Het was een komen en gaan in de ‘Bahn Tower’ aan het Berlijnse Potsdamer Platz. De raad van commissarissen van Deutsche Bahn kwam met regelmaat bijeen om zich over de strategie van het concern te buigen, waartoe de enige aandeelhouder, de Duitse staat, de raad nadrukkelijk heeft opgeroepen. Die Bahn verkeert in totale verwarring over haar toekomst. Bij DB Cargo stapelen de verliezen zich op.

De andere kernactiviteit, het vervoer van personen over het spoor, draait op z’n zachtst gezegd niet lekker, onder meer door zware concurrentie in het vervoer over langere afstanden door snelle buslijnen. De komende tien jaar moeten tientallen miljarden euro’s worden geïnvesteerd in onderhoud en verbetering van infrastructuur. Een deel daarvan zal de staat royaal bijpassen, maar van harte gaat het niet, zolang een bedrijfsstrategie feitelijk ontbreekt.

Internationale uitstapjes

Dat is Scheuer dit jaar al enkele keren ingepeperd door de Duitse algemene rekenkamer. Het hof wil dat DB zich weer volledig toelegt op de kernactiviteit, het snelle en punctuele vervoer van reizigers. Internationale uitstapjes als Arriva, de in veel Europese landen actieve spoor- en busmaatschappij, eisen veel te veel aandacht op van de dagelijkse leiding van DB en kunnen beter worden verkocht.

Daarmee was Alexander Doll, de ‘Finanzvorstand’ (cfo) van DB belast. Maar na anderhalf jaar is hij er nog niet in geslaagd een gegadigde te vinden voor een bedrijf dat vier miljard euro zou moeten opbrengen, en de koper ook nog eens met circa een miljard euro nettoschuld zou opzadelen. Doll heeft het best druk gehad in die anderhalf jaar. Hij moest zich immers ook inspannen om de lekkende slagader DB Cargo weer dicht te krijgen.

Dat laatste heeft nog niet veel opgeleverd. Reden voor het commissariaat om Doll, op voorspraak van concerntopman Richard Lutz, congé te geven. Bij DB Cargo wordt hij nu opgevolgd door Sigrid Nikutta, een oud-DB-manager die de afgelopen jaren buiten het bedrijf leiding gaf aan het openbaar-vervoerbedrijf van de stad Berlijn (bus- en tramvervoer). Nikutta werd eind vorige week al voor het opruimwerk bij DB Cargo aangewezen, dus nog voordat Doll uit deze functie werd ontheven.

Doll had zijn klus bij het spoorgoederenbedrijf willen afmaken, eventueel ook zonder aan te blijven als concern-CFO. In de Duitse pers heet het nu dat deze vrijwillige demotie op bezwaren zou hebben gestuit bij concernbaas Lutz. Doll en Lutz zouden niet samen door één deur kunnen.

Onduidelijk

Wat de aanmaning van Scheuer aan Lutz, om eindelijk orde op zaken te stellen, bij het commissariaat van Die Bahn nu heeft opgeleverd is nog volstrekt onduidelijk. Nikutta zal een plan moeten opleveren om het enkele-wagenvervoer bij Cargo weer uit het moeras te trekken – of af te stoten. Dit werk bedient verladers via mini-emplacementen, waar soms maar één of twee wagons moeten worden opgehaald en elders tot complete treinen moeten worden gerangeerd. Misschien komt zij met het Ei van Columbus, waar verscheidene voorgangers strandden.

De afstoting van het openbaar-vervoernet van Arriva in Duitsland was al ver voor het aantreden van Doll een vraagstuk. Arriva telt 53.000 werknemers in het bus- en spoorvervoer in veertien Europese landen. Voor het Duitse deel daarvan wil DB graag vier miljard euro op tafel zien, even afgezien van schulden en pensioenlasten. Topman Lutz trachtte drie jaar geleden, toen financieel hoogste DB-bestuurder, al eens voor een aannemelijke prijs van het Arriva-belang af te komen.

Volgens parlementair staatssecretaris Enak Ferlemann, belast met spoorzaken, zijn er de laatste tijd voldoende kandidaat-kopers benaderd met een offerte, maar trekken ze zich terug wegens ‘onzekerheid over de op dit moment lastige marktomstandigheden en de politieke toestand in het Verenigd Koninkrijk’.

DB Schenker

Dan is er nog de positie van DB Schenker in dit hele strategische vraagstuk. Deze grote expediteur en logistieke dienstverlener ligt officieel niet in de etalage. De rekenkamer vindt dat de staat het goed winstgevende DB Schenker te gelde moet maken, omdat de miljardenopbrengst daarvan veel groter zal zijn dan die van Arriva. Bovendien zou een vooral ook op internationale scheepvaart en luchtvracht en op wegvervoer gerichte divisie niet bij de ‘missie’ van DB (goed reizigersvervoer) passen.

In de Duitse politiek en binnen de top van DB is men daar klaarblijkelijk nog niet uit. Zelfs Pro Bahn, een beetje te vergelijken met de Nederlandse reizigersorganisatie Rover, vindt de internationale en brede transport- en expeditiedivisie DB Schenker een ‘zinvolle’ aanvulling op de algemene, openbare, dienstverlening van het concern.

Zo worden dus de interne bordjes in de Bahn Tower wel verhangen – Doll geht, Nikutta kommt – maar is er nog geen zicht op een werkelijk structurele toekomstvisie. Een paar meter verderop zal verkeersminister Scheuer zich verbijten en zinnen op een nieuw ingrijpen.