Theresa May, de Britse premier, verwittigt de Europese Unie vandaag dat haar land de Unie wil verlaten en onderhandelingen wil aanknopen over handelsverdragen met de Unie.

Haar land zal ook afzonderlijke handelsverdragen moeten sluiten met alle grote handelspartners van de Unie, omdat Groot-Brittannië voor de handel met die landen niet meer kan terugvallen op de verdragen die de Unie zelf voor haar lidstaten heeft gesloten.

Transport en Logistiek Nederland (TLN), dat hoopt op een ‘smooth Brexit’ en een Groot-Brittannië dat straks naar Noors en Zwitsers model ‘gewoon’ en soepel zaken blijft doen met de Unie, heeft het tijdspad voor de komende jaren alvast op papier gezet.

De organisatie voorziet dat de Europese Raad de lidstaten begin april zal vragen de Europese Commissie het mandaat te geven richtlijnen op te stellen voor de uittredingsonderhandelingen met Groot-Brittannië. De onderhandelingen kunnen dan in de loop van april of in mei beginnen.

In april en mei zijn ook de laatste twee ronden in de Franse presidentsverkiezingen. Die kunnen grote invloed hebben op het verloop van de uittredingsonderhandelingen. Zou bijvoorbeeld Marine le Pen van het Front National de laatste ronde winnen, dan is een verharding te verwachten.

Haar partij wil misschien niet uit de Unie, maar wel uit de euro. Het FN wil verder de macht van ‘Brussel’ beperken en dat zou kunnen betekenen dat Frankrijk de uittredingsonderhandelingen met de Britten bemoeilijkt.

Van invloed zijn eveneens de parlementaire verkiezingen in Duitsland, op 24 september. Ook hier is het de vraag of ‘anti-EU’-partijen, zoals Alternative für Deutschland, veel zetels in de wacht slepen. De kans daarop lijkt overigens niet zo groot.

TLN verwacht dat in oktober dit jaar Groot-Brittannië eigen wetgeving vastlegt in voorbereiding op de Brexit. Een deel van de EU-regelgeving zal daarin worden opgenomen, een ander deel niet. Een jaar later moeten de onderhandelingen met de Unie worden afgerond, tenzij de zevenentwintig overgebleven lidstaten allemaal te kennen geven dat er wordt dooronderhandeld, omdat ‘partijen er niet uit zijn gekomen’.

Tussen oktober 2018 en maart 2019 moeten het Britse parlement, de Europese Raad en het Europees Parlement over elke concept-afspraak van Groot-Brittannië en de Unie stemmen. In maart 2019 is de Britse uittreding dan een feit.

TLN heeft zelf geen interne Nostradamus aan het werk gezet om dit tijdspad te schetsen, maar zijn oor te luisteren gelegd bij bronnen in Brussel. De organisatie tekent erbij aan dat we twee onzekere jaren tegemoet gaan. Nog nooit heeft een lidstaat een beroep gedaan op het Artikel 50 in het Verdrag van Lissabon, waarin de uittreding van een EU-lid wordt behandeld.

Het is ook nog mogelijk dat de onderhandelingen moeten worden verlengd, mits zowel Groot-Brittannië als de zevenentwintig blijvende lidstaten van de Unie daarmee instemmen. Sommige commentatoren in de internationale media sluiten zelfs niet uit dat Groot-Brittannië zijn uittredingsverzoek tijdens de rit weer zou kunnen intrekken.

Hierbij moeten we ook denken aan Schotland en Noord-Ierland. De Brexit wordt in die landsdelen van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië (Engeland, Schotland en Wales) en Noord-Ierland door een meerderheid van de bevolking verworpen. Schotland wil liefst lid van de Europese Unie blijven en denkt over een afzonderlijk referendum daarover.

Een dreigende afscheiding van Schotland uit het Verenigd Koninkrijk zou het sentiment over Brexit kunnen veranderen. Noord-Ierland wil in elk geval de vrijhandel met Ierland behouden.

TLN hoopt dat de uittreding een ordelijk verloop krijgt en dat de uitkomst van de onderhandelingen over handelsakkoorden de handel zoveel mogelijk vrijlaat. Nederland bijvoorbeeld exporteerde vorig jaar voor 39,4 miljard euro aan goederen naar het Verenigd Koninkrijk. Aan het vervoer daarvan hing een prijskaartje van 4,8 miljard euro.

TLN-voorzitter Arthur van Dijk vindt dat de Unie de Britten bij de onderhandelingen niet het mes op de keel moet zetten, maar moet streven naar een handelsrelatie die lijkt op die met de Zwitsers en de Noren. De koopman moet het ‘bij de onderhandelingen winnen van de dominee’.

Bij voorkeur zou het Verenigd Koninkrijk deelnemer moeten blijven van de Europese Vrijhandelsassociatie, net als IJsland, Noorwegen en Liechtenstein. Lukt dat niet, dan moeten er verdragen komen naar Zwitsers voorbeeld. Zwitserland is weliswaar geen lid van de Unie, maar heeft wel veel Europese wetten en richtlijnen in eigen wetgeving opgenomen in ruil voor vrije toegang tot de Europese markt.

Het is overigens heel waarschijnlijk dat premier May datzelfde voor ogen heeft. Als het tot een ‘harde’ Brexit komt, dreigt bijvoorbeeld de Londense City, veruit het grootste financiële centrum van Europa, veel bancaire activiteiten en werkgelegenheid te verspelen aan bijvoorbeeld Frankfurt, Parijs en Amsterdam.

Het schrikbeeld voor TLN is dat de onderhandelingen hard zullen zijn en dat de beperkingen voor het transport van en naar de Britse eilanden van vóór de toetreding van Groot-Brittannië tot de Unie weer van kracht worden.