Intussen zullen exporteurs naar het grote eiland aan de overkant van het Kanaal het druk houden, omdat de Britten zich vis-à-vis hun vertrek blijven voorzien van voldoende goederen om de eerste tijd na de Brexit door te komen.

Grand National

Theresa May nam met een snik afscheid van haar premierschap, dat op 7 juni, als Donald Trump na zijn bezoek aan Londen weer veilig naar huis is teruggekeerd, ten einde komt. Wie volgt haar op en hoe staat de opvolger tegenover de Brexit?

Er is een tiental kandidaten binnen de Conservative Party. De bookies hebben hun wedkantoren alvast geopend. Een BBC-televisiecommentator maakte de vergelijking met de Grand National, de fameuze steeple chase in Aintree, nabij Liverpool. We weten welk paard in april dit jaar deze race won. Dat was Tiger Roll, gevolgd door Magic of Light en Rath­vinden. Wie zijn de kanshebbers in de race naar de top in de Britse politiek? Dan duiken al snel de namen op van Boris Johnson, Jeremy Hunt, Andrea Leadsom, Michael Gove, met nog zes outsiders.

Van Boris Johnson, de oud-minister van buitenlandse zaken, is bekend dat hij ook een ‘no deal’ tussen het VK en de Unie wel best vindt. Hij is daarin iets minder uitgesproken dan Nigel Farage, de leider van de Brexit Party, die onlangs bij de Europese verkiezingen de gevestigde partijen, de Conservatieven en Labour dus, verpletterend versloeg. De huidige ‘foreign secretary’, Jeremy Hunt, is uitgesproken tegen een wanordelijk afscheid van zijn land uit de Unie. Aansturen op een no deal zou voor de Tory-partij ‘politieke zelfmoord’ zijn.

Nieuwe onderhandelingen

Hunt wil opnieuw onderhandelen met Brussel over de uittredingsvoorwaarden. Hij verwacht daarbij nog wel wat Europees wisselgeld los te peuteren, zeker als in de Britse onderhandelingsdelegatie ook vertegenwoordigers uit Wales, Schotland en van de Noord-Ierse coalitiepartij DUP zitten.

Dat zou namelijk, denkt Hunt, de Europese Commissie eindelijk het vertrouwen geven dat een nieuwe overeenkomst kans van slagen heeft in het Lagerhuis. Theresa May verloor in de Britse Tweede Kamer tot drie keer toe een stemming over haar afspraken met de onderhandelaars van de Europese Unie.

Van een vierde stemming zag ze maar af. Dat kwam doordat ze het met de oppositieleider, Jeremy Corbyn (Labour), niet eens kon worden over een gezamenlijk voorstel aan het parlement. Corbyn was voorstander van een douane-unie met de andere 27 Europese lidstaten. May wilde daarvan niet weten. Beiden waren ook niet gecharmeerd van een nieuw referendum, al gaan bij Labour steeds meer stemmen op om het volk opnieuw direct te laten kiezen tussen ‘remain’ en ‘leave’.

Eerste Wereldoorlog

Binnen de partij van Corbyn neemt inmiddels de roep om een herraadpleging van de bevolking toe. Een groeiend aantal prominente Lagerhuisleden namens Labour ziet dit als een mogelijke oplossing voor de impasse die in het Britse parlement is ontstaan, een soort loopgravenoorlog à la de Eerste Wereldoorlog, maar dan eentje waarbij de ‘trenches’ ook dwars door de partijen zelf lopen. Volgens Tom Watson, de tweede man van Labour achter Jeremy Corbyn, heeft de opstelling van zijn partij inzake Brexit bij de afgelopen EU-verkiezingen ‘honderdduizenden’ stemmen gekost.

De ‘schaduwminister’ van financiën van Labour, John McDonnell, noemt een tweede referendum de ‘enige manier’ om uit de huidige parlementaire patstelling te komen. We moeten ‘terugkeren naar het volk’, vindt hij. In nieuwe Britse verkiezingen ziet hij, sinds de recente afgang van zijn partij bij de EU-verkiezingen, niets meer. Dat zou erop neerkomen dat ‘kalkoenen stemmen voor Kerstmis’.

Ook bij de Conservatieven zijn nieuwe verkiezingen sinds de afstraffing bij de EU-verkiezingen weinig populair. Maar ook een no deal-Brexit heeft bij die partij lang niet alleen maar voorstanders. Jeremy Hunt, de minister van buitenlandse zaken dus, verwacht dat een wanordelijke scheiding van de EU ‘Corbyn rond de kerst in No 10’, de ambtswoning van de premier, zal brengen.

Oproerkraaier

Het tijdschema aan Britse kant is onduidelijk. Zeker is dat May op 7 juni haar laatste kopje thee met koningin Elizabeth gaat drinken. Op 10 juni wordt het startschot gelost voor de interne strijd om het leiderschap bij de Tories. Vermoed wordt dat de uitslag daarvan nog wel enkele weken op zich laat wachten. Er zijn veel te veel punten van conflict tussen de troonpretendenten binnen de partij.

Zo heeft de niet onpopulaire milieuminister, Michael Gove, al laten weten dat als hij premier wordt aan alle drie miljoen Europese staatsburgers die nu als ‘immigrant’ op Britse grondgebied wonen een ‘gratis Brits staatsburgerschap’ wordt verleend. Daar zullen heel wat geharnaste Brexiteers in zijn partij en daarbuiten het beslist niet mee eens zijn.

Op 2 juli komt het Europees Parlement in zijn nieuwe samenstelling, dus met onder meer een afvaardiging van de Brexit-partij van Nigel Farage, voor het eerst bijeen. Farage heeft al aangekondigd samen met geestverwanten uit andere Europese landen – Eurosceptici als de Rassemblement National van Marine le Pen, eventueel de Italiaanse Lega Nord, de Duitse Alternative für Deutschland, het Vlaams Belang wellicht – de besluitvorming in het Europarlement zoveel mogelijk te willen dwarsbomen. Aan de interne leiderschapsverkiezing in de Conservative Party zal deze oproerkraaier alvast niet deelnemen, hij is immers geen Tory.

Van het lidmaatschap van de Unie zal Farage, als het aan hemzelf ligt, niet lang genieten. Zo denken ook verscheidene kandidaat-opvolgers van May erover. Esther McVey, de oud-minister van arbeid, die tot de tien kanshebbers in de race naar Downing Street 10 wordt gerekend, noemt het ‘politieke zelfmoord’ als ‘we niet op 31 oktober de EU hebben verlaten’. Een kleine variant dus op Jeremy Hunt’s uitspraak dat een no deal zijn partij over de klip zal jagen. De degens worden gekruist, de messen geslepen. Bets are welcome. Wordt het Tiger Roll, Magic of Light of misschien toch een outsider?