Het is nog te vroeg voor een felicitatie?

Het is inderdaad nog geen gelopen race. De Eerste Kamer gaat het wetsvoorstel 12 maart bespreken, maar als die niet vóór 20 maart een besluit neemt, loopt de verdere behandeling vanwege de verkiezingen vertraging op en zal het wetsvoorstel in de nieuwe samenstelling verder besproken worden. Dat kan onwenselijk zijn.

Omdat niet alle partijen vóór zijn?

Precies. Onder meer GroenLinks, D66, SP en PvdA zijn tegen de wet, omdat zij vinden dat het geweldsmonopolie bij de staat hoort te liggen.

Dat is in dit wetsvoorstel in principe toch ook zo. Particuliere beveiligers worden alleen toegestaan wanneer de Nederlandse mariniers niet op tijd kunnen bijspringen. ‘VPD*, tenzij…’

Dat klopt, en dat hebben wij de tegenstanders van het wetsvoorstel ook op het hart gedrukt. We hebben veel gelobbyd en kenbaar gemaakt waarom het belangrijk is dat er een andere optie is wanneer de Nederlandse marine niet beschikbaar is. Dat heeft in een aantal gevallen gewerkt, maar in een aantal ook niet.

Zijn jullie als reders eigenlijk blij met de voorgestelde regeling? Want die voorziet alleen in VPD’s in wateren rond Somalië, terwijl tegenwoordig de meeste aanvallen voor de kust van Nigeria plaatsvinden.

Jazeker, als reders zijn wij tevreden. Het is een praktische en pragmatische regeling. Wat betreft het gebied willen wij eerst deze wet erdoor krijgen. Dat is al een hele stap, want er wordt al bijna tien jaar over gesproken. Als dat is gelukt, kunnen we kijken naar uitbreiding naar nieuwe gebieden. Dat is niet eenvoudig, want in Somalië kunnen we gemakkelijk mariniers en particuliere beveiligers inzetten omdat het een failed state is, maar dat is in Nigeria anders. Dat heeft een eigen politie en legermacht en wil niet dat schepen zonder door Nigeria goedgekeurde beveiliging in hun territoriale wateren varen en duldt ook zeker geen marineschepen onder andere vlag.

Over het ‘VPD, tenzij… concept’ wordt ook al een aantal jaar gesproken. Voorheen werd die regeling voor veel schepen als niet haalbaar gezien. Hoe is dat nu?

De inzet van een VPD-team kost een reder 5.000 euro per dag, wat gelet op het gemiddelde aantal dagen dat de mariniers aan boord zijn, in de praktijk een rekening van 50.000 euro oplevert. Dat is aanzienlijk meer dan een particulier beveiligingsteam zou kosten. Ook operationeel zitten er belemmeringen aan vast. Zo bestaat een VPD-team uit elf man. Dat is een verbetering van de dertig man die er eerst aan boord kwamen, maar voor kleinere schepen nog steeds erg veel. Op kleine schepen is er doorgaans niet voor zoveel mensen ruimte. Een ander punt van kritiek was de lange aanvraagtijd. Die is al verkort van zes naar twee weken, maar dat is voor de wilde vaart nog steeds moeilijk werkbaar. Voor grote schepen met veel of bijzondere vrachten is deze regeling operationeel dus te doen, maar voor de kleinere vrachtschepen niet.

Vorig jaar werd opnieuw duidelijk dat piraterij nog steeds een probleem is, toen er elf bemanningsleden van het Nederlandse vrachtschip ‘FWN Rapide’ werden gekidnapt. Hoe vaak vinden dat soort aanvallen op Nederlandse schepen nog plaats?

Vorig jaar waren er vijf door Nederlandse reders beheerde schepen betrokken in een aanval. De aanval op het ForestWave-schip is inderdaad breed door de pers opgepakt, maar reders zijn juist erg terughoudend om zo’n aanval in de publiciteit te brengen. Dat bemoeilijkt de onderhandeling met de piraten en levert vaak imagoschade op.

De piratenleider die de aanval op de ‘FWN Rapide’ leidde, is opgepakt en wordt mogelijk aan Nederland uitgeleverd. Vinden jullie dat belangrijk?

Jazeker. De Nederlandse overheid heeft een actieve rol gehad in de bevrijding van de elf bemanningsleden en heeft daarna een onderzoek ingesteld naar de betrokken piraten, van wie de leider door een samenwerking van de Nederlandse en Zuid-Afrikaanse autoriteiten en Interpol kon worden aangehouden op een vliegveld nabij Johannesburg. Een rechter in Zuid-Afrika heeft geoordeeld dat de verdachte kan worden uitgeleverd, maar die heeft daartegen beroep aangetekend waardoor de daadwerkelijke uitlevering nog maanden op zich kan laten wachten. Maar de inspanning van de overheid vinden wij zeker positief. Het laat reders zien dat Nederland de aanvallen serieus neemt en geeft een gevoel van rechtvaardigheid. Dat is waardevol.

*Vessel Protection Detachments zijn mariniersteams die specifiek getraind zijn om schepen tegen piraten te beschermen.