Zo is PortXL is deze maand begonnen met een nieuw programma om innovatie in de scheepvaart aan de gang te houden, want het blijft in de wereld van de startups vooral een kwestie van vallen en opstaan en volhouden.

Zo werden startups als Smart-Ship, OceanOps en We4Sea bij hun entree in de markt enige tijd geleden met veel applaus binnengehaald. De bedrijven, die zich bezighouden met het vergemakkelijken van varen voor professionals, waren goed genoeg bevonden om bij de bijeenkomsten van PortXL presentaties op hoog niveau te houden, hadden interesse gewekt bij investeerders of kregen hulp bij het verwerven van een klantenkring in de sector.

Het succes levert bij een eerste momentopname door de krant echter een wisselend beeld op. Zo heeft de een gek genoeg geprofiteerd van de coronacrisis en zoekt extra personeel, terwijl de ander de handdoek in de ring gooit en de derde probeert het hoofd boven water te houden.

Smart-Ship (Delft) behoort tot de laatste categorie en gaat gewoon door, ofschoon de praktijk weerbastig blijkt. Het bedrijf levert een zogeheten haptische hendel. ‘Die draagt door middel van krachten en/of trillingen cruciale informatie over naar de kapitein waardoor het gemakkelijker wordt gemaakt om bijvoorbeeld binnenvaartschepen of sleepboten te besturen. In andere sectoren zoals de luchtvaart- en de auto-industrie wordt de techniek al toegepast. Voor de scheepvaart of baggeraars is die nieuw’, legt Brent Kok (mede-oprichter en financieel directeur) van het bedrijf uit

Tastzin

Met de ‘haptische aanpak’, kunnen gebruikers door voelen, tastzin, machines bedienen. Kok: ‘Je voelt of er gas bij moet of niet. Je vermindert onder meer de cognitieve belasting en vergt fysiek minder van de bemanning. Onze doelgroep is na aanvankelijk te zijn gericht op schokdemping voor kleine, snelle boten nu verbreed naar de binnenvaart, sleepboten, opleidingscentra maar ook de baggersector.’

Het varen ‘op gevoel’ werd voor de scheepvaart aanvankelijk gebruikt door onder andere de Nederlandse Marine om te voorkomen dat knieën of rug worden bezeerd door de schokken op het water door zware zeegang. ‘Er was veel belangstelling voor deze techniek, reden om het breder toe te passen’, aldus Kok. Het kan ook van pas komen bij virtueel varen in opleidingen of van afstand bediende schepen, voegt hij eraan toe. Ondanks voldoende belangstelling, merkt de oprichter van Smart- Ship dat de scheepvaart een conservatieve sector is en helpt de coronacrisis niet bepaald mee om zijn product aan de man te brengen. ‘Het is niet altijd eenvoudig duidelijk te maken wat de waarde van onze techniek is, zonder die daadwerkelijk te kunnen uitproberen. Schippers kunnen veiliger, duurzamer en efficiënter varen en kunnen zich meer concentreren op andere zaken. Het nut ervan aantonen, is wat moeilijker in deze tijd. Sommige vakbeurzen gaan niet door waar we kunnen laten zien wat we kunnen. Of je doet ‘cold calling’ en krijgt te horen dat het een leuke aanbieding is maar dat de helft van de medewerkers van het aangesproken bedrijf intussen is ontslagen.’

Druppel

Voor OceanOps is de coronacrisis de bekende druppel geweest. Begonnen met een aardige investering van 105.000 euro en een presentatie in Silicon Valley had het Rotterdamse bedrijf uiteindelijk te weinig vlees op de botten om verder te gaan. ‘Het geld raakte dit jaar op’, zegt directeur Saif Khalaf. ‘Na beginnersproblemen, waarmee meer startups kampen, was de pandemie het laatste zetje.’ OceanOps had een ‘dynamische routeplanner’ ontwikkeld om minder vertraging op te lopen bij het containervervoer. De startup stelde klanten in staat de beste route voor hun lading te vinden met behulp van een online-dienst. ‘Het is een vergelijkbaar concept als Waze. In plaats van een auto om te leiden wanneer deze vastzit in een file, deed OceanOps dat met containers. Het is realtime een uitweg bieden op basis van algoritmes als zich problemen voordoen’, legt hij uit.

Khalaf: ‘Het idee sprak iedereen aan, maar de timing was slecht. We hadden meer tijd nodig om kansen te pakken. Die tijd hebben we niet gekregen. We waren in gesprek met grote bedrijven. Zeven maanden na de start van OceanOps waren we erin geslaagd onze eerste klant binnen te halen. Dat was te weinig. De rest was alleen mogelijk op langere termijn. We konden daar niet op wachten zonder geld.’

