Hier moet een nieuwe balans in worden gevonden. Dat moet het spoor aantrekkelijker maken voor vrachtvervoer dat nu nog over de weg plaatsvindt, de zogeheten ‘modal shift’. Dat zei Carol Coune van de European Rail Freight Association (ERFA) woensdag tijdens de Track Access Charges Summit 2018 in Amsterdam. ‘Maar hier is politieke steun voor nodig.’

Tussen spoor en weg wordt het principe van ‘de gebruiker betaalt’ niet consequent toegepast, zegt Coune. Op het spoor betaalt een vervoerder tol op het gehele Europese spoornetwerk. Bij auto’s zit dat anders in elkaar. ‘Elke EU-lidstaat heeft haar eigen regels wat betreft wegenbelasting voor vrachtverkeer.’ Ongeveer 20% van alle snelwegen zijn tolwegen. De spoorsector draagt op deze manier 60% bij aan de infrastructuur-kosten, terwijl dit bij auto’s maar 20% is. Dat meldt zusterblad SpoorPro.

Dit is een vorm van concurrentieverstoring, zegt Coune. Dat houdt in dat meerdere partijen niet eerlijk met elkaar kunnen concurreren, omdat één van de partijen al baat heeft bij de huidige wet- en regelgeving. Deze concurrentieverstoring moet worden tegengegaan voordat het speelveld tussen spoor en weg eerlijker kan worden. Daarvoor moeten de kosten van het spoor omlaag en de kwaliteit en de prestaties op het spoor verbeteren.

Om de concurrentieverstoring tussen het spoor en de weg tegen te gaan, is er politieke steun nodig. Coune is niet optimistisch. ‘Ik heb op dit moment niet veel vertrouwen in de toekomst van spoor, en voornamelijk in het spoorgoederenvervoer. We zijn vergeten dat de modal shift een prioriteit moet zijn.’

‘Als we niet kunnen concurreren met goederenvervoer over de weg, vindt er geen modal shift plaats. En die is juist cruciaal om de CO2-emissies te verlagen.’ De CO2-uitstoot van treinverkeer is namelijk tien keer lager dan die van wegverkeer, volgens cijfers van het Europees Milieuagentschap. Verlaging van deze uitstoot is een belangrijke stap in het tegengaan van klimaatverandering.

Bij het berekenen van gebruikersvergoeding op het spoor moet de echte concurrent van het spoorgoederenvervoer niet uit het oog worden verloren. Dat is volgens Coune het wegtransport.