De Hamburgse rederij beheerde een vloot van veertien kraanschepen waarvan tien zogenoemde ‘premium project carriers’. Dat zijn stukgoedschepen met een kraancapaciteit van meer dan zeshonderd ton, die het moeten hebben van grote, zware en complexe vrachten. En aan die lading is sinds de val van de olieprijs een groot gebrek.

Tien slechte jaren

Na tien slechte jaren is Oatway eindelijk weer optimistisch over de toekomst van de stukgoedmarkt. In 2018 groeide de vraag met 2,8% en dit jaar wordt op 1,5% groei gerekend, ondanks de slechtere start dan verwacht, een gevolg van de handelsoorlog tussen de VS en China.

Probleem van de projectcarriers is dat de groei in het kleinere stukgoed zit en dat kan goedkoper in de simpelere multi-purpose schepen of zelfs in containers worden vervoerd. Daardoor blijft er voor de projectcarriers geen of nauwelijks werk over.

Resultaat is dat Hansa de afgelopen jaren enorme verliezen leed. Volgens cijfers die gedeponeerd zijn bij het Duitse handelsregister, liepen die in 2015 en 2016 netto op tot respectievelijk 50 en 38 miljoen euro. Recentere cijfers heeft het bedrijf nog niet gepubliceerd, maar volgens Oatway waren 2017 en 2018 voor de projectcarriers twee ‘zeer moeilijke jaren’.

Jumbo

Net als Hansa Heavy Lift richten ook de Nederlandse rederijen BigLift en Jumbo Maritime zich specifiek op zware projectlading. Met name tussen die laatste en Hansa zijn de overeenkomsten groot. Ook Jumbo heeft een vloot van tien grote heavy lift schepen, maar dan met hijsvermogens die oplopen tot drieduizend ton, het dubbele van het grootste Hansa-schip.

Dat Jumbo eveneens moeilijke tijden doormaakt is bekend. In 2016 zag het bedrijf zich genoodzaakt af te slanken in reactie op de lage olieprijs. Exacte jaarcijfers van het bedrijf zijn niet bekend, maar aandeelhouders Javelin Capital en FairPlay Scheepvaart B.V., die beide 50% van de aandelen bezitten, boekten in 2017 nettoverliezen van respectievelijk acht en tien miljoen.

Belangrijk verschil is echter dat Jumbo in 2017 zijn activiteiten uitbreidde door middel van een vergaande en exclusieve samenwerking met BBC Chartering, de grootste stukgoedrederij ter wereld. Onder de naam Global Project Alliance hebben de bedrijven hun krachten commercieel en operationeel gebundeld, waardoor Jumbo de beschikking heeft gekregen over een grote vloot van eenvoudigere en kleinere stukgoedschepen. Hansa had zulke samenwerkingsverbanden niet.

Consolidatie

Opvallend is dat ook in de fusies en overnames van de afgelopen jaren er regelmatig wordt gezocht naar zo’n combinatie van simpelere multi-purpose schepen en gespecialiseerde heavy lift schepen.

In 2016 bundelden het Deense Thorco Shipping en het Duitse United Heavy Lift hun krachten en richtten de joint venture Thorco Projects op, waarin zij hun vloten van vracht- en kraanschepen hebben samengevoegd en zich specifiek op de projectmarkt richten.

En de snel groeiende rederij Zeaborn wist haar vloot van kleinere multi-purpose schepen (met kraancapaciteit van 120 tot 300 ton) via de overname van het failliete Rickmers-Linie in één klap uit te breiden met een vloot van negen heavy liftschepen met een kraancapaciteit van 640 ton. Ondertussen heeft het in 2013 opgerichte bedrijf door een fusie met Intermarine, samen verder onder de naam Zeamarine, zijn vloot nog verder uitgebreid met kraanschepen die tot 1400 ton kunnen tillen.

Specialisatie

Ook in het orderboek is een verschuiving naar heavy liftschepen met grotere kraancapaciteit te zien. Door hevige concurrentie vanuit de container- en bulksector zijn stukgoedrederijen zich steeds meer gaan specialiseren, verklaart Oatway. Ten opzichte van 2016, toen de containervaart in een diep dal zat, is de concurrentie uit die markt in felheid afgenomen, maar nog steeds wordt een groot deel van de stukgoedlading door concurrerende sectoren vervoerd.

‘Wat eenmaal in een container zit, komt er niet meer uit’, zei Oatway in een eerder interview met deze krant al eens. Ook in de huidige groeicijfers is die concurrentie te zien. Drewry verwacht dat de wereldwijde stukgoedmarkt in 2019 zal groeien, maar de groei voor de multi-purpose en heavy lift markt wordt slechts op 0,5% geraamd.

Dat reders zich specialiseren blijkt ook uit de jongste vlootuitbreiding van Jumbo. Dat laat een heavy lift kraanschip met helidek, x-boeg en dynamic positioning (DP2) bouwen, waarmee het duidelijk is dat Jumbo zijn activiteiten in de offshore (wind)industrie wil uitbouwen. Verbazend is dat niet. Volgens Oatway is de markt voor hernieuwbare energie momenteel een van de weinige groeimarkten voor heavy lift rederijen. Maar de les die uit het faillissement van Hansa Heavy Lift kan worden getrokken is dat er ook zoiets als te gespecialiseerd bestaat.