De jonge ondernemer wil actief blijven in de digitale logistiek. Hij zegt daarvoor bezig te zijn met een initiatief in het Verenigd Koninkrijk.

Vacatures

Corona betekent niet voor elke innovatie en startup overigens kommer en kwel. Met ieuwkomer We4Sea uit Delft gaat het goed en de jonge onderneming heeft drie openstaande vacatures, stelt directeur Dan Veen. ‘Dat hadden we niet van tevoren verwacht. Het grote voordeel van onze oplossing is dat we geen installatie aan boord hoeven te doen. Collega-bedrijven, waarvoor dat wel noodzakelijk is, krijgen te horen dat het in verband met corona nu onmogelijk is.’

We4Sea helpt charteraars en eigenaren die zelf de brandstof betalen met het monitoren en verminderen van brandstofverbruik en emissies van hun schepen, zonder installatie van sensoren aan boord. Met behulp van big data kan de winst voor vrachtbedrijven in deze energie-intensieve sector groot zijn, zegt hij.

‘We kunnen het helemaal op afstand regelen. Met technische gegevens van het schip zoals afmetingen, schroef- en motortype kunnen we met de hierop gebaseerde digitale instrumenten berekenen hoe het verbruik kan worden geoptimaliseerd. Het kostenargument is wel iets minder geworden door daling van de brandstofprijzen in verband met de coronacrisis.’ Met behulp van data van We4Sea ontdekte een bedrijf bijvoorbeeld dat het schoonmaken van de romp van he schip veel kan schelen en een brandstofbesparing van 10% opleverde. Dat was overtuigend om het systeem toe te gaan passen op de rest van de vloot, aldus Veen: ‘We hebben zo een besparing van 150.000 dollar binnen zes maanden gerealiseerd, zelfs met de huidige lage olieprijzen.’

Het conservatisme in de scheepvaart verschilt volgens Veen overigens van bedrijf tot bedrijf. ‘In het algemeen is het makkelijker werken met kleinere bedrijven, die beslissen wat sneller. In andere gevallen heb je onder meer te maken met een hoofdkantoor dat elders zit en afstemming vergt dan tijd.’ Tevens bestaat er volgens de jonge ondernemer scepsis over het nut van big data ‘of bedrijven hebben een eigen werkwijze om de prestaties te monitoren. Je krijgt soms ook nee te horen onder het mom: ‘Je kan niet rood staan als je groen wilt zijn’. Desondanks draait het goed.’

Nieuwe aanpak PortXL

Als versneller (accelerator) voor jonge talentvolle bedrijven (start- en scaleups) in de maritieme wereld wil Port XL innovaties in de Rotterdamse haven stimuleren. Directeur Carolien Vat-Sandee beaamt het redelijk traditionele karakter van de sector, maar wijst er ook op dat het gaat om een kapitaalintensieve markt. ’Daarom gaan de veranderingen in bijvoorbeeld automotive-sector, gewend aan een kortere levensduur, veel sneller. Daarnaast heb je in de maritieme wereld te maken met nogal wat ketens en veel partijen. Als er eentje niet wil, wordt het lastig. Neem zuinigere brandstoffen die wel te bunkeren moeten zijn. In de derde plaats is er minder vaak sprake van een afdeling ‘research & development dan in de high-techwereld. Het gaat bij ons meer om optimalisatie dan om vernieuwing.’ Er bestaat wel degelijk behoefte aan innovatie in de scheepvaart, stelt ze verder. ‘Daarom bestaan we ook. We willen daar een steentje aan bijdragen. Als je alleen al kijkt naar de olie-industrie en voor welke uitdagingen die staan. Of de schaalgrootte in de logistiek. Die verandert steeds. We proberen daarbij ‘hands on’ oplossingen te bieden, zonder dat bedrijven een eigen afdeling research & development hoeven op te tuigen.”

Vat wijst er verder op dat de meeste startups en daarmee innovaties het zwaar hebben door de coronacrisis. ‘Wij hebben aan de bel getrokken. Juist in crisistijd moet je investeren. Gelukkig steunt Rotterdam ons. We gaan daarom per september een open programma draaien, Match, waarbij we elk bedrijf hulp aanbieden.” ‘Normaliter werken we met zestien partners, nu is iedereen welkom. We kunnen belangstellenden koppelen aan een startup, waarbij de begeleiding digitaal is. Het gaat ook om kleine projecten zoals de inzet van een drone om een proces te verbeteren.