Er zijn ondernemers die zich goed voorbereiden op een ‘harde’ Brexit. En er zijn er helaas nog heel veel die dat verzuimen, erop gokkend dat het allemaal wel met een sisser zal aflopen. Elmer de Bruin, coördinator van het internationale team van Transport en Logistiek Nederland (TLN) geeft een eenvoudig voorbeeld.

‘We schatten dat ongeveer 35.000 bedrijven die zaken doen met het Verenigd Koninkrijk straks, als het een ‘no deal’-Brexit wordt, een registratie bij de douane nodig hebben, een zogeheten Eori-douanenummer. Volgens de laatste gegevens heeft nog maar 10% van hen dat inmiddels geregeld.’

Paar minuten

Het is een werkje van een paar minuten, het aanvragen van zo’n douanenummer. Je kunt het online regelen. Maar veel bedrijven stellen het kennelijk tot 29 maart uit; de fatale datum waarop het Verenigd Koninkrijk nog steeds, zonder handelsafspraken, uit de Unie dreigt te stappen.

‘Een Eori-nummer kun je geheel gratis verkrijgen. Iedereen die straks met de douane te maken krijgt, heeft zo’n nummer nodig. Wij adviseren vervoerders die zelf geen aangifte doen, toch een registratie aan te vragen. Baat het niet, dan schaadt het niet. Dan heb je dat maar vast. Waarom daarmee wachten tot het uiterste ogenblik?’

Groot-Brittannië en Noord-Ierland maken sinds 1973 deel uit van de Europese Unie. Voor veel bedrijven staat dat gelijk aan ‘sinds mensenheugenis’. Ze hebben alleen de tijd meegemaakt dat het Verenigd Koninkrijk deel uitmaakte van de Europese vrije markt en dat je voor de handel met deze lidstaat dus met de douane in principe niets te maken hebt. Maar de kans is levensgroot dat hier verandering in komt. Bereid je daar dus op voor, benadrukt De Bruin. ‘Ga in overleg met je opdrachtgevers, je klanten hier en aan de overkant van de Noordzee.’

Chaotische taferelen

Voor het wegvervoer van en naar het VK heb je in het overgrote deel van de gevallen de ferry nodig. Ferrymaatschappijen bereiden zich terdege voor op een Brexit en ook op de beroerdste variant: een harde uittreding. Ze voorzien chaotische taferelen als zich straks slecht of niet voorbereide ferrygebruikers bij de terminal komen melden. ‘Dus voeren ze een gezamenlijk beleid. Ze eisen dat na 29 maart klanten zich alleen voor ferryvervoer kunnen aanmelden als ze zich ook hebben laten registreren bij Portbase’, zegt De Bruin.

‘Wie dat niet heeft gedaan, komt niet aan boord, die komt zelfs de terminal niet op.’ Aanmelding bij Portbase kost eenmalig 249 euro. Dat zal bedrijven die regelmatig of vaak op ‘Engeland’ rijden ook de kop niet kosten. Ook bedrijven die al bij Portbase geregistreerd zijn voor het deepseavervoer, waarvoor registratie verplicht is, moeten deze aanvragen voor het VK.

CEMT-vergunning

Voor vervoerders die dikwijls ritten tussen het VK en het continent uitvoeren is het van groot belang zich van een CEMT-vergunning te voorzien. Zulke vergunningen waren niet nodig in dit vervoer; binnen de EU volstaat een Eurovergunning, maar de geldigheid voor het Engeland-vervoer houdt bij een harde Brexit per 29 maart op. In Nederland worden CEMT-vergunningen uitgegeven door Niwo. Ze zijn helaas beperkt in voorraad en zullen eerlijk moeten worden verdeeld onder de aanvragers, op basis van onder meer de te vervoeren volumes.

‘Het is zaak hier snel bij te zijn, want we voorzien een schaarste aan CEMT-vergunningen’, waarschuwt De Bruin. Het Niwo heeft de beschikking over zeventienhonderd vergunningen. Dat is het aan Nederland toegewezen quotum uit een veel groter totaal dat is verdeeld over alle Europese landen. Een vergunning kan alleen tussen 28 januari en 16 februari worden aangevraagd. Daarna ‘vis je achter het net’.

Speculeren

Wie verzuimt een CEMT-vergunning aan te vragen, kan erop speculeren dat met de Britten een bilateraal wegvervoersverdrag wordt gesloten. Zo’n verdrag was van kracht voordat het VK tot de Europese Unie toetrad. Maar of de EU zal toestaan dat individuele lidstaten bilateraal met het VK zulke wegvervoerverdragen sluiten, is volgens De Bruin onzeker.

‘Je komt dan in een politiek traject. De EU ziet liever dat de lidstaten ‘en bloc’ optreden. Als lidstaten afzonderlijk verdragen met de Britten sluiten, komen daar haarscheurtjes in. Afgezien daarvan kan de Britse regering EU-lidstaten bij het sluiten van bilaterale wegvervoerverdragen tegen elkaar uitspelen. Het is hoe dan ook verstandig een CEMT-vergunning aan te vragen, wil je straks niet met lege handen staan.’

De nachtmerrie voor vervoerders, verladers en havenbedrijven is dat op 29 maart, als de EU de Britten onverhoopt uitzwaait zonder ‘deal’,een chaos ontstaat op de Nederlandse wegen die naar de ferry-terminals leiden. Vrachtauto’s die zich niet vooraf correct, met de juiste documenten, bij de ferrymaatschappijen hebben aangemeld, komen het ferryterrein niet op en zullen zich elders op het wegennet ophopen.

Fresh lane

De ferryterminals willen chaotische toestanden op hun eigen terreinen in elk geval voorkomen en zijn met hun klanten – wegvervoerders – in gesprek om wachttijden zoveel mogelijk te voorkomen. Dat zou kunnen door een ‘fresh lane’ in te richten voor bijvoorbeeld vrachtauto’s die verswaren (groente en fruit, sierteeltproducten en dergelijke) vervoeren. De Bruin: ‘Voor dit vervoer is snelle afhandeling een must. Maar aparte banen zijn er niet en zullen er wegens de krappe infrastructuur ook niet komen. Er is simpelweg geen ruimte voor.’

Maar ook in het achterland worden ongeregelde toestanden gevreesd. Daarom zijn gesprekken gaande over een vorm van verkeersmanagement, waaraan behalve de overheid ook alle betrokken partijen uit de transportsector deelnemen. ‘Denk daarbij aan TLN, Evofenedex, Deltalinqs, het Havenbedrijf Rotterdam, de gemeente IJmuiden en zo meer.’ Rijkswaterstaat heeft adviesbureau DHV in de arm genomen om de plannen samen met de sector uit te werken.

‘DHV heeft daar ervaring mee opgedaan toen een paar jaar geleden de nucleaire top in Den Haag werd gehouden. Men vreesde toen ook een verkeerschaos. Dat die is uitgebleven, is mede te danken aan voorzorgsmaatregelen om het verkeer te regelen.’ Plannen om het verkeer ook rondom de Brexit in goede banen te leiden, moeten, vertelt De Bruin, op 25 maart op tafel liggen.

Niet alleen Nederlandse eigen en beroepsvervoerders gebruiken de ferry’s naar het VK, dat doen ook buitenlandse vervoerders, die naar verwachting lang niet allemaal op de gevolgen van een ‘no deal’-Brexit zijn voorbereid. ‘Er zijn ideeën om dat verkeer zo mogelijk al bij de Nederlandse landsgrenzen van de weg te halen. Of dat van de Europese Unie mag? Dat is een interessante vraag, gelet op het beginsel van vrij verkeer. Het gaat overigens maar om een paar weken. Daarna zal de toestand waarschijnlijk weer genormaliseerd zijn.’

Gruwelscenario

Misschien zijn alle voorbereidingen straks nutteloos gebleken. ‘Het kan alle kanten opgaan met de Brexit. Komt er echt een harde Brexit? Dat is een gruwelscenario, ook voor heel veel Britten. Wordt het uitstel, een nieuw referendum, nieuwe Britse verkiezingen? Er valt op dit ogenblik weinig over te zeggen. Dat is ook het dilemma voor veel vervoerders en verladers. Maar je kunt je nu al voorbereiden met simpele maatregelen, die niet veel tijd en ook niet al te veel geld kosten.’

De transportwereld en de douane hebben er voorlopig de handen aan vol, constateert De Bruin. ‘Voor de douane is een harde Brexit al bijna een realiteit. De douane moet zich immers op alle scenario’s voorbereiden. Hetzelfde geldt voor douanedienstverleners. Ik zie dat expediteurs een forse toename aan werk krijgen. Dat is natuurlijk mooi, maar omdat we niet zeker weten hoe de markt zal reageren, is het maar de vraag of de expediteurs dat extra werk aankunnen.’

Meer werk voor expediteurs is te verwachten van vervoerders die maar een beperkt aantal ritten op het VK uitvoeren. ‘Voor veel kleinere vervoerders’, zegt De Bruin, ‘wordt transport van en naar het VK veel te ingewikkeld en kostenverhogend om het zelf te blijven doen. Maar die bedrijven wachten nog steeds af en daardoor is het voor expediteurs lastig om op de juiste vraag in te spelen. Extra personeel neem je immers pas aan als er werk voor is.’

Heeft u te maken met de Brexit? Kom dan ook naar de Sessie Brexit op 27 februari 2019 in Venlo en leer alles over de verschillende scenario’s.