Indien Johnson met Brussel zo’n akkoord niet weet te bereiken, dient hij nieuw uitstel aan te vragen van de werking van het artikel 50 van het Verdrag van Lissabon, op grond waarvan het VK in april 2017 om uittreding uit de Unie verzocht. Oorspronkelijk zouden de Britten eind maart de Unie verlaten, maar dat is al enkele keren uitgesteld, laatstelijk tot 31 oktober elf uur ’s avonds Britse tijd.

‘Deal or no deal’

Johnson (Conservatieven) heeft bij zijn aantreden als premier en opvolger van Theresa May laten weten hoe dan ook aan deze datum vast te houden, of er nu een behoorlijk akkoord met de Unie ligt of niet. Het Lagerhuis heeft echter dinsdag in meerderheid ingestemd met de indiening van een wetsvoorstel dat elke uittreding zonder ‘deal’ uitsluit. Dat komt vanavond in stemming.

Het lijkt erop dat het voorstel het ook zal halen. Johnson kampt in eigen partij met een toenemend aantal rebellen, sommigen van naam en faam, zoals de vroegere kabinetsleden Philip Hammond en David Gauke. Een twintigtal Tory-fractieleden heeft zich openlijk, ondanks ‘fractiedwang’, van de lijn-Johnson afgekeerd.

Letterlijke overloper

Eén van de Conservatieven liep zelfs, tijdens een Lagerhuis-debat waarin Johnson op dat moment aan het woord was, letterlijk over naar de overzijde van de zaal, waar hij een plekje vond op de groene banken van de Liberaal-Democraten. De Tories lijken bij de stemming over de wet die een onordelijke Brexit verbiedt vanavond duidelijk in de minderheid te zijn.

Johnson heeft op de ontwikkelingen gereageerd met de mededeling dat er dan maar nieuwe algemene verkiezingen moeten worden georganiseerd. Als datum noemde hij 16 oktober. Voor nieuwe verkiezingen heeft hij echter steun nodig van de oppositie, onder welke de Labour Party. Het is nog niet gezegd dat deze partij, die in opiniepeilingen niet geweldig scoort, daar zomaar mee instemt.

Het is moeilijk te voorspellen waar het de komende dagen – het Lagerhuis gaat volgende week, gedwongen door Johnson, weer voor een maand op reces – naartoe zal gaan. Een uitstel van de Brexit met drie maanden, dus tot eind januari, is niet uitgesloten, als het wetsvoorstel van Labour-fractielid Hilary Benn om een no deal-Brexit uit te sluiten het haalt.

Brussel: geen sprake van nieuwe deal

In het Lagerhuis schermt Johnson met toezeggingen van de Europese Commissie voor een mogelijke versoepeling van de ‘backstop’, de voorlopige grensregeling tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek. Deze backstop voorziet al in een overgangsregeling, om te voorkomen dat tussen deze twee delen van het Ierse eiland op 1 november de slagbomen neergaan. Brussel heeft laten weten dat niets van die aard aan de orde is. Een oplossing lijkt niet in zicht vóór de huidige Brexit-datum.

Sommige waarnemers vermoeden dat Johnson een geheime agenda op zak heeft. Hij zou op algemene verkiezingen afstevenen, omdat zijn partij er in de opiniepeilingen beter voorstaat dan bijvoorbeeld Labour en vooral veel stemmen van Brexiteers op zich zou kunnen verzamelen.

Winston Churchill

Een aardig detail in de grote afrekening die Johnson in de gelederen van zijn partij uitvoert, is dat daarbij ook Nicholas Soames werd geslachtofferd. Soames is een oude partijcoryfee en… een kleinzoon van sir Winston Churchill.

Johnson mag zich graag vereenzelvigen met de leider van het Verenigd Koninkrijk in de Tweede Wereldoorlog en was zelfs bezig met de zoveelste biografie van deze grote historische figuur, totdat hijzelf Theresa May als premier opvolgde.