bekend dat er door DG MOVE en DG Competition wordt gewerkt aan een voorstel om de tarieven voor spoorweginfrastructuur en andere heffingen in dienstvoorzieningen, zoals parkeerkosten, te verlagen binnen het kader van staatssteun. Een verlaging of vrijstelling van gebruikersvergoedingen voor het spoor werd onder meer door de Europese spoorbeheerders zelf als een radicale maatregel beschouwd.

Branchevereniging EIM stelde in april voor om vervoerders uitstel van betaling te verlening in plaats van kwijtschelding. ‘Door geen of veel minder toegangsgelden te betalen wordt de pijn slechts ‘verlegd’ van de vervoerder naar de infrastructuurbeheerder. Dit is geen duurzame oplossing’, zei directeur Monika Heiming destijds in een interview met zusterblad SpoorPro.