Voorzichtig positief. Zo mag de stemming van Noël Egberts, European senior consultancy manager bij douaneagent Gerlach, wel getypeerd worden. Garanties dat de Russian Trade Lane er komt, kan hij niet geven. Het is wachten op het definitief akkoord van Rusland. Wel geeft Egberts aan dat de vertegenwoordiging van de Russische overheid in Nederland, de Russische handelsvertegenwoordiging, positief is. ‘We zijn met ons plan precies op het juiste moment gekomen. Nederland en Rusland willen meer met elkaar handelen, met name op het gebied van landbouwproducten en hoogwaardige technologie. Het economisch belang van de EU richting Rusland is groter dan het belang van de EU richting China. De handelsvertegenwoordiging is erg enthousiast. Binnen een paar weken waren we zover dat het basisvoorstel door hen naar Moskou is gestuurd. Moskou heeft een initieel akkoord getekend voor de vorming van de Trade Lane. We hebben dat voorstel in detail uitgewerkt en in het Russisch vertaald. Het is nu wachten op een definitief akkoord.’

Inmiddels demissionair verkeersminister Camiel Eurlings slaagde er twee jaar geleden tijdens een handelsmissie naar Moskou en Sint Petersburg, niet in maar nu lijkt het er dankzij een initiatief van enkele bedrijven toch van te komen: een snelle doorgang van goederen langs de Russische grens voor betrouwbare bedrijven. De goederen staan nu nog enkele dagen aan de grens stil maar de wachttijd moet tot enkele uren worden gereduceerd.

Egberts: ‘Tijdens de handelsmissie in 2008 heeft Eurlings wel geageerd tegen de problematische gang van zaken bij de douaneafhandeling, maar hij heeft geen duidelijk tegenvoorstel gedaan. Daar hebben we met een aantal multinationals over gesproken. De problemen bij de douaneafhandeling zijn in eerste instantie de zorg van de verladers, de transporteurs voeren alleen een transactie uit. Samen met de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) en enkele bedrijven die de Russische markt goed kennen, is besloten zelf een voorstel te maken. We hebben immers als private sector ook veel kennis van automatisering en douanezaken.’

Het door de private sector opgestelde conceptplan strandde enkele maanden later bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat, dat geen mogelijkheid zag tijd en energie in de ontwikkeling van de trade lane te steken. ‘We zijn het toen zelf uit gaan werken. Via de BOM hebben we diverse geïnteresseerde multinationals gevonden. Er zijn genoeg bedrijven die belang hebben bij een goede douaneafwikkeling. We hebben nu 75 bedrijven op onze lijst staan. De handel op Rusland zal fors toenemen als de douanezaken soepeler afgewikkeld kunnen worden. Dat weet ik zeker.

Het gaat bij de Russian Trade Lane niet alleen om snellere leadtimes van goederen. Het gaat ook om de juiste afdracht van douanerechten. Nu is er een willekeur bij de waardebepaling van goederen.’

Bij de Incoterms (internationale leveringsvoorwaarden) kiezen veel bedrijven voor ExWorks. Bij deze incoterm heeft de verkoper de minste verantwoordelijkheid. Hij zorgt voor goederen met factuur of EDI-bericht en een minimale verpakking. De koper is onder meer verantwoordelijk voor de procedures bij de douane. ‘De rechten en plichten gaat naar de importeur in Rusland. Maar die geeft de goederen iedere keer een andere waarde. De ene keer worden goederen op tienduizend euro geschat, de andere keer op vijfduizend. Maar of je nu 10 procent op tienduizend euro afdraagt of op vijfduizend, dat maakt een groot verschil. De kostprijs gaat verschillen. Je krijgt daardoor een verstoring van de markt. Via de Rusian Trade Lane zijn bedrijven ervan gegarandeerd dat de juiste belasting wordt geheven.’

Bij de trade lane worden douanegegevens via EDI-verkeer met Russische zijde uitgewisseld. ‘Het ministerie van Economische Zaken in Nederland heeft beloofd ons plan in principe te steunen. Ook de EVD heeft akkoord gegeven om een project te lanceren. Ook zal de EVD fungeren als intermediair naar zijn klantenbestand. De reikwijdte van ons project wordt daarmee groter. Vandaar ook dat we het een publiek-private samenwerking noemen.’

Zoals het er nu uitziet, gaan deelnemende bedrijven werken via de DDPIncoterm. Hierbij verschaft de verkoper deur aan deur levering en is zelf verantwoordelijk voor de douaneheffing. ‘Bij DDP blijft de kostprijs gelijk. Iedereen voert zijn goederen in op dezelfde waarde. Daarmee krijg je een level playing field zoals dat op de vrije markt thuishoort.’

Bedrijven die zich bij de Russian Trade Lane aan willen sluiten, dienen de zaken goed op orde te hebben. Egberts spreekt over AEO Plus. ‘Er komen zowel in Rusland als Nederland platforms die richting de overheid garanderen dat de aangiftes correct zijn. Die platforms willen dan wel de garantie dat de opgegeven waarde van de goederen klopt en dat de juiste goederen zijn geladen. De uitvoeraangifte moet zo goed zijn, dat die als invoeraangifte kan worden gebruikt. Met AEO Plus geven we aan dat we met een hogere maatstaf dan de AEO willen werken. Een bedrijf zal AEO-gecertificeerd moeten zijn en daarnaast zal die nog extra maatregelen moeten nemen om de goederenstroom en informatiestroom te garanderen. AEO is niet dichtgetimmerd. Met de wetgeving is niets mis, maar de uitvoering is gebrekkig. Nederland werkt met een selfassessment, andere landen doen dat niet. Maar uiteindelijk gaat het overal om een audit van twee of drie dagen, waarin de douane iets zegt over de manier van werken bij een bedrijf. In zo’n korte periode kun je geen goed oordeel vellen.’

Om de deelname aan de trade lane te formaliseren, wordt een civiel contract getekend. In eerste instantie beperkt de trade lane zich tot luchtvracht en zeevracht. Later komen daar mogelijk andere modaliteiten bij en wordt het werkveld eventueel uitgebreid van Moskou en Sint Petersburg naar andere Russische steden.

Egberts hoopt dat Rusland dit voorjaar een definitief akkoord zal geven voor het project. Dan volgt een pilot waar enkele bedrijven aan mee zullen doen. ‘Ik verwacht dat de pilot beperkt blijft tot twee of drie grote multinationals. Meer moet je er ook niet hebben. Je wilt bij zo’n test vooral bewijzen dat de IT-structuur werkt. Aan het einde van het jaar moet duidelijk zijn of de Russian Trade Lane een definitieve fase ingaat.’