De Europese Commissie is een onderzoek gestart naar de noodzaak van allianties in de containerscheepvaart. Aanleiding daarvoor zijn de vele fusies en overnames van de afgelopen twee jaar. Die roepen de vraag op of zulke samenwerking nog nodig is, stelt de Commissie.

In context van de beproevende economische omstandigheden heeft de sector een omvangrijk consolidatieproces doorgemaakt’, leest de verklaring voor het onderzoek. ‘Sommige carriers hebben de markt verlaten, anderen zijn gefuseerd of werken samen in steeds grotere consortia en sommigen blijven samenwerken in kleinere consortia. Deze omstandigheden roepen vragen op over de voortzetting van [de groepsvrijstelling].’

Die groepsvrijstelling, of block exemption, stelt containerrederijen in staat om nauw samen te werken en gedeelde operaties op te zetten, ook als dit effect heeft op de onderlinge concurrentie.

Reden dat rederijen dit mogen is hun faciliterende positie voor de wereldhandel. Een flink deel van de voordelen komt namelijk ook ten goede aan de gebruikers van containertransport door betere havendekking en hogere frequenties. Daardoor dient de uitzondering een strategisch belang.

De containerscheepvaart geniet een dergelijke uitzondering op het concurrentiebeleid al sinds 1995, hoewel de reikwijdte ervan sindsdien vier keer is aangepast. Zo mochten rederijen aan het begin van deze eeuw nog prijsafspraken maken.

In het huidige onderzoek gaat Brussel de effectiviteit, efficiëntie, relevantie en de meerwaarde voor de Europese Unie bekijken. Binnen al die aspecten staat steeds centraal of de regeling tot voordelen leidt voor de transportgebruikers. Het onderzoek van de Commissie is dit kwartaal gestart en sluit aan het einde van het jaar.

Allianties

Allianties in de containervaart bestaan al lange tijd, maar in de afgelopen vijf jaar is de ontwikkeling ervan in een versnelling geraakt. Die versnelling werd ingezet in 2013 toen de top-3 containerrederijen Maersk Line, MSC en CMA CGM aankondigden op grote schaal samen te werken in de alliantie P3. Het verschil van die samenwerking met de toen al bestaande allianties was niet alleen de omvang, maar ook de reikwijdte ervan, namelijk alle oost-west diensten. Ter vergelijking: toen in 2011 leden van de Grand Alliance en New World Alliance samenkwamen om de G6 op te richten ging dat in eerste instantie om negen diensten tussen het Verre Oosten en Europa.

P3 werd tegengehouden door de Chinese mededingingsautoriteiten die vreesden voor de concurrentiepositie van hun nationale rederijen, maar een jaar later wisten Maersk Line en MSC hun krachten zonder CMA CGM toch te bundelen in 2M. De Franse rederij zag zich daardoor genoodzaakt op zoek te gaan naar andere partners wat leidde tot de oprichting van Ocean Three met China Shipping en UASC.

Na jarenlange moordende concurrentie onder de rederijen volgde in 2016 een golf aan fusies en overnames die de net gesettelde alliantiestructuur weer volledig overhoop hield. Waar er vóór april 2017 nog zeventien rederijen waren verdeeld over vier allianties, zijn dat er nu tien bedrijven in drie samenwerkingsverbanden: 2M, Ocean Alliance en THE Alliance. Samen hebben zijn 90% van de totale containerscheepvaart in handen.