Topman Søren Skou van A.P. Moller-Maersk beleefde deze maand tot twee keer toe een bijzonder begin van zijn werkweek. Maandag 11/11 kreeg hij te horen dat zijn tweede man, coo Søren Toft, de benoeming tot ceo van MSC had aanvaard. MSC, nota bene. Niet alleen de grootste concurrent van Maersk, maar via de 2M-alliantie eveneens diens belangrijkste partner.

Afgelopen maandag, precies twee weken later dus, kwam de amper een jaar geleden aangetreden cfo, Carolina Dybeck Happe, met een vergelijkbaar ontnuchterende mededeling. Ze heeft een benoeming op zak als cfo van het Amerikaanse GE, qua omzet ongeveer drie keer zo groot als A.P. Møller-Maersk.

Die Amerikanen prijzen haar in het diezelfde dag uitgegeven persbericht de hemel in en noemen haar een ‘high-impact leider met een overtuigende mix van strategische en kapitaalallocatie-discipline, goed ontwikkelde operationele vaardigheden en transformationeel leiderschap’.

Verschil van dag en nacht

De aankondigingen van Toft en Dybeck Happe mogen dan qua timing een opmerkelijke overeenkomst vertonen, de manier van vertrek is een verschil van dag en nacht. Operationeel bestuurder Toft kon onmiddellijk zijn biezen pakken, wat niet meer dan logisch is voor iemand die naar de belangrijkste concurrent overstapt.

Hoe onverwacht zijn vertrek kwam, blijkt uit het persbericht dat Maersk aan het eind van de middag uitgaf. Daarin meldde het concern dat er nog geen opvolger in beeld was en dat Skou Tofts taken voorlopig overneemt.

In het geval van Dybeck Happe is dat niet nodig. Ze blijft voorlopig gewoon in functie en is met Maersk overeengekomen dat ze uiterlijk over twaalf maanden de deur achter zich dicht trekt. Zo lang gaat het waarschijnlijk niet duren, want volgens GE treedt ze begin volgend jaar al aan.

Carolina Dybeck Happe (lees verder onder foto).

Wat haar vertrek wel opmerkelijk maakt, is dat ze minder dan een jaar geleden is aangetreden als financieel topvrouw bij de Deense rederij, na zestien jaar lang voor de Zweedse slotenmaker Assa Abloy gewerkt te hebben. Niet het type jobhopper dus.

Die bedrijfstrouw kenmerkte tot voor kort ook de 45-jarige Toft. Die kwam op zijn twintigste in dienst van Maersk, beklom de carrièreladder in hoog tempo en schopte het vijf jaar geleden tot coo, operationeel bestuurder en daarmee lid van de raad van bestuur.

Søren Toft (lees verder onder foto).

Toft, Maersk

In die hoedanigheid was hij onder meer verantwoordelijk voor de overname en integratie van de Duitse concurrent Hamburg-Süd en het functioneren van de belangrijke 2M-alliantie, waarin MSC en Maersk hun scheepscapaciteit op de grote oostwest-routes delen. De samenwerking ging begin 2015 van start.

Vriendschap

Ironisch genoeg is het waarschijnlijk juist deze samenwerking die de Aponte-familie, eigenaren van MSC, op het idee gebracht hebben om Toft te benaderen voor de positie van ceo. De Deen overlegde met grote regelmaat over de alliantie met zijn tegenhanger Diego Aponte, de zoon van de 78-jarige oprichter Gianluigi. Dat gebeurde afwisselend in Kopenhagen en Genève en tijdens die gesprekken is zelfs een zekere vriendschap tussen beide toplieden ontstaan.

Opmerkelijk is overigens wel dat Toft beide Aponte’s boven zich krijgt, de eerste als ‘group president’, de andere als ‘group chairman’. Veel waarnemers hadden verwacht dat Gianluigi met de benoeming van de Deen de voorzittershamer zou overdragen aan Diego, maar blijkbaar vind de pater familias het nog te vroeg om zijn levenswerk uit handen te geven.

De grote vraag is natuurlijk of het toeval is dat twee topbestuurders van Maersk vrijwel gelijktijdig opstappen. Het zou heel goed kunnen dat dit inderdaad het geval is en dat ze beiden een aanbod hebben gekregen dat ze niet konden weigeren, want voor beiden ligt waarschijnlijk een forse materiële vooruitgang in het verschiet.

Monsterverlies

Dat neemt niet weg dat het vertrek van Dybeck Happe gezien haar achtergrond wel erg snel na haar aantreden komt. Bovendien komt ze bij GE nu niet bepaald in een gespreid bedje terecht. Het technologieconcern, ooit opgericht door ene Thomas Edison, boekte vorig jaar een monsterverlies van 22,8 miljard dollar, kreunt onder de schulden en ligt onder het vergrootglas van de financiële autoriteiten.

Volgens nieuwsdienst Reuters staat het conglomeraat aan een van de lastigste turnarounds uit de Amerikaanse bedrijfsgeschiedenis. Topman Larry Culp zei in juli van dit jaar in een interview dat hij op zoek was naar een geschikte nummer twee om dat voor elkaar te krijgen. Het lijkt erop dat hij die in de Zweedse gevonden denkt te hebben en dus alles uit de kast gehaald zal hebben om de transatlantische overstap te bewerkstelligen.

Deense Maersk-watchers, zoals scheepvaartanalist Lars Jensen, zeggen dat niets erop wijst dat onenigheid in de top een rol heeft gespeeld bij het vertrek van het tweetal. Toch heeft het ooit onaantastbare ‘Big blue’ de laatste jaren veel van zijn glans verloren.

Zo is van de strategie om het Nederlandse Damco uit te bouwen tot een mondiale logistiek dienstverlener, die zich kan meten met reuzen als Kuehne + Nagel en DSV, niets terechtgekomen en probeert Maersk nu weer onder eigen vlag terrein te winnen op die markt.

Het valt echter zeer te betwijfelen of grote verladers geporteerd zijn van het idee van een logistiek dienstverlener die in beginsel voor het eigen moederbedrijf moet kiezen en daarmee niet altijd het belang van de klant voorop zal stellen.

Onder druk

Daar komt bij dat het marktaandeel van Maersk op zee behoorlijk onder druk staat. Dat is deels een bewuste keuze aangezien Skou een jaar geleden verklaarde dat Maersk genoeg had aan een vloot met een capaciteit van vier miljoen teu en tot 2020 geen noemenswaardige uitbreidingen zou doen. Bovendien verordonneerde hij dat het aandeel van de lijnvaart in de concernomzet omlaag moest en dat van inland transport en logistieke dienstverlening juist omhoog.

MSC daarentegen is de afgelopen jaren fors blijven groeien en Maersk qua marktaandeel tot minder dan twee procentpunt genaderd: 15,9 om 17%. Sterker, als Skou bij zijn investeringsstop blijft, valt met wiskundige zekerheid te voorspellen dat MSC de Denen gezien hun omvangrijke nieuwbouwprogramma binnen twee jaar inhaalt. Dat had in 2017 overigens al het geval kunnen zijn, ware het niet dat Maersk MSC toen met de overname van Hamburg Süd weer op een forse achterstand zette.

Sindsdien is de rederij volop bezig om het gat te dichten en met Toft haalt MSC er een geducht wapen bij. Hij kent Maersk tot in de kleinste haarvaten en MSC zal daar maximaal gebruik van maken. Het is speculeren, maar het zou best kunnen dat Skou’s stagnatie-strategie op zee de ambitieuze Toft het beslissende duwtje heeft gegeven om de geruchtmakende overstap te maken.

De grote vraag is wanneer hij aan de slag kan. Geen van de partijen heeft daar een harde uitspraak over gedaan, wat doet vermoeden dat er achter de schermen een robbertje over wordt uitgevochten. Dat zou dan wel eens de prelude van een langdurige strijd kunnen zijn.