Neemt het Verenigd Koninkrijk officieel eind maart aanstaande afscheid van de Europese Unie zonder een behoorlijke scheidingsovereenkomst, dan zullen de Britten medicijnen moeten hamsteren en voldoende voedsel inslaan. Britse bedrijven moeten rekening houden met veel meer douaneformaliteiten.

Die boodschap slingerde de nieuwe ‘Brexit’-minister, Dominic Raab, eind vorige week de wereld in. Zijn landgenoten haalden meestal hun schouders op. Als dat alles is, dan komen we een Brexit with ‘no deal’ ook wel door, zal menigeen op de eilanden hebben gedacht. De ouderen onder hen zullen hebben teruggedacht aan de ‘Battle of Britain’. Vergeleken met de boodschappen van Winston Churchill van toen maakten de mededelingen van Raab uit Westminster weinig indruk.

Donderdag 23 augustus bracht Raab de eerste twintig van 84 documenten naar buiten over de gevolgen van een ‘no deal’. Het bedrijfsleven reageerde lauw. Ja, zonder handelsafspraken met de Unie valt het VK terug op de minimumvoorwaarden van de Wereldhandelsorganisatie, de WTO. Maar dat wisten we toch allang, stelde de British International Freight Association, de BIFA. Ga nu eens serieus met Brussel in overleg. Wij zitten niet op een no deal te wachten, en de overkant van het Kanaal al evenmin.

Afrika

Deze week is de prime minister van het VK, Theresa May, op reis gegaan naar het Afrikaanse continent. Ze bezoekt achtereenvolgens Zuid-Afrika, Nigeria en Kenia om afzonderlijke handelsakkoorden met deze landen onder de Sahara voor te bereiden. In de Britse media werd schamper opgemerkt wanneer de laatste keer was dat een hoge Britse politicus officieel Afrika bezocht. Dat was in 2013 toenmalig premier David Cameron, die de begrafenis van Nelson Mandela bijwoonde.

De voorganger van May sneed zich daarna in de vingers met het referendum over ‘Leave’ of ‘Remain’, hem opgedrongen door de populistische UKIP van Neil Farrage, een partij die eigenlijk maar één onderwerp had: het VK moest uit de Unie stappen. Deze Unie was immers een bolwerk van Brusselse bureaucraten, die de Britse welvaart alleen maar in de weg zaten en daar miljarden euro aan netto-bijdragen van de overzeese lidstaat voor eisten.

De geschiedenis is bekend. In 2016 sprak de bevolking van het VK zich met minieme meerderheid voor uittreding uit. Cameron ruimde het veld en May vestigde zich in 10 Downing Street met de belofte de wens van ‘de’ Britse bevolking uit te voeren. Een jaar later kondigde het VK de uittreding aan op grond van het Verdrag van Lissabon. Dat schrijft voor dat de uittreding binnen twee jaar een feit moet zijn. De wens van ‘de’ Britse bevolking? Niet helemaal. Schotland is in meerderheid tegen, de Londense City moet er weinig van hebben en de Noord-Ieren willen de grens met hun Ierse buren hoe dan ook openhouden.

Polarisatie

Sindsdien is de Conservatieve Partij volledig gepolariseerd geraakt, terwijl de economie van het land, vooruitlopend op de Brexit, geleidelijk meer in het slop kwam. Hoofdkantoren van Europese diensten verlieten het land, banken in de City kondigden overplaatsing aan van vestigingen naar grote financiële centra op het vasteland. De EU bleek weinig toeschietelijk in de onderhandelingen met Londen over de scheidingsvoorwaarden. Jullie willen eruit? Daar is het gat van de deur. Maar de EU wil wel dat het VK netjes de miljarden afdraagt aan de voorzieningen die het samen met de Unie tot stand heeft gebracht.

Daaraan heeft het VK moeten toegeven. In zijn jongste bespiegelingen becijfert Dominic Raab dat een ‘no deal’ een gat van 80 miljard pond in de openbare financiën van zijn land zal slaan. Tot eigen bilaterale handelsovereenkomsten met grote partners in de wereld, zoals de Verenigde Staten en China, is het nog niet gekomen. Die landen zeggen: we wachten maar rustig af hoe jullie het overleg met de EU afronden. Wat May zal bereiken in het Afrika van onder de Sahara moet worden afgewacht. Dat weten we misschien vrijdag als May van haar reis terugkeert.

Intussen gaan de woelingen in haar partij gewoon door. Heel wat Tories in de achterban slijpen hun messen, tegen May en tegen elkaar. Ook blijft de Brexit-klok tikken, al heeft de EU het VK een transitoperiode aangeboden die tot eind dit decennium mag lopen. In de loop van dit jaar worden de onderhandelingen over de Brexit voortgezet, en eigenlijk moeten ze dan ook tot afronding komen. Want 29 maart verlaat het VK de Unie, ‘deal or no deal’.