Zuchtend komt één van de deelneemsters aan de handelsmissie de hotellobby binnen. Ze was een uur te laat op de afspraak met een klant. ‘Het verkeer was een chaos,’ verzucht ze. Hoe laat het ook is, het verkeer in de binnenstad van Moskou staat altijd vast. Om van de ene kant naar de andere kant van de stad te komen, is een halve ochtend nodig.

Het merendeel van de inwoners van Moskou zoekt zijn heil ondergronds. Dagelijks verplaatsen zich negen miljoen mensen met het imposante metrosysteem. Opeengepakt wachten ze tot ze op hun bestemming zijn. Bij de roltrappen is het zo druk, dat het nog een kwartier duurt voordat ze weer bovengronds zijn.

Met de wegen buiten de stad is het niet veel beter gesteld. Kruipend zoekt het verkeer zich een weg. ‘De capaciteit van zowel het particuliere verkeer als van het openbaar vervoer staat in Moskou en Sint-Petersburg op barsten. De overheid probeert de verkeerssituatie wel te verbeteren, maar heeft weinig succes’, zegt Jeroen Ketting, eigenaar van Lighthouse. Hij woont sinds 1996 in Moskou en geeft advies aan Nederlandse bedrijven die de Russische markt willen betreden.

Het centrum van Moskou wordt omringd door de Garden Ring, een rondweg met een lengte van zestien kilometer. Om de stad heen loopt de ringweg M-KAD, vergelijkbaar met de ringweg rond Amsterdam. ‘In de jaren ‘90 is de M-KAD fors verbreed. Het helpt weinig. Wat ontbreekt is een verkeersregelsysteem met groene golven. De Garden Ring wordt steeds onderbroken door kruispunten met verkeerslichten. Op de snelweg staat het ook vast. Veel snelwegen gaan door dorpjes heen. Daar moeten de trucks en personenwagens afremmen tot 60 kilometer per uur. Dat leidt tot opstoppingen.

Er is nu wel een plan voor een express highway van Moskou naar Sint-Petersburg om de dorpjes heen. De huidige snelweg is van matige kwaliteit. De eerste tweehonderd kilometer van Moskou naar Kiev gaat het nog goed, dan volgt een weg vol gaten en hobbels waar je niet harder dan vijftig kilometer per uur kunt. Als in WestEuropa een nieuwe weg wordt aangelegd, gaat die decennia mee. In Rusland zijn veel wegen na drie jaar al aan vervanging toe. Veel aannemers mengen zand door het asfalt, om er meer aan te verdienen, vertelt Ketting.

Wat verder opvalt in Moskou is dat er bijna nergens grote vrachtwagens rijden. Grote bestelbusjes en kleine trucks bevoorraden de winkels. Op diverse wegen in de stad is vrachtverkeer verboden. ‘Grote vrachtwagens mogen de stad niet in. De overheid wil zo de uitstoot van fijnstof verminderen. Verder kennen we hier stadsstraten en straten van federaal belang. Van federaal belang zijn wegen waar ministers en staatssecretarissen kunnen rijden, de weg van hun werkplek naar grote wegen. Daar mogen ook geen trucks komen, dat vindt de overheid te gevaarlijk.’

Genoeg over het verkeer. Wie in Rusland rondloopt ziet Rolexen, Chevrolets en Hummers. Uiterlijk vertoon is belangrijk. ‘Men beoordeelt je hier op het soort auto waarmee je aan komt rijden. Voor Nederlanders is dat vreemd. Wij gaan met ongepoetste schoenen en een rafelig boordje op pad,’ aldus Ketting.

De bewoners van de stad ogen somber, maar stralen tegelijkertijd een zekere trots uit. Die trots wordt door de ‘botte’ Nederlanders soms onbedoeld gekrenkt. Ketting: ‘Zeg een Rus nooit dat hij iets fout doet. Dat werkt averechts. Als je hem wilt uitleggen hoe hij zijn warehouse beter in kan delen, kun je hem beter uitnodigen in Nederland. Dat ziet hij zelf wel dat het beter kan.’

Nederlanders die met Rusland willen handelen, lopen tegen een muur van bureaucratie op. Waar in Nederland vergunningen aan een loket kunnen worden aangevraagd, moeten bedrijven in Rusland bij tientallen instanties zijn. L ig ht hou s e helpt bedrijven om door de muur van bureaucratie heen te breken. ‘Je ontkomt niet aan officiële kanalen, maar het is al lastig genoeg te weten wat die kanalen dan zijn. De meestgemaakte fout is dat bedrijven denken dat het er hier net zo aan toe gaat als in Nederland. Stel, je wilt de baas van een bedrijf spreken. Die kun je niet rechtstreeks bellen. Je moet een brief sturen, die afstempelen en nog eens bellen om te informeren of de brief op het juiste bureau is aangekomen. In Nederland ontmoeten zakenpartners elkaar een keer en tekenen ze een contract. In Rusland moet je vertrouwen opbouwen en diverse malen afspreken. Wie denkt dat hij vanuit zijn bureau in Nederland een deal kan sluiten, begrijpt het niet.’

Bureaucratie is iets anders dan corruptie. Ambtenaren gaan pas hard werken als ze er een extra centje aan overhouden. ‘Dat wil niet zeggen dat je niet om die corruptie heen komt. Russen zijn heel pietluttig met documenten. Als er een komma of punt verkeerd staat, vallen ze daar over. Daardoor moeten trucks bij de grens soms omkeren. Zoiets kun je voorkomen door een customs broker in te schakelen en voordat de wagen uit Nederland vertrekt alle transportdocumenten alvast voor controle op te sturen. Ik raad bedrijven af om ambtenaren om te kopen. Ten eerste heb je geen garantie dat zaken sneller gaan. Ten tweede begeef je je op een hellend vlak waarvan je niet weet waar het eindigt.’