Containercarriers vormen al jaren allianties om de dienstverlening aan hun klanten te verbeteren. Hierdoor kunnen ze de kosten drukken, wat gezien de dunne marges in de lijnvaart geen overbodige luxe is. Tevens kunnen de carriers gebruikmaken van de ruimte op elkaars schepen en zo meer diensten en bestemmingen aanbieden aan hun klanten.

Momenteel zijn de meeste carriers uit de wereldwijde top-10 onderverdeeld in drie allianties. Zo vormen Maersk en MSC samen de zogeheten 2M-alliantie, terwijl CMA CGM, Cosco en Evergreen samen de Ocean Alliance vormen. De derde alliantie is The Alliance, die bestaat uit Hapag-Lloyd, Yang Ming en ONE. Deze laatste alliantie krijgt in april volgend jaar het gezelschap van het Zuid-Koreaanse Hyundai Merchant Marine (HMM), dat nu nog gedeeltelijk samenwerkt met 2M. De enige uit de top-10 die niet is aangesloten bij een alliantie is Pacific International Lines (PIL).

Dit soort samenwerkingsverbanden zijn bij wet verboden, maar de Europese Unie heeft voor de containervaart een uitzondering gemaakt op de betreffende mededingingsregels. De uitzondering staat bekend als de Block Exemption Regulation (BER).

Consolidatiegolf

De verladers zetten echter grote vraagtekens bij het nut van deze allianties. Reden hiervoor is onder meer de consolidatiegolf die de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden in de lijnvaart. Hierbij zijn diverse partijen verdwenen door overnames, bijvoorbeeld APL, UASC, Hamburg Süd en OOCL, terwijl de drie grote Japanse rederijen MOL, NYK en K Line besloten om hun containeractiviteiten te bundelen in het fusiebedrijf ONE.

Deze golf werd vooral ingegeven door tegenvallende winstgevendheid bij veel rederijen, een ontwikkeling die het Zuid-Koreaanse Hanjin uiteindelijk de kop kostte. Gevolg was dat het aantal grote rederijen ongeveer halveerde. De keuze voor verladers is daardoor flink verminderd, zeker als de overgebleven bedrijven onderling samenwerken.

De huidige uitzonderingsperiode loopt in april van 2020 af. Vóór die tijd moet Brussel besluiten of de containervaart ook de komende jaren uitgezonderd blijft van de Europese kartelregels. De Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) maakte vorige week bekend dat die verlenging er wat haar betreft moet komen. Wel wil ze de gebruikelijke verlengingstermijn van vijf jaar inkorten naar vier jaar.

Ergernis

Het voornemen wekt ergernis op bij verladers. ’Het doel van deze vrijstelling zou volgens de Commissie zijn dat de dienstverlening aan handels- en productiebedrijven verbetert door een beter netwerk en vaarschema van de rederijen. Uit onderzoek van het International Transport Forum (ITF), in opdracht van de organisatie voor economische samenwerking Oeso, is echter gebleken dat dit niet het geval is’, aldus verladersorganisatie Evofenedex.

Ook vindt de vereniging het onwenselijk dat de afspraken die de containerrederijen in die consortia maken, geheim zijn. ‘Hierdoor beschikken de klanten van die rederijen niet over volledige informatie om een goede afweging te kunnen maken met welke aanbieder in de containerlijnvaart ze het beste zaken kunnen doen. Dit moet echt anders en dat zullen we in de consultatie ook weer duidelijk aan de Commissie meegeven’, aldus algemeen directeur Machiel van der Kuijl.

Concurrentieregels

Het Global Shippers’ Forum (GSF), een organisatie die wereldwijd de belangen behartigt van verladers, hekelt eveneens de plannen van Vestager. ‘De ontheffing heeft noch voor de lijnvaart geleid tot betere tarieven, noch voor de klanten geleid tot een betere kwaliteit van de dienstverlening. Het is tijd om met dit model te stoppen, zodat normale concurrentieregels weer gelden’, zegt voorzitter James Hookham van GSF tegen het Deense vakblad Shippingwatch.

Eerder dit jaar nam de Europese verladersvereniging European Shippers’ Council (ESC) ook al stelling tegen de verlenging van de allianties. Het verhaal van ESC was ongeveer hetzelfde als van de Nederlandse en mondiale evenknie, De allianties dragen volgens de Europese verladers niet bij aan een verbetering van de dienstverlening van containerrederijen, terwijl dit nou juist wél de aanleiding was voor deze regeling. ESC wijst erop dat de punctualiteit van containerschepen de afgelopen jaren niet is verbeterd, er te veel blank sailings zijn geweest en er geen sprake is van transparantie.

De Europese Commissie zal in december en januari nog een marktconsultatie uitvoeren over het voorgenomen besluit. Daarna moet de volksvertegenwoordiging in Brussel haar oordeel vellen over het voorstel.