Topman Peter Berdowski van moederbedrijf Boskalis van Smit Salvage, dat de opdracht heeft gekregen om de vastgelopen ‘Ever Given’ los te krijgen, zei woensdagavond in Nieuwsuur dat de operatie dagen tot weken in beslag kan nemen. Volgens hem ligt de containerreus, met een massa van zo’n 240.000 ton, met zowel de voor- als de achtersteven muurvast op de taluds aan weerszijden van de cruciale scheepvaartverbinding.

Hij vertelde dat de bergers in een eerste fase het aanwezige water en de brandstof uit het schip gaan pompen om het drijfvermogen te verbeteren. De ‘Ever Given’ heeft van beide vloeistoffen duizenden tonnen aan boord. Bij het water gaat het niet alleen om de drinkwatervoorziening, maar ook om het ballastsysteem.

Baggeren

Als het schip dan nog niet met massale inzet van sleepboten vlotgetrokken kan worden, zal aan zowel de voor- als de achterzijde bodemmateriaal moeten worden verwijderd door dit weg te baggeren of onder hoge druk weg te spuiten. ‘We beschikken over alle benodigde materieel, maar dat ligt niet om de hoek. Het kost tijd om dat ter plekke te krijgen’, aldus Berdowski. Hij wees erop dat een te zware inzet van sleepboten het schip ernstig kan beschadigen.

Donderdagochtend is er al een ploeg van Smit Salvage gearriveerd. ‘Ze gaan aan boord en bekijken hoe het schip erbij ligt. Tegelijkertijd wordt zoveel mogelijk technische informatie verzameld om te berekenen wat de beste aanpak is’, aldus Berdowski tegen Nieuwsuur.

Vorig jaar gingen er gemiddeld 52 schepen per dag door de 193 kilometer lange verbinding tussen de Rode en Middellandse Zee, een cruciaal onderdeel van de scheepvaartroute tussen Azië en Europa. Elke dag dat het kanaal geblokkeerd blijft, sluiten dus tientallen schepen aan bij de wachtende vloten bij Suez aan de zuidelijke ingang en Port Said aan de noordkant. Een woordvoerder van de Suez Canal Authority verspreidde woensdag het onjuiste bericht dat het schip was vlotgetrokken, mogelijk om rederijen ervan te weerhouden hun schepen om Afrika heen te sturen.

Maersk

Maersk heeft zijn klanten woensdag laten weten dat zeven van zijn schepen door de blokkade geraakt zijn. Daarvan bevinden zich er vier in het ‘kanaalsysteem’ (op plekken waar noord- en zuidgaande schepen elkaar kunnen passeren – red.) en liggen er drie aan weerszijden te wachten. De rederij zegt zich tot het uiterste te zullen inspannen om de vertraging zoveel mogelijk te ‘mitigeren’.

Haveneconoom Bart Kuipers van de Rotterdamse Erasmus Universiteit noemt de stranding van de zwaarbeladen containerreus van ruim 20.000 teu ‘spectaculair en ongehoord’. Hij stelt dat het in de Rotterdamse haven ‘alarmfase 1’ is. ‘Als de blokkade niet snel wordt opgelost, kan de planning overboord. Als de vertraagde schepen straks massaal tegelijk de havens willen binnenkomen, zorgt dat voor een enorme operatie’, aldus Kuipers.

Achterstanden

Als de blokkade inderdaad weken aanhoudt, gaat het naar alle waarschijnlijkheid ook geruime tijd duren om de achterstanden weg te werken. Ondanks de verbreding die Boskalis enkele jaren geleden uitvoerde, wordt in het Suezkanaal nog altijd in konvooien gevaren met een frequentie van één per dag in beide richtingen. Die moeten onderweg op elkaar wachten om elkaar te kunnen passeren. In hoeverre de Suez Canal Authority het dagelijks toelaatbare aantal schepen kan opvoeren, is nog niet duidelijk.

Ook onduidelijk is hoe het ongeval heeft kunnen gebeuren. Een woordvoerder van het Taiwanese Evergreen, dat het schip exploiteert, heeft gezegd dat de ‘Ever Given’ vermoedelijk is geraakt door een rukwind. Ook zijn er mediaberichten over een zandstorm. Daartegen pleit dat schepen in het Suezkanaal verplicht met loodsen varen, die vertrouwd zijn met zulk soort omstandigheden. Tot dusverre zijn er geen berichten over uitval van de roerinstallatie of de voortstuwing.

Time charter

Evergreen heeft in een eerste officiële verklaring gezegd dat er geen motorstoring met vermogensverlies is geweest. De Taiwanese rederij legt er de nadruk op dat het schip in time charter voor Evergreen vaart en dat de kosten van de bergingsoperatie voor rekening komen van de eigenaren. Die is volgens de rederij ook aansprakelijk voor vertragingsschade van derden en voor eventuele reparatiekosten.

Het schip is formeel in handen van Luster Maritime/Higaki Sanyo, wat een brievenbusmaatschappij van de Japanse scheepsbouwgroep Imabiri van de familie Higaki lijkt lijkt te zijn. Het technisch beheer is uitbesteed aan het Hongkongse kantoor van het Duitse Bernard Schulte Shipmanagement, een van ‘s werelds grootste scheepsbeheerders.

Aansprakelijkheid

Volgens dataleverancier Ocean Insights was er wel sprake van een ‘power failure’, maar het is onduidelijk waar het platform die bewering op baseert. De vraag wat de stranding heeft veroorzaakt is belangrijk voor de aansprakelijkheid. Als aangetoond kan worden dat die het gevolg is van ondeugdelijk onderhoud, kan de eigenaar aansprakelijk worden gesteld. Als de blokkade inderdaad weken gaat duren, loopt de vertragingsschade zeker in de tientallen, mogelijk in de honderden, miljoenen.

De ‘Ever Given’ heeft geen onbesproken reputatie. In februari 2019 schampte de containerreus vanuit Hamburg de Elbe afvarend het aan een steiger afgemeerde 25 meter lange veerbootje ‘Finkerwerder’, dat zwaar beschadigd raakte. De politie van Brunsbüttel ging er aanvankelijk van uit dat het incident het gevolg was van een motorstoring, maar concludeerde na onderzoek dat de containerreus waarschijnlijk door harde wind uit koers was geraakt. De gezagvoerder besloot na het incident door te varen omdat een noodstop van het gigantische schip op die plek naar zijn oordeel onverantwoord was.

Urgentie

Evergreen heeft verder bekendgemaakt dat behalve Smit Salvage ook Nippon Salvage is ingeschakeld om de klus te klaren. De rederij belooft devoot ‘dat de reddingsteams in samenwerking met de gezagvoerder en de Suez Canal Authority de situatie met de grootste urgentie aan gaan pakken om ervoor te zorgen dat de reis hervat kan worden en om de gevolgen van het incident te verzachten’.