‘Het voornaamste obstakel bij de tests met de geautomatiseerde Lastochka-trein op de Shcherbinka-spoortestbaan was een rit op een rond parcours, waarbij het zicht werd beperkt door de hoek waaronder de boog loopt. Dit maakte de tests extra gecompliceerd. Desondanks zijn we tevreden met de behaalde resultaten’, vertelt Pavel Popov.

Hij werkt bij het onderzoeks- en ontwikkelingsinstituut voor informatietechnologie, seinen en telecommunicatie voor spoorwegtransport, ook wel bekend als JSC NIIAS. Deze organisatie is onderdeel van de Russische spoorwegen en verantwoordelijk voor onderzoek en innovaties als ATO. Popov is al elf jaar betrokken bij het onderzoeken, ontwikkelen en toepassen van ATO-oplossingen in Rusland.

Onbemande locomotieven

De Lastochka is de eerste zelfrijdende reizigerstrein die ooit getest werd in Rusland. ‘Dit project ging in 2017 van start. Desondanks werden de sensoren, camera’s en andere oplossingen pas deze zomer geïnstalleerd in de trein’, legt de expert uit. De Lastochka was niet het eerste onbemande railvoertuig in Rusland. JSC NIIAS werkt al sinds 2015 aan testen met zelfrijdende rangeerlocomotieven. ‘De eerste onbemande rangeerloc werd eind 2017 gelanceerd. Sindsdien hebben we veel data kunnen verzamelen die we konden gebruiken voor het Lastochka-project.’

Op dit moment zijn er drie rangeerlocomotieven van het type TEM7A uitgerust met technologie om onbemand te kunnen rijden. Ze rijden rond op het opstelterrein van station Luzhskaya. Dit ligt aan het spoorknooppunt van de Ust-Lugahaven aan de Baltische zee.

‘De locomotieven rijden zelf naar de wagons, koppelen ze aan, rijden ze naar de plaats van bestemming en koppelen ze daar weer los. Deze handelingen worden allemaal uitgevoerd zonder tussenkomst van mensen. Het voertuig wordt wel op afstand bestuurd vanuit de controlekamer’, legt Popov uit. Hij verwacht dat er binnenkort ook andere typen locomotieven worden uitgerust met de onbemande technologie. Hierover zijn de Russische spoorwegen in gesprek met Sinara Group en Transmashholding, twee grote fabrikanten van rollend materieel in Rusland.

Uitdagingen en plannen

Tijdens de testritten met de Lastochka, liep het ontwikkelingsteam tegen een aantal uitdagingen aan. Vergeleken met de rangeerlocomotief ligt de snelheid hoger en daarom moet het detectiesysteem een groter bereik hebben. Om dit voor elkaar te krijgen, moest er een aantal technische verbeteringen worden doorgevoerd. Daarnaast moest nog een ander vraagstuk worden opgelost.

‘De grootste uitdaging voor zelfrijdende treinen is om verkeerde detectie te voorkomen’, aldus Popov. Het testproject wordt daarom voortgezet, zowel op de baan als met simulators. Een nieuwe serie van tests staat voor deze maand gepland. Bij deze tests staat het remmen en stilstaan van de Lastochka onder verschillende omstandigheden, waaronder ’s nachts, centraal.

Na het afronden van de proeven willen de Russische Spoorwegen Lastochka-voertuigen met ATO in gaan zetten op de centrale lijn rondom Moskou. ‘RZD-directeur Oleg Belozyorov heeft als doel gesteld dat er tegen 2021 onbemande treinen gaan rijden rond Moskou. De beslissing om het aantal zelfrijdende voertuigen uit te breiden, hangt af van de resultaten van het project’, zegt Popov. Voor die tijd moeten er volgens hem nog wel wat aanpassingen worden doorgevoerd in de wet- en regelgeving.

Ik verwacht dat treinmachinisten straks worden omgeschoold tot operatoren die tot tien treinen tegelijk gaan besturen.

Een andere uitdaging is die van de machinist van de toekomst. Popov is van mening dat dit beroep zal transformeren in iets totaal anders. ‘Ik verwacht dat treinmachinisten straks worden omgeschoold tot operatoren die tot tien treinen tegelijk gaan besturen.’

Voor dit doel traint het ontwikkelingsteam toekomstig personeel dat de onbemande treinen op de Moskou-lijn op afstand gaat besturen. Er is al een speciaal controlecentrum ingericht op het treinstation Andronovka, deze zal worden gebruikt door potentiële operators. De functie van operators zal ook anders zijn dan die van machinisten.

‘We werken nu aan het definiëren van de functies van een operator. Allereerst moet hij of zij een verkeerde detectie kunnen beoordelen. Als er een takje op het spoor valt, beschouwt het systeem dat als een obstakel en stopt de trein. De taak van een operator is dan om het obstakel te analyseren en te bepalen of het veilig is om verder te rijden of niet’, legt Popov uit.

Testen in Nederland

In Nederland kondigde NS onlangs aan nog dit jaar een ATO-test te doen met een Sprinter op het traject Lelystad-Zwolle. ProRail deed in 2018 al een ATO-proef met Alstom en Rotterdam Rail Feeding op de Betuweroute. In maart van dit jaar was er een experiment met een passagierstrein tussen Groningen en Zuidhorn, waarbij ProRail samenwerkte met Stadler, Arriva en de provincie Groningen. De Belgische spoorbeheerder Infrabel wil tussen 2020 en 2024 een proefproject starten met een zelfrijdende trein. Een van de eerste stappen is de toewijzing van een baanvak om autonome mobiliteitsoplossingen uit te testen. ‘We analyseren de mogelijkheid om partners een proeflijn ter beschikking te stellen zodat ze autonome voertuigen op asfalt of andere vormen van mobiliteit kunnen testen’, meldt een intern document dat de Belgische krant De Tijd in handen kreeg. In vijf jaar tijd wil Infrabel daarvoor een totaalbudget van 8 miljoen euro vrijmaken.