ERTMS is de standaard die door de Europese Commissie is voorgeschreven en in het Regeerakkoord is opgenomen. Het huidige spoorbeveiligingssysteem ATB wordt tussen nu en 2050 vervangen door dit nieuwe, digitale systeem. ERTMS verhoogt niet alleen de veiligheid, maar ook de capaciteit van het spoor.

Financiering

Op de Rijksbegroting is nu 2,4 miljard euro beschikbaar voor de uitrol van ERTMS. Om ERTMS tot 2050 landelijk uit te rollen is volgens staatssecretaris Van Veldhoven echter aanvullende financiering nodig bovenop het budget dat nu beschikbaar is voor beheer, onderhoud en vervanging en het huidige programma ERTMS.

‘Ik reserveer nu 100 miljoen per jaar vanaf 2031 om de vervanging van ATB door ERTMS en het beheer en onderhoud ook na 2030 te bekostigen. De precieze omvang hiervan zal mede afhangen van de snelheid waarmee het beveiligingssysteem wordt uitgerold, technologische mogelijkheden en hoe de prijs van het systeem zich ontwikkelt. Hierbij stuur ik op het incasseren van mogelijke besparingen door synergievoordelen of verwachte innovaties’, licht ze toe in een Kamerbrief.

Volgens de bewindsvrouw is de programmabeslissing ‘geen blauwdruk van de toekomst’. ‘Ik zet in op een beheerste en stapsgewijze aanpak, gebaseerd op bewezen technologie. Dit biedt de kans tijdig bij te kunnen sturen als voortschrijdend inzicht daar aanleiding tot geeft. Dit betekent bijvoorbeeld dat zodra (hybride) level 3 of het automatisch laten rijden van zelfrijdende treinen (ATO) kan worden toegepast, het programma ERTMS in kan spelen op deze ontwikkelingen.’

Voordelen ERTMS

Machinisten weten nu door seinen en door contact met de treindienstleiding wat de situatie op het spoor is. Met ERTMS, dat zowel in het spoor als in de treinen wordt ingebouwd, ziet de machinist straks altijd in één oogopslag de benodigde informatie om zijn gewenste snelheid te kunnen bepalen. Ook grijpt het systeem in als een machinist niet op tijd handelt.

ERTMS heeft als Europees verplichte standaard het doel om internationaal treinverkeer makkelijker te maken. Waar machinisten nu nog te maken hebben met een ‘lappendeken’ van verschillende spoorbeveiligingssystemen, ontstaat met de komst van het nieuwe systeem straks een grenzeloos spoorsysteem.

Proefbaanvak

Om het risico voor de operatie zo klein mogelijk te houden, wordt er als eerste een proefbaanvak op de Hanzelijn en het emplacement Lelystad ingericht. De Hanzelijn is nu uitgerust met ATB en ERTMS. Pas nadat de omgebouwde treinen en gebruiksprocessen uitvoerig zijn getest, verdwijnen de ATB-seinen en gaan alle treinen volledig onder ERTMS rijden.

Vervolgens zal 345 kilometer spoor, verdeeld over zeven baanvakken, van ERTMS worden voorzien. De uitrol start op de Europees verplichte internationale spoorgoederencorridors (TEN-T corridors) en daar waar de maatschappelijke baten hoog zijn. In totaal worden zo’n 1300 treinen omgebouwd en 15.000 gebruikers van het systeem zullen hiervoor een opleiding volgen.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt met spoorbeheerder ProRail en vervoerders aan de invoering van het nieuwe systeem. De afgelopen jaren heeft het Programma ERTMS Railmap 4.0 vormgegeven waarin de ombouw van het huidige spoorbeveiligingssysteem naar het nieuwe staat omschreven.