Voor schepen zijn er pakweg twee routes boven de Waddeneilanden richting Duitsland: de noordelijke en de zuidelijke route. Vrijwel alle containerschepen kiezen voor de zuidelijke route, omdat deze korter is dan het alternatieve noordelijke traject, dat een aantal zeemijlen noordelijker loopt.

De zuidelijke route vaart door ondiep water. Daardoor lopen grotere schepen bij slecht weer meer risico om de zeebodem te raken. In de nacht waarin er 342 containers overboord van de ‘Zoe’ sloegen, voer het schip over de zuidelijke route. Uit onderzoek van tv-programma Zembla blijkt dat het grootste containerschip ter wereld, de ‘MSC Gülsün’, eind augustus de noordelijke route nam.

Op vragen hierover liet een woordvoerder weten: ‘In afwachting van de uitkomst van de lopende onderzoeken, kiest MSC er vrijwillig voor om de noordelijke route te nemen, ondanks dat we de zuidelijke route als veilig beschouwen.’

Schade betalen

Het ongeluk met de ‘Zoe’ veroorzaakte veel (milieu)schade op de Waddeneilanden. Het Rijk, gemeenten en natuurbeheerders hebben samen in totaal 3,35 miljoen euro geclaimd bij MSC, waarvan de rederij nog bijna 2 miljoen euro moet betalen.

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) voert momenteel gesprekken met de rederij over de verdere afhandeling van de schadeclaims en de bergingsoperatie. In totaal is MSC zo’n 35 miljoen euro kwijt aan de afwikkeling van de containerramp.

Zwarte doos

De toedracht van de ramp wordt onderzocht door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OvV). Vorige week onthulde Zembla op basis van een Duits inspectierapport dat de zwarte doos van het schip niet goed werkte. Het mankement aan de zogeheten Voyage Data Recorder (VDR) kan een belemmering vormen voor het onderzoek van de OvV.

Het defect kwam aan het licht tijdens een controle door de Havendienst in de Bremerhaven. De inspecteurs constateerden dat de VDR ‘niet zoals vereist’ is. Het systeem slaat real-time gegevens op, zoals de snelheid en diepgang van een schip en de communicatie op de brug. Maar ook wanneer de kapitein van de ‘MSC Zoe’ doorkreeg dat zijn schip containers verloor en of hij dat tijdig meldde.

Melding uren later

Onder meer uit een berekening van de Nederlandse Kustwacht blijkt dat het schip al boven Terschelling honderden containers kwijtraakte, terwijl de kapitein pas uren later bij het Duitse Borkum een eerste melding deed. Als dat het geval is, begaat de kapitein een strafbaar feit. Uit het rapport valt verder op te maken dat de bemanning onvoldoende rust kreeg, de romp beschadigd was en dat de brandveiligheid niet op orde was.

MSC verwijst in antwoord op vragen van Zembla ‘naar de autoriteiten aan wie de apparatuur is overgedragen’. Op de vraag wanneer de kapitein het containerverlies meldde, verklaart MSC dat de kapitein ‘dit rapporteerde zodra hij ervan op de hoogte was.’ Het Openbaar Ministerie wil gedurende het onderzoek geen mededelingen doen, net als de OvV, die naar verwachting begin volgend jaar de uitkomsten van het onderzoek presenteert.