Wetenschappers van zeven instituten, waaronder de Santa Barbara Campus van de Universiteit van Californië, werkten drie jaar aan het Whale Safe-systeem en wisten dat hun inspanningen de moeite waard waren, want uitgerekend in 2018 en 2019 kwamen voor de Amerikaanse westkust recordaantallen walvissen om het leven bij aanvaringen met schepen. Zo’n tachtig per jaar sterven er alleen al in die kuststreek, en dat voor dieren die reeds als bedreigd te boek staan.

Whale Safe werkt op drie manieren. Het detecteert onderwater het ‘walvisgezang’ van de dieren, voorspelt op basis van onder meer de actuele watertemperatuur en golfstromen waar voor de walvissen het meeste voedsel te vinden is en registreert via een app waar wetenschappers zelf walvissen hebben gespot.

Boeing 747

Het systeem kan de scheepvaart zo waarschuwen hoe de actuele walvisdrukte is, op een schaal van ‘low’ tot ‘very high’, en waar de dieren zich ongeveer bevinden. Op moment van schrijven van dit verhaal werden er bijvoorbeeld zestien blauwe walvissen gemeld (de allergrootste reuzen, die zo zwaar kunnen zijn als een Boeing 747) en zeven bultruggen. Voldoende voor het ‘very high’-alarm. Bij veel drukte krijgen scheepsbemanningen het advies hun vaart te minderen tot 10 knopen. In het Santa Barbara Channel geldt die vrijwillige snelheidsbeperking altijd al, maar slechts 44% van de schepen trekt zich daar normaliter iets van aan.

De wetenschappers wijzen erop dat walvissen prachtdieren zijn die in veel gevallen al langer op de wereld zijn dan welke containerreus dan ook, en dat ze nu de scheepvaart een handje helpen om het klimaatprobleem aan te pakken. ‘Walvissen zijn enorme levende opslagplaatsen van CO2. Elke extra walvis die we kunnen redden, is wat dat betreft duizenden bomen waard,’ aldus de Santa Barbara Campus.