Voorstanders van een andere beprijzing van mobiliteit kunnen bij de Kamerverkiezingen van 15 maart alvast één naam uit hun balboekje schrappen. Het CDA heeft het woord ‘kilometerheffing’ niet in zijn partijprogramma staan en fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma onderstreepte het onlangs nog eens op televisie. Zijn partij is wel voor ‘slimme mobiliteit’, maar een beprijzing van het gebruik van de auto in plaats van belasting van het bezit ervan zit er wat hem betreft niet in.

Van de grote partijen die aan de verkiezingen deelnemen behoort dus, met de PVV en de VVD, ook het CDA tot het kamp van tegenstanders. Daarmee houden we overigens een flink kamp van voorstanders van de andere beprijzing over. D66 kan er kort over zijn: we moeten het aantal echt gereden kilometers met de automobilist afrekenen, en het blote bezit van een wegvoertuig niet belasten. GroenLinks gaat daarin, weinig verrassend, volledig mee. Voor elke gereden kilometer moet de kassabel bij de overheid gaan rinkelen en wie in de drukke spits de weg op gaat, moet daarvoor extra betalen, zeker als hij in een ‘vieze auto’ rijdt, zoals de schrijver van GroenLinks’ verkiezingsprogramma het recht voor zijn raap formuleert.

Bij de PvdA, de SP en de ChristenUnie zijn de bewoordingen iets cryptischer. De SP houdt het erop dat we in de komende kabinetsperiode ‘een begin maken’ met de kilometerheffing. De PvdA spreekt zich voor de heffing uit, maar voegt er een zin aan toe over invoering van een ‘Maut’ naar Duits voorbeeld voor het vrachtverkeer, bij gelijktijdige afschaffing van het nu nog geldende Eurovignet. De ChristenUnie komt ook met een wat cryptischer voorstel. Die wil het gebruik van de auto beprijzen – in plaats van het bezit – en… een kilometerheffing voor het vrachtverkeer invoeren.

Vervuilers

De meeste verkiezingsprogramma’s van de grotere politieke partijen hebben een flinke omvang en behandelen het onderwerp verkeer en vervoer in een eveneens kloek hoofdstuk. Soms wordt dat onderwerp in een breder thema opgenomen, zoals ‘milieu’, ‘wonen en werken’ en dergelijke. In de meeste gevallen begint het met een lofzang op het openbaar vervoer en de binnenvaart, als schone modaliteit, waarna enkele harde noten worden gekraakt over het feit dat de zee- en luchtvaart nog steeds tot de grootste mobiele vervuilers behoren.
Wie al deze programma’s doorneemt, die samen de dikte van het telefoonboek van New York hebben, zal met opluchting het programma van de PVV tot zich nemen. Dit is welgeteld één A4-tje groot en de passage over verkeer en vervoer beperkt zich tot het voorstel om de hoogte van de motorrijtuigenbelasting te halveren. Dat gaat de schatkist twee miljard euro kosten, maar elders denkt de politieke beweging van Geert Wilders vele miljarden te besparen op onder meer de ontwikkelingshulp, kunst, innovatie, windmolens en omroep.
Het aardige is dat ook de partijen die in de Tweede Kamer voor een kilometerheffing zijn er in één adem aan toevoegen dat ze de motorrijtuigenbelasting in ruil voor die nieuwe tol voor weggebruikers fors willen verlagen of zelfs afschaffen. Op dat punt kan Wilders zijn politieke vijanden dus over de loopgraven heen de hand schudden.

Basisbehoefte
Het VVD-programma bouwt op het gebied van mobiliteit goeddeels voort op de resultaten van het nu bijna demissionaire kabinet. Mobiliteit is een ‘basisbehoefte’, dus ‘regelen we dat de infrastructuur op orde’ blijft door extra auto-, spoor- en vaarwegen aan te leggen, ook het secundaire wegennet aan te pakken, motorrijtuigenbelasting en de aanschafbelasting BPM te verlagen, en de spitsstroken liefst permanent open te stellen. De partij ziet ‘zelfbesturende auto’s’ niet als ‘verre toekomstmuziek’, verwacht veel van bussen en auto’s die rijden op waterstof en batterijen, en wil het Infrastructuurfonds handhaven tot na 2030.

De VVD wil verder dat de gebruiksvergoeding die spooroperators op het Nederlandse net betalen ‘concurrerend’ wordt met de vergoeding die in het omringende buitenland wordt geheven. Ook moet er in Europa een ‘eenduidige interpretatie’ komen van de regelgeving omtrent de rij- en rusttijden in het wegvervoer, moeten er meer parkeerplaatsen, mét camera’s, komen en dient de bediening van sluizen en bruggen beter te worden afgestemd, ook met het weg- en het spoorvervoer. Maritiem Nederland zal het VVD-voorstel waarderen om de havens, die anders dan in veel andere Europese lidstaten vennootschapsbelasting afdragen over hun inkomsten, daarvoor een compensatie te geven.

De PvdA spreekt zich uit tegen sociale dumping in wegvervoer en bouw.

GroenLinks gooit het over een andere boeg. De partij wil tot een ambitieuze ‘Kimaatwet’ komen die er in 2050 voor moet zorgen dat alle energie die wordt opgewekt en verbruikt klimaatneutraal is. Dat betekent bijvoorbeeld dat in de komende kabinetsperiode alle Nederlandse kolencentrales worden gesloten, de overslag in de havens van kolen wordt gestaakt en de opslag van fossiele brandstoffen in ‘olie-, benzine- en dieselterminals’ wordt uitgefaseerd. Langs snelwegen moeten meer windmolenparken komen en alle overheidsgebouwen moeten worden voorzien van zonnepanelen.

Bij D66 is de mobiliteitsparagraaf kort en kernachtig. We gaan dus een kilometerheffing invoeren, doen alle kolencentrales in de komende tien jaar dicht, voeren hogere belastingen in op de uitstoot van CO2 en investeren een miljard euro extra in innovatie. Het CDA heeft ook niet veel papier nodig. Het wil tegen 2035 dat alle gebouwen in het land klimaatneutraal zijn en dat extra wordt geïnvesteerd in niet alleen autosnelwegen, maar ook de N-wegen.

ProRail
De ChristenUnie wil eveneens af van de kolencentrales en ziet de toekomst van windenergie juist vooral op zee. De SP kiest voor volledig emissievrij rijden in 2035 door onder meer elektrisch rijden fiscaal te stimuleren. NS en ProRail moeten wat deze partij betreft weer volledig, en onder één dak, in overheidshanden komen. Een opmerkelijk zinnetje in het SP-program komt er op neer dat ‘de positie van KLM en Transavia’ moet worden versterkt.

De PvdA uit zich tegen de sociale dumping in het Europese wegvervoer en in de bouw. De partij bepleit meer windmolenparken op de Noordzee, om van het gebruik van fossiele brandstoffen te kunnen afstappen. ProRail moet weer onder de hoede van ‘het ministerie’ komen, we moeten terughoudend zijn met de aanleg van nieuwe wegen, zelfrijdende auto’s als gegeven aanvaarden en meer multimodale overslagpunten bevorderen. De PvdA, wapenbroeder van de VVD in het huidige kabinet, wil dat er in Nederland één milieuvignet komt voor toegang tot de steden. De VVD wil juist dat een einde wordt gemaakt aan ‘het woud van milieuzones’ dat er in Nederland dreigt te ontstaan.

Voor de kiezer valt er heel wat te kiezen. Het vervelende is dat de stembusganger geen eclectisch ‘pretpakket’ kan samenstellen. Wie voor een bepaalde partij kiest, zal het zelfs met die partij vermoedelijk nooit helemaal eens zijn. Maar: op naar 15 maart.