De tijdelijke stop voor gevaarlijke goederen was het resultaat van een brandblusoefening op het rangeerterrein. Die wees uit dat de brandweer en het preventieteam van ProRail hun werk niet naar behoren konden uitvoeren. Het rangeerterrein werd daarmee onveilig geacht. Het rangeren van gevaarlijke goederen moest ergens anders worden gedaan en voor een langere periode, kondigde ProRail aan op 13 september.

Verplaatst naar Kijfhoek

Een snelle reactie van alle betrokken partijen volgde. De rangeeractiviteiten zijn grotendeels verplaatst naar Kijfhoek, het grootste emplacement van Nederland. ‘Op het moment werkt dit voor ons’, zegt Markus Bertram, General Manager van LTE. De vervoerder rijdt zeven treinen per week van of naar de emplacement in de Nederlandse haven. Deze treinen zijn blijven rijden, maar niet zonder extra mankracht en langere doorlooptijden, vertelt hij.

Deze treinen zijn blijven rijden, maar niet zonder extra mankracht en langere doorlooptijden.

‘Het wisselen van de locs duurt een uur in Waalhaven. In Kijfhoek loopt het proces anders en duurt het enkele uren. We moesten de hele planning omgooien. We hebben wel wat reservecapaciteit om op dergelijke noodsituaties te kunnen reageren, maar dit moet niet maanden gaan duren.’

Sentiment

Dit weerspiegelt het sentiment van meerdere verladers. ‘We zijn er nu doorheen gerold, maar door twee keer zo hard te werken om hetzelfde aantal treinen te laten vertrekken. Op de middellange tot lange termijn raakt dit de spoorgoederensector wel degelijk’, zegt Arnoud de Rade, directeur bij Rotterdam Rail Feeding. ‘Dit is een forse logistieke beperking.’

Waalhaven is een cruciaal rangeergebied voor het vervoer van containers, tankcontainers, trailers en wissellaadbakken die de haven in- en uitgaan en verder reizen naar bestemmingen zoals Venlo, Tilburg, Coevorden en Duisburg, maar ook verder naar Poznan, Milaan, Wenen, Boedapest en China. Spoor speelt hierin een belangrijke rol. Tegelijkertijd concurreert het hevig met het wegvervoer.

Forse deuk

‘Dat is precies waarom een beperking als deze slecht uitkomt’, zegt De Rade. ‘De vraag vanuit de markt nam toe en met politieke middelen als het maatregelenpakket zijn we stappen aan het maken om het spoor als modaliteit te verbeteren. Maar een gebeurtenis als deze sterkt het sentiment bij de klant dat het spoorvervoer niet betrouwbaar is. We lopen als spoorgoederensector een forse deuk op.’

We lopen als spoorgoederensector een forse deuk op.

Volgens meerdere bedrijven is deze ontwikkeling al begonnen. Verladers nemen tijdelijk niet de trein naar Rotterdam. Ze weten niet hoe lang dit gaat duren en hebben andere opties. En dit is niet alleen de vrachtwagen, legt De Rade uit. ‘Bedrijven verzetten hun lading nu al naar andere havens, zoals Antwerpen of Duisburg. De volumes slippen nu al weg.’

Commerciële schade

‘Dit is de commerciële schade die de sluiting teweeg brengt’, zegt Hans-Willem Vroon, directeur van belangengroep RailGood. ‘Natuurlijk zijn er extra kosten op de korte termijn, dit is al erg genoeg is. Maar op de lange termijn is dit een mini-Rastatt voor de haven van Rotterdam.’

‘Ik begrijp niet hoe het zover heeft kunnen komen’, voegt LTE-chef Bertram toe. Hoewel de sluiting voor gevaarlijke goederen plotseling was, bewees de blustest wat de sector al langer beweerde: het onderhoud van de cruciale infrastructuur rond de haven is niet up-to-date, legt hij uit.

Wake-up call

‘De Havenlijn vereist onderhoud op verschillende niveaus. Dit wordt al vele jaren opgemerkt, maar het moest toch nog zover komen. Dit is iets dat ik moeilijk kan begrijpen. Het goede nieuws is dat het voor een wake-up call op het hoogste niveau heeft gezorgd.’

Het goede nieuws is dat het voor een wake-up call op het hoogste niveau heeft gezorgd.

ProRail heeft het probleem nu erkend en is actief betrokken bij het crisismanagement. Twee keer per dag wordt een conference call gehouden tussen de haven, vervoerders en operators om mogelijke uitdagingen te identificeren. In Kijfhoek is extra mankracht ingezet om de situatie te monitoren en adequaat te kunnen reageren. ‘De procedures in Kijkhoek verlopen soepeler dan ooit tevoren’, zegt Vroon.

Oplossing

De betrokken partijen zeggen nu samen te werken aan een oplossing voor alle belanghebbenden. Ad-interim ceo van ProRail John Voppen merk op: ‘De goederentreinen blijven rijden terwijl op Waalhaven Zuid beperkingen gelden. Het is goed dat we sinds een jaar intensieve afstemming hebben met de terminals op de haven zodat we de logistieke planning in deze bijzondere situatie nu met elkaar rond kunnen krijgen.’

De uiteindelijke impact van de sluiting op het spoorgoederenvervoer naar de haven hangt echter af van de tijd. Bertram: ‘We hebben zo snel mogelijk een oplossing nodig. Deze week was overleven, maar we kunnen dit geen weken of maanden volhouden.’

ProRail werkt al een tijd aan een oplossing die onder meer de bluscapaciteit op emplacement Waalhaven moet verbeteren. Deze oplossing moet begin 2020 klaar zijn. Voor de tussenliggende periode heeft ProRail tijdelijke maatregelen genomen. ‘Bij een test op 13 september bleken die maatregelen echter niet afdoende’, liet spoorbeheerder ProRail weten nadat het rangeren was stilgelegd.