Verder zien marktpartijen mogelijkheden voor Valburg als ‘extended gateway’ van Rotterdam. Containers kunnen dan in Valburg al worden gesorteerd op eindterminal in Rotterdam. Bij een ‘extended gateway’ zou de terminal onder douaneregime moeten vallen. Dan wordt het mogelijk om containers op de terminal in of uit te klaren voor de douane.

De Railterminal Gelderland moet eind 2024 klaar zijn en dan gaan dienen als aansluiting van de regio op de Betuweroute. Tot dusver loopt de spoorgoederenroute wel door dit gebied, maar het profiteert er economisch niet van. Daar moet de Gelderse terminal verandering in brengen.

Valburg biedt zowel voor vrachtvervoer over de weg (via de A15) als over het water (via de Waal) toegang tot het spoor. Bij Valburg ligt al een terrein voor het rangeren van containertreinen: het Container Uitwissel Punt (CUP). Omdat deze voorzieningen er al zijn, is dit volgens de provincie de beste plek in Gelderland om containers over te laden van weg naar spoor.

Consortium

De marktconsultatie werd eind vorig jaar gehouden, maar deze week presenteerde de provincie de uitkomsten. In totaal deden er zeventien marktpartijen mee. Onder hen zowel aannemers als ingenieursbureaus en toekomstige exploitanten. Ook het Dert-consortium, dat oorspronkelijk al was aangewezen als exploitant, deed mee aan de consultatie.

Dit consortium bestaat uit Bolk Transport, Giesbers Groep en Willem van den Heuvel, voormalig eigenaar van terminalbedrijf BCTN, en zou dus volgens eerdere plannen de exploitatie van RTG voor zijn rekening nemen. De provincie was echter bang voor claims en besloot om toch een openbare aanbesteding uit te schrijven.

Uit de marktconsultatie kwam naar voren dat marktpartijen positief staan tegenover de ontwikkeling van een railterminal op deze locatie. Ze geven wel aan dat in de plannen nu wordt uitgegaan van een traditionele terminal voor het overslaan van containers. De markt wil ook andere mogelijkheden openhouden, zoals het laden van trailers. Daarnaast willen toekomstige gebruikers op de terminal of op het naastgelegen CUP regulier onderhoud kunnen uitvoeren aan treinen en containers.

Winstgevende exploitatie

Op termijn is een winstgevende exploitatie volgens de deelnemende marktpartijen goed mogelijk. ‘Zeker als de eerder genoemde flexibiliteit voor transport anders dan containers in het inpassingsplan opgenomen wordt. Daarnaast kan de status als ‘extended gateway’ voor Rotterdam garantie geven op grote volumes. Het toestaan van aanvullende diensten zoals douane, klein onderhoud, reparatie en schoonmaak heeft ook een positieve invloed op de exploiteerbaarheid van de locatie.’

Het advies vanuit de markt is om kleinschalig te starten met de terminal en het daarna in fases verder in exploitatie te nemen. Toekomstige ontwikkelingen zoals tolheffing, het tekort aan chauffeurs, congestie op de weg en behoefte aan duurzame transportmethoden, maken dat er veel groeipotentieel is voor transport via de trein en daarmee voor de Gelderse terminal.

Aan dit potentieel werd in een eerder onderzoek getwijfeld. Volgens de onderzoekers zou de terminal alleen rendabel kunnen worden geëxploiteerd bij zeer hoge tarieven of bij een volume van vierduizend teu per week. Beide scenario’s zouden niet erg realistisch zijn, aldus het onderzoek.

Daar speelt ook in mee dat verladers in de omgeving waarschijnlijk weinig lading zouden aanbieden en dat spoorvervoerders liever geen stop zouden maken in Valburg. Hierbij moet worden aangetekend dat het onderzoek is gedaan in opdracht van BCTN, dat niet ver van Valburg, in Nijmegen, zelf een terminal uitbaat en waarschijnlijk niet zit te wachten op concurrentie om de hoek.

Omstreden

Het plan voor de terminal is sowieso omstreden. Al decennia wordt over RTG gesproken. Maar de plaatselijke bevolking en de politiek zijn mordicus tegen. Zo sprak de voltallige raad van de gemeente Overbetuwe, waar Valburg in ligt, zich uit tegen de plannen. Een deel van de raad is überhaupt tegen de terminal. Anderen zijn niet tegen een terminal ‘an sich’, maar wel tegen de huidige plannen.

RTG zou zorgen voor diverse vormen van overlast. Ten eerste vreest de omgeving geluidshinder. Ook zouden er extra truckparkings moeten worden gerealiseerd voor vrachtwagens en chauffeurs, om te voorkomen dat ze ‘in het wild’ parkeren om te overnachten. Ook zijn er twijfels over de veiligheid. Het vrachtverkeer van en naar de terminal zou volgens de plannen kruisen met een route die veel fietsende leerlingen gebruiken op weg naar school.

Stikstof

Vorig jaar kwam daar nog een punt bij. De terminalplannen waren gebaseerd op het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De Raad van State besloot echter in mei vorig jaar dat deze methodiek niet mag worden gebruikt voor onderbouwing van de verwachte stikstofuitstoot van nieuwbouwprojecten. Daardoor is het zogenoemde inpassingsplan van de provincie niet al dit voorjaar klaar, maar pas aan het einde van 2020. Welke gevolgen dit precies heeft voor de openingsdatum van de terminal is nog niet geheel duidelijk.

Treinen ‘zeilen’ de terminal op

In de plannen van de provincie wordt voorgesteld dat goederentreinen ‘zeilend’ de terminal binnenrijden, dus zonder tractie. Hiermee moet de milieubelasting worden beperkt en kosten worden bespaard omdat het rangeren met diesellocomotieven dan niet meer nodig zou zijn. Volgens de berekeningen in het plan van de provincie moet een trein met minimaal 24 kilometer per uur de terminal binnenrijden om aan de andere kant weer onder de bovenleiding uit te komen.

Zeilend binnenkomen is ook volgens de markt een must voor een snelle en efficiënte afhandeling aan de treinzijde. ‘Het voorkomt tijdverlies door rangeren. Daarnaast is het een enorme kostenverlagende factor voor de exploitatie van de terminal.’ De verschillende technieken moeten wel goed op elkaar afgestemd worden, vinden de deelnemers aan de consultatie en er moet een back-upsysteem zijn voor het geval de techniek faalt.

Zelf geven ze aan nog onvoldoende ervaring te hebben met het zeilend binnenkomen om concrete antwoorden te kunnen geven op bijvoorbeeld de benodigde snelheid van een binnenkomende trein. Verder geven partijen aan dat er voldoende ruimte moet zijn voor afhandeling van kapotte wagons en treinen. Dit zou bijvoorbeeld op het Container Uitwissel Punt kunnen.