Het containerschip ‘Maersk Cardiff’, na een aanloop in de haven van Tema (Ghana) op weg naar Kameroen, werd vorige week niet één keer belaagd door piraten, maar twee dagen achter elkaar. Hoewel de aanvallen met een sisser afliepen doordat een patrouillevaartuig snel ter plaatse kwam, is voor Maersk de maat vol. De vórige aanval op een Maersk-schip in het gebied ligt nog vers in het geheugen: enkele dagen voor kerst wisten piraten de ‘Maersk Cadiz’ op te klauteren. Ook dat incident liep voor de bemanningsleden goed af dankzij de tussenkomst van een Nigeriaans marineschip, maar toch zegt Maersk na de nieuwste aanvallen een ‘effectievere’ militaire bescherming te willen zien.

Dramatisch

Maersk huivert bij de gedachte dat het in West-Afrika net zo erg gaat worden als in de Golf van Aden tien jaar geleden, toen Somalische piraten in 2011 hun meest actieve jaar hadden, met 237 aanvallen op schepen in het gebied. De toestand was destijds zo dramatisch, dat Hollywood er zelfs een spannende bioscoopfilm in zag. In ‘Captain Phillips’ vertolkte Tom Hanks de rol van de gelijknamige kapitein van de ‘Maersk Alabama’ die in het echte leven in 2009 door Somalische piraten werd gegijzeld.

Scherpschutters van de Amerikaanse marine wisten destijds drie piraten te doden en de Maersk-kapitein te bevrijden. De piraterij nam door de marine-aanwezigheid bij Somalië in de jaren daarna sterk af, tot die zo goed als verdween. Vorig jaar was in Somalië geen enkel incident, meldt het IMB in zijn jaarrapport. Toch waarschuwt het bureau dat ‘Somalische piraten nog steeds in staat zijn om aanvallen uit te voeren voor de Somalische kust en in de wijdere omtrek op de Indische Oceaan’ en dat scheepsbemanningen dus op hun hoede moeten blijven in het gebied.

Maar als er één regio is waar je als zeevarende momenteel met knikkende knieën naartoe vaart, dan is dat tegenwoordig dus niet meer de Golf van Aden ten oosten van Afrika, maar de Golf van Guinee in West-Afrika. De 130 bemanningsleden die daar vorig jaar werden ontvoerd, vielen in handen van piraten tijdens 22 verschillende overvallen op vaartuigen in het vaargebied. Het betekent dat piraten in West-Afrika er bij één op de vier aanvallen op schepen in slagen om bemanningsleden te ontvoeren. De criminelen nemen hun slachtoffers in de regel mee naar een locatie op het droge om vervolgens losgeld te eisen van de werkgever van de zeevarenden.

Elders in de wereld is het risico voor bemanningsleden om ontvoerd te worden door piraten bijzonder klein: het IMB kreeg behoudens West-Afrika vorig jaar melding van vijf ontvoeringen.

Nederlandse rederijen

De piraterij-activiteit nam, gevoed door de situatie in West-Afrika, wereldwijd toe, meldt het IMB in zijn jaarrapport: van 162 incidenten in 2019 naar 195 gevallen in 2020. Het ging vorig jaar om drie scheepskapingen, elf beschoten schepen, 161 gevallen waarbij piraten een schip wisten te betreden en twintig aanvalspogingen. Tankers (69 incidenten) en bulkschepen (51 gevallen) werden het vaakst belaagd, gevolgd door containerschepen (27 incidenten).

Het leeuwendeel van de ernstigste gevallen speelde zich af in de Golf van Guinee. Niet alleen waren daar verreweg de meeste ontvoeringen, ook alledrie de kapingen en negen van de elf schietincidenten vonden plaats in het West-Afrikaanse vaargebied. ‘Wat de incidenten in de Golf van Guinee bijzonder gevaarlijk maakt, is dat 80% van de aanvallers bewapend was met vuurwapens’, aldus het IMB.

Het bureau stelt dat de piraten in de Golf van Guinee een toenemende bedrevenheid tonen en steeds vaker ver uit de kust hun aanvallen plegen. Een van de ontvoeringen van vorig jaar gebeurde 200 nautische mijl (370 kilometer) van de kust. ‘Een verontrustende trend die alleen kan worden bestreden door meer informatie uit te wisselen en beter samen te werken tussen schepen en instanties in de Golf van Guinee.’

Het IMB raadt scheepvaartverkeer aan om in het West-Afrikaanse vaargebied altijd minstens 250 nautische mijl buiten de kust te blijven, totdat er een veilige ankerplaats beschikbaar is of een kade om vracht te laden en te lossen.

West-Afrika is voor de logistieke sector een vaargebied in opkomst waar grote nieuwe containerterminals worden aangelegd en vaartuigen met steeds meer teu’s aanmeren. Ook verschillende Nederlandse rederijen komen er graag. Van een vrachtschip van de Groningse rederij Seatrade werden in september twee Russische bemanningsleden ontvoerd, die na een maand werden vrijgelaten.

Druk uitoefenen

De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) zei onlangs dat de rederijen via de International Chamber of Shipping proberen om druk uit te oefenen op de Nigeriaanse overheid, om die ertoe te bewegen meer vaart te zetten achter lopende projecten om de veiligheid op zee te verbeteren.

Buiten Afrika blijft ook Zuid-Amerika volgens het IMB een ‘hotspot voor gewapende overvallen’. Dertig incidenten vonden er in dat werelddeel plaats, waarbij de piraten er in 25 gevallen in slaagden om aan boord van een schip te komen.

Indonesië en de Straat van Singapore hebben eveneens nog steeds te kampen met piraterij. In Indonesië vonden vorig jaar 26 gewapende overvallen plaats op schepen die lagen afgemeerd in een haven of voor anker lagen aan de kust. Dat was één overval minder dan in 2019. Het IMB prijst het werk van de Indonesische waterpolitie, die volgens het bureau het aantal incidenten goed binnen de perken weet te houden. Twee bemanningsleden werden gegijzeld, twee anderen bedreigd. Per saldo beschouwt het IMB de incidenten in Indonesië als ‘low level’.

Messen

Ook de gewapende overvallen die piraten plegen in de Straat van Singapore worden door het IMB gezien als ‘low level’-incidenten. De criminelen slaan er meestal toe als het donker is en zijn er op uit om goederen te stelen, niet om mensen te ontvoeren. Wel hadden de piraten bij minstens 14 van de 23 incidenten in de Straat van Singapore messen bij zich. Eén bemanningslid raakte gewond, een andere zeevarende werd gegijzeld, twee anderen werd bedreigd.

Het Piracy Reporting Centre van het IMB kreeg vorig jaar voorts melding van tien incidenten in het Indisch subcontinent